Kết quả chung cuộc sẽ được công bố tại lễ chào mừng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia, tổ chức hôm 4/10. Giải thưởng do Nhà xuất bản Khoa học - Công nghệ - Truyền thông triển khai dưới sự chỉ đạo của Bộ Khoa học và Công nghệ, nhằm ghi nhận những xuất bản phẩm có giá trị khoa học, ứng dụng và sức lan tỏa, tôn vinh đóng góp của tác giả và những người làm công tác xuất bản.
Năm đầu tiên tổ chức, cuộc thi thu hút 329 tác phẩm. Tại vòng sơ khảo, hội đồng giám khảo là các chuyên gia công nghệ, khoa học tự nhiên, xã hội nhân văn, đánh giá dựa trên giá trị khoa học, tính mới, khả năng ứng dụng và chất lượng xuất bản. Theo đó có 10 tác phẩm lọt vòng chung khảo và được hội đồng bỏ phiếu để tìm ra một giải nhất, ba giải cho mỗi hạng nhì, ba, khuyến khích.
Cơ quan triển khai giải thưởng cho biết, tác phẩm dự thi được đánh giá về giá trị học thuật, thực tiễn, khả năng ứng dụng và đóng góp xã hội. 10 xuất bản phẩm xuất sắc lọt vào chung khảo đề cập đến bảo tồn đa dạng sinh học, năng lượng hạt nhân, y tế, trí tuệ nhân tạo, kỹ năng số và những vấn đề kinh tế, văn hóa, lịch sử.
Các tác phẩm sách in được lựa chọn vào vòng chung khảo Giải thưởng sách khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026. Ảnh: BTC
Ở lĩnh vực bảo tồn, bộ Sách Đỏ Việt Nam phiên bản 2024 của nhóm tác giả Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cập nhật thông tin về 1.398 loài bị đe dọa tuyệt chủng. Bộ sách gồm hai tập về động vật, thực vật và nấm, cung cấp dữ liệu phục vụ nghiên cứu, xây dựng chính sách và quy hoạch bảo tồn. Đây cũng là tài liệu phục vụ thực thi các công ước quốc tế về đa dạng sinh học.
Trong nhóm sách về chuyển đổi số, AI và Con người của GS.TSKH Hồ Tú Bảo giới thiệu kiến thức nền tảng, tiềm năng và những vấn đề trí tuệ nhân tạo đặt ra với con người. Tác phẩm tiếp cận theo hướng phổ thông, giúp bạn đọc hiểu và sử dụng AI có trách nhiệm, tham dự giải thưởng dưới hình thức sách điện tử.
Cuốn Bình dân học vụ số - Kỹ năng số cơ bản do TS Trần Văn Khải biên soạn gồm 26 bài giảng, hướng đến nhiều nhóm độc giả, từ cán bộ, người lao động đến học sinh, sinh viên. Nội dung giúp người học sử dụng công nghệ số an toàn trong học tập, công việc và đời sống, đồng thời tự đánh giá năng lực để xây dựng lộ trình phát triển kỹ năng.
Nói về nền sản xuất hiện đại, Phát triển lực lượng sản xuất mới để đột phá trong kỷ nguyên số của PGS.TS Vũ Thanh Sơn phân tích vai trò của AI, Internet vạn vật, robot, dữ liệu lớn, nền tảng số và nhân lực số trong phương thức sản xuất mới. Từ kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn doanh nghiệp, sách gợi mở cách phát triển sản xuất thông minh và chuyển đổi số tại Việt Nam.
Cuốn An toàn điện hạt nhân của GS.TS Phạm Duy Hiển nói về an toàn, quy định pháp lý và xu hướng phát triển lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR). Sách đề cập những yêu cầu đặt ra với Việt Nam khi các dự án tại Ninh Thuận được tái khởi động.
Người trẻ đọc sách tại một quán cà phê ở Hà Nội. Ảnh: Hoàng Giang
Ở nhóm kinh tế và quản trị, Kinh tế học vì lợi ích chung - Làm thế nào để các quyết định kinh tế phụng sự số đông của Jean Tirole, do tác giả Phùng Quang Hưng dịch, bàn về khủng hoảng tài chính, toàn cầu hóa, thị trường lao động và biến đổi khí hậu. Tác phẩm phân tích vai trò của thị trường, sự can thiệp của Nhà nước và cách cân bằng lợi ích cá nhân với lợi ích chung.
Tầm nhìn cải cách cho Quy hoạch phát triển đô thị tại Việt Nam của nhóm tác giả David Ching Heng Hoe, Trương Nam Thuận, Nguyễn Văn Vương và Lê Anh Dũng xem xét mối liên hệ giữa tư duy phát triển với cách xây dựng chính sách, tổ chức xã hội. Sách phân tích những điểm nghẽn và gợi mở cách tiếp cận đa chiều, lấy con người làm trung tâm, chú trọng tầm nhìn dài hạn.
Hai tác phẩm về y tế tập trung vào những nhu cầu trong điều trị và cấp cứu. Cấp cứu ngoại viện, do PGS.TS Hoàng Bùi Hải chủ biên, được xây dựng từ nghiên cứu và trải nghiệm các mô hình tại Pháp, Singapore, Nhật Bản, Thái Lan. Sách cung cấp kiến thức cho nhân viên y tế, điều phối viên và tình nguyện viên cộng đồng, hướng đến nâng cao năng lực sơ cứu và chuyên nghiệp hóa hệ thống cấp cứu ngoài bệnh viện.
Cẩm nang sử dụng kháng sinh trong bệnh viện của TS.BS Nguyễn Đức Long và PGS.TS Trần Ngọc Sơn được biên soạn từ kiến thức chuyên môn và thực tiễn điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn. Sách hướng dẫn lựa chọn, kê đơn, sử dụng và quản lý kháng sinh trong điều trị nhiễm khuẩn ở người lớn, trẻ em, góp phần hạn chế lạm dụng thuốc.
Trong lĩnh vực lịch sử và ngôn ngữ, Lịch sử chữ quốc ngữ (1615-1919) của TS Phạm Thị Kiều Ly, do Thanh Thư dịch, khảo cứu quá trình hình thành và phát triển chữ quốc ngữ qua hơn 300 năm. Dựa trên tư liệu lịch sử và ngôn ngữ học, sách làm rõ đóng góp của các giáo sĩ phương Tây cùng cộng sự người Việt, từ khi chữ viết này phục vụ truyền giáo đến lúc được phổ biến rộng rãi.
Theo ông Trần Chí Đạt, Phó trưởng ban Thường trực giải thưởng, hoạt động hướng tới khuyến khích nghiên cứu, biên soạn và xuất bản sách chất lượng phục vụ nghiên cứu, đào tạo, quản lý, sản xuất và đời sống. Giải thưởng cũng thúc đẩy kết nối nhà khoa học với nhà xuất bản, nâng cao chất lượng biên tập, trình bày và ứng dụng công nghệ xuất bản. Việc xét chọn sách điện tử mở thêm phương thức đưa tri thức khoa học đến bạn đọc trên nền tảng số.
Lễ trao giải sẽ diễn ra ngày 4/10 nằm trong chuỗi hoạt động chào mừng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia. Ngày hội năm nay có chủ đề "Đổi mới sáng tạo - Động lực phát triển của toàn xã hội", khuyến khích các tổ chức, doanh nghiệp và người dân ứng dụng khoa học, công nghệ để tạo ra sản phẩm, kết quả đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng cao
Nam Nguyễn
- Chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia