10 bức ảnh ấn tượng nhất của Curiosity sau 5.000 ngày trên sao Hỏa

Ban đầu, sứ mệnh được thiết kế kéo dài khoảng 2 năm, nhưng Curiosity vẫn tiếp tục hoạt động sau hơn 14 năm.

Trong hành trình này, Curiosity đã vượt qua nhiều trận bão bụi, di chuyển lên các địa hình cao hơn 1.000m và đi quãng đường hơn 38km tính từ điểm hạ cánh. Robot được trang bị 17 camera, chụp hàng trăm hình ảnh mỗi sol, với tổng cộng hơn 780.000 hình ảnh được gửi về Trái Đất để các nhà khoa học phân tích.

Sol là một ngày trên sao Hỏa, tương đương khoảng 24 giờ 39 phút trên Trái Đất. 

Dưới đây là 10 bức ảnh gây ngạc nhiên và kỳ lạ nhất mà tàu thăm dò này đã gửi về Trái Đất.

1. Núi Sharp hiện ra ở phía chân trời

Curiosity chụp hình ảnh núi Sharp ngày 19/2/2014, khoảng một năm rưỡi sau khi hạ cánh xuống sao Hỏa.

Khi đó, các nhà khoa học kỳ vọng robot có thể tiếp cận chân ngọn núi cao khoảng 5,5km để nghiên cứu những địa hình từng được quan sát từ quỹ đạo. Sau đó, Curiosity đã tiến xa hơn dự kiến, leo lên độ cao khoảng 800m ở khu vực chân núi và di chuyển hơn 38km tính từ điểm hạ cánh, đồng thời thực hiện nhiều nghiên cứu khoa học.

2. Bầu trời xanh trên sao Hỏa

Ngày 15/4/2015, Curiosity lần đầu chụp được hình ảnh màu về hoàng hôn trên sao Hỏa, cho thấy vùng bầu trời gần Mặt Trời có màu xanh.

Theo NASA, bầu trời sao Hỏa thường có màu vàng đến cam do các hạt bụi trong khí quyển tán xạ ánh sáng. Tuy nhiên, đặc tính của các hạt bụi khiến một phần ánh sáng xanh vẫn có thể truyền qua. Hiệu ứng này rõ hơn khi Mặt Trời ở gần đường chân trời.

3. Bức ảnh selfie bên cồn cát Namib

Curiosity đã chụp nhiều bức ảnh tự chụp trong quá trình hoạt động trên sao Hỏa. Tuy nhiên, những bức ảnh này được thực hiện bằng một quy trình phức tạp, thay vì đơn giản là đưa camera lên trước robot.

Bức ảnh tại cồn cát Namib được ghép từ 57 hình ảnh riêng biệt chụp ngày 19/1/2016 bằng camera gắn trên cánh tay robot. Trong ảnh, Curiosity đứng cạnh cồn cát Namib, một trong những cồn cát sẫm màu thuộc cánh đồng cồn cát Bagnold gần núi Sharp.

Curiosity đã lấy mẫu cát tại khu vực này và dùng bánh xe tác động lên bề mặt cồn cát, giúp các nhà khoa học nghiên cứu chuyển động của cát.

4. Để lại dấu vết trên lớp bụi sao Hỏa

Sao Hỏa có bề mặt phủ nhiều bụi màu đỏ, khiến việc quan sát trực tiếp thành phần vật chất bên dưới gặp nhiều khó khăn.

Ngày 17/9/2017, Curiosity gạt lớp bụi trên một tảng đá tại khu vực Vera Rubin Ridge rồi chụp ảnh phần bề mặt vừa được làm sạch. Các nhà địa chất dựa vào màu sắc và đặc điểm của tảng đá để nghiên cứu thành phần khoáng vật, trong đó có hematit hạt mịn và các vết nứt chứa khoáng chất canxi sunfat.

Hình ảnh này cho thấy bề mặt sao Hỏa có thể đa dạng về màu sắc hơn những gì quan sát được qua lớp bụi bao phủ.

5. "Cánh cửa" không dành cho người ngoài hành tinh

Ngày 7/5/2022, hình ảnh Curiosity chụp được nhanh chóng thu hút sự chú ý bởi hình dạng bất thường.

Tuy nhiên, theo NASA, đây không phải một lối đi hay công trình nhân tạo. Khe hở cao khoảng 90cm hình thành do các vết nứt thẳng đứng giao cắt với những lớp đá nằm ngang. Một tảng đá lớn nằm gần đó nhiều khả năng đã tách khỏi chính khu vực này.

6. Đám mây phát sáng trên bầu trời sao Hỏa

Ngay sau khi Mặt Trời lặn ngày 27/1/2023, Curiosity chụp được hình ảnh một đám mây dạ quang ở độ cao lớn hơn nhiều so với phần lớn các đám mây khác trên sao Hỏa.

Do nằm ở độ cao lớn và trong điều kiện nhiệt độ rất thấp, các nhà khoa học cho rằng đám mây này có thể được tạo thành từ carbon dioxide ở dạng băng khô thay vì băng nước.

Các dải màu trong đám mây cho thấy những hạt băng có kích thước tương đối đồng đều, gợi ý rằng đám mây có thể vừa hình thành vào thời điểm được chụp.

7. Thiên thạch sắt-niken "Cacao"

Một ngày sau khi ghi lại hình ảnh những đám mây trên, ngày 28/1/2023, Curiosity phát hiện một thiên thạch sắt-niken có kích thước khoảng 30cm. Thiên thạch này được đặt biệt danh là "Cacao".

Curiosity sử dụng tia laser để phân tích thành phần của thiên thạch. Do sao Hỏa có môi trường lạnh và khô, các thiên thạch trên bề mặt có thể tồn tại trong thời gian dài hơn so với trên Trái Đất.

Những thiên thạch này cung cấp thêm dữ liệu để các nhà khoa học nghiên cứu lịch sử địa chất và khí quyển của sao Hỏa.

8. Lần đầu phát hiện lưu huỳnh nguyên chất

Tháng 6/2024, Curiosity vô tình cán qua một tảng đá và làm vỡ nó, để lộ các tinh thể màu vàng được xác định là lưu huỳnh nguyên chất.

Sao Hỏa chứa nhiều khoáng chất có lưu huỳnh, chẳng hạn sulfate, nhưng đây là lần đầu lưu huỳnh nguyên chất được phát hiện trên hành tinh này. Các tinh thể có kích thước khoảng 12,7cm.

Trên Trái Đất, lưu huỳnh nguyên chất có thể hình thành từ hoạt động núi lửa, hệ thống thủy nhiệt và một số quá trình địa chất khác. Cơ chế hình thành những tinh thể này trên sao Hỏa hiện vẫn chưa được xác định.

9. 42 mẫu đá được khoan và phân tích

Curiosity đã thu thập và phân tích 42 mẫu đá bằng mũi khoan gắn trên cánh tay robot.

Mũi khoan nghiền một phần đá thành bột, sau đó mẫu được đưa vào các thiết bị khoa học trên robot để phân tích thành phần hóa học. Do số lượng cốc chứa mẫu có hạn, mỗi vị trí khoan đều được lựa chọn dựa trên mục tiêu nghiên cứu.

Hình ảnh ghép cho thấy sự đa dạng của những loại vật liệu mà Curiosity đã tiếp cận trong quá trình hoạt động trên sao Hỏa.

10. Những cấu trúc "mạng nhện" trên sao Hỏa

Các nhà nghiên cứu từ lâu quan tâm đến những cấu trúc địa chất quy mô lớn trông giống mạng nhện trên bề mặt sao Hỏa. Curiosity đã tiếp cận và chụp ảnh các gờ đá thấp cùng những hốc lõm đan xen, được gọi là cấu trúc "boxwork", ngày 26/9/2025.

Các gờ đá này được hình thành từ khoáng chất lắng đọng và đông cứng khi nước thấm vào các khe nứt của đá. Sau hàng tỷ năm xói mòn, phần đá mềm hơn xung quanh biến mất, để lại hệ thống gờ đá nổi bật trên bề mặt.

Hành trình của Curiosity vẫn tiếp tục. Sau khi rời khu vực có cấu trúc boxwork vào tháng 3/2026, robot tiếp tục khám phá địa hình sao Hỏa. Các camera và thiết bị khoa học trên tàu vẫn được sử dụng để tìm thêm bằng chứng về nước trong quá khứ và những thành phần hóa học có thể từng hỗ trợ sự sống vi sinh vật cổ đại.