Lời nhắn xuất hiện trong một hội nhóm Facebook. Cô bạn cùng công ty tôi lập tức để lại bình luận: “Chị có một số quần áo còn tốt, có thể phù hợp với em”. Sau khi trao đổi qua tin nhắn, cô gửi túi quần áo xuống sảnh chung cư, đề tên người nhận, nhờ bảo vệ giao. Vài người khác cũng hồi đáp, sẵn sàng chia sẻ đồ không còn dùng đến. Chẳng ai quen biết cô “sinh viên”, nhưng nghĩ những chiếc áo cũ có thể giúp một người trẻ xa nhà bớt lo khi mùa đông đến, mọi người đều muốn góp một chút.
Mấy ngày sau, cũng trong nhóm Facebook đó, cô bạn đọc được những bài đăng cảnh báo có người dùng nick ẩn danh xin quần áo nhưng không phải để mặc. Họ được cho là giả làm sinh viên, phụ nữ đơn thân, công nhân khu công nghiệp… để xin đồ, thậm chí có nhóm phối hợp nhận quần áo, lựa lọc, phân loại rồi livestream bán lại.
Cô bạn băn khoăn: “Có khi mình cho không đúng người”. Ban đầu, cô chỉ nghĩ quần áo còn tốt mình không mặc nữa thì nhường lại cho người cần. Giờ đây, cô tự hỏi những món đồ mình định cho có thật sự đến tay người cần giúp đỡ hay không.
Tôi hiểu nỗi băn khoăn ấy. Cho tặng qua mạng bây giờ quá thuận tiện. Người cho và người nhận không cần biết mặt nhau. Thậm chí, người xin còn có thể mặc quần áo shipper đến nhận để giữ kín danh tính. Nếu những phản ánh về việc trục lợi có căn cứ, lòng tốt đã bị biến thành cơ hội kiếm lời. Còn nếu vì thế mà nghi ngờ mọi lời xin giúp đỡ, người thật sự khó khăn có thể mất đi cơ hội được sẻ chia.
Vụ khoảng 300 tấn quần áo cũ bị đổ trộm tại khu đất thuộc dự án tuyến đường Phạm Hùng - Lê Đức Thọ (phường Từ Liêm, Hà Nội) càng khiến tôi nghĩ nhiều hơn. Số quần áo chất đống, ngấm nước phải được thu gom, vận chuyển đến nhà máy xử lý rác Nam Sơn. Trên mạng xã hội cũng xuất hiện những ý kiến hoài nghi về mục đích gom quần áo dưới danh nghĩa quyên góp cho người dân vùng cao, vùng lũ. Những nghi vấn trên mạng chưa đủ để khẳng định số quần áo bị đổ trộm có liên quan đến các đợt quyên góp. Dù thế nào, hàng trăm tấn quần áo bị bỏ lại cũng cho thấy việc thu gom không thể chỉ dừng ở khâu tiếp nhận, mà còn phải tính đến nhu cầu người nhận, bảo quản và phân phối.
Từ câu chuyện của cô bạn, tôi cũng nghĩ đến thói quen mua sắm thời trang hiện nay. Không ít lần, thấy món đồ giảm giá trên mạng, tôi muốn “chốt đơn” thật nhanh vì sợ bỏ lỡ. Đến khi tủ đã chật, những món gần như chưa dùng lại được đem cho, đem tặng. Nếu cứ mua nhiều hơn nhu cầu rồi trông chờ người khác tiếp nhận đồ dư thừa, tôi cũng đang đẩy phần việc của mình sang người khác, thậm chí sang cả cộng đồng.
Không thể biến mỗi lần cho quần áo thành một cuộc xác minh hoàn cảnh. Nhưng cho đi cần sự cân nhắc: Chọn đồ sạch sẽ, lành lặn, còn sử dụng tốt; tìm hiểu nhu cầu thực tế khi quyên góp số lượng lớn; tính đến khâu vận chuyển, bảo quản. Trước khi mua thêm một món đồ, tôi cũng nên tự hỏi mình có thật sự cần hay không.
Mua vừa đủ, cho đi có trách nhiệm, có lẽ như thế, những chiếc áo cũ mới thật sự có ích.
HƯƠNG GIANG