Sai phạm pháp luật về đất đai tại dự án bất động sản của Công ty CP Tập đoàn Phúc Sơn triển khai ở khu sân bay Nha Trang, khiến nhiều cán bộ vướng vòng lao lý - Ảnh: PHAN SÔNG NGÂN
Nghị quyết 04 áp dụng đối với các vi vi phạm pháp luật về đất đai tại các dự án, công trình nhưng vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, vì mục đích bảo đảm quốc phòng, an ninh và không tham nhũng xảy ra trước 1-8-2024, theo cơ chế đặc thù tại Nghị quyết 29/2026/QH16.
Theo đó, với bị can, bị cáo thuộc trường hợp được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự để khắc phục hậu quả thì các diễn biến tố tụng, mức hình phạt sẽ phụ thuộc vào mức độ khắc phục hậu quả vụ án.
Cụ thể, trong thời hạn tạm đình chỉ vụ án, tạm đình chỉ vụ án đối với bị can, bị cáo mà bị can, bị cáo, tổ chức, cá nhân liên quan khắc phục được toàn bộ hậu quả thiệt hại thì tòa án ra quyết định đình chỉ vụ án, đình chỉ vụ án đối với bị can, bị cáo.
Trường hợp hết thời gian tạm đình chỉ mà không khắc phục được toàn bộ hậu quả thì sẽ phục hồi vụ án và xét xử theo quy định.
Trong thời hạn hoãn phiên tòa mà bị cáo, tổ chức, cá nhân liên quan khắc phục được toàn bộ hậu quả thiệt hại thì tòa án ra quyết định đình chỉ vụ án, đình chỉ vụ án đối với bị cáo.
Trường hợp hết thời hạn hoãn phiên tòa mà họ không khắc phục được toàn bộ hậu quả thiệt hại, thì tòa án ra quyết định tạm đình chỉ vụ án, tạm đình chỉ vụ án đối với bị cáo, nếu có căn cứ xác định họ có khả năng khắc phục được hậu quả thiệt hại.
Với những trường hợp không khắc phục được toàn bộ hậu quả, tòa án sẽ căn cứ vào hiệu quả kinh tế - xã hội đối với địa phương, đất nước và mức độ khắc phục hậu quả tại thời điểm xét xử để xem xét giảm mức hình phạt tương ứng với tỉ lệ khắc phục hậu quả.
Nếu đã khắc phục đến một phần tư hậu quả thiệt hại thì có thể được giảm tối đa đến một phần tư mức hình phạt.
Còn đã khắc phục từ trên một phần tư đến một phần hai hậu quả thiệt hại thì có thể được giảm tối đa đến một phần hai mức hình phạt.
Trường hợp khắc phục từ trên một phần hai đến ba phần tư hậu quả thiệt hại thì có thể được giảm tối đa đến hai phần ba mức hình phạt.
Nếu khắc phục từ trên ba phần tư đến dưới toàn bộ hậu quả thiệt hại thì có thể được giảm tối đa đến bốn phần năm mức hình phạt.
Các mức trên là mức giảm tối đa được Nghị quyết hướng dẫn, việc quyết định mức giảm cụ thể vẫn phải căn cứ vào các điều kiện và tình tiết của từng vụ án.
Ngoài ra, Nghị quyết 04 cũng hướng dẫn xử lý việc một người đã có bản án nhưng chưa có quyết định thi hành án, người đang chấp hành hình phạt tù, mà có đủ căn cứ thuộc trường hợp được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự.
Mức giảm cũng được tính dựa trên tỷ lệ khắc phục hậu quả vụ án.
Nghị quyết 04 được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thông qua ngày 18-8-2026 và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15-10-2026.
Tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 6 Nghị quyết 29
Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng xem xét tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự để tổ chức, cá nhân khắc phục hậu quả nếu bảo đảm đủ các điều kiện sau:
- Có hành vi vi phạm nhưng vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, vì mục đích bảo đảm quốc phòng, an ninh;
- Có gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước nhưng không tham nhũng;
- Các dự án, công trình đang thực hiện, chưa hoàn thành, chưa khắc phục được hậu quả do nguyên nhân khách quan nhưng vẫn có khả năng, phương án, điều kiện để khắc phục, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước, có cam kết của tổ chức, cá nhân liên quan khắc phục hậu quả và tích cực khắc phục theo tiến độ, phương án đã cam kết.
Hướng dẫn mới về xét xử các vi phạm pháp luật đất đai trước 1-8-2024Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao ban hành Nghị quyết 04/2026/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng một số quy định về cơ chế, chính sách đặc thù thuộc thẩm quyền của tòa án khi giải quyết, xét xử vi phạm pháp luật về đất đai.