Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EFTA (VEFTA) được ký ngày 18/10 tại Hà Nội, dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và lãnh đạo các nước.
Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu (EFTA) là tổ chức liên chính phủ gồm 4 nước Thụy Sĩ, Iceland, Na Uy và Liechtenstein, với thế mạnh về đổi mới sáng tạo. Việc ký kết VEFTA nhằm tăng cường hợp tác kinh tế, thúc đẩy thương mại tự do và củng cố hệ thống thương mại dựa trên luật lệ, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động.
Lãnh đạo Việt Nam, Thụy Sĩ và đại diện các nước thuộc khối EFTA tại lễ ký kết, ngày 18/10. Ảnh: Giang Huy
Đây là hiệp định thương mại tự do thứ 18 được Việt Nam ký với các nước, khu vực, cũng là FTA đàm phán dài nhất của Việt Nam đến nay, với 21 vòng đàm phán chính thức trong 14 năm.
Trao đổi với báo chí tại Hà Nội, Đại sứ Na Uy tại Việt Nam Stein Iversen giải thích rằng các cuộc đàm phán thương mại tự do thường rất phức tạp, kéo dài và VEFTA cũng không phải ngoại lệ.
"Đây là văn bản dài 74 trang với 14 chương, cho thấy sự phức tạp của các cuộc đàm phán và sự tận tâm mà mỗi quốc gia thành viên EFTA và Việt Nam đã thể hiện trong quá trình này", Đại sứ Iversen cho hay. Na Uy là nước đóng vai trò dẫn dắt thay mặt cho khối EFTA trong các cuộc đàm phán với Việt Nam.
Đại sứ Thụy Sĩ tại Việt Nam Thomas Gass cho biết khi các nước thành viên Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) quyết định xây dựng một hệ thống hiệp định thương mại khu vực và liên khu vực ổn định, dễ dự đoán hơn, các quốc gia EFTA đã nhanh chóng bày tỏ mong muốn đàm phán với Việt Nam. Tuy nhiên, hai bên sau đó đều có những ưu tiên riêng.
"Thời điểm đó, Việt Nam bắt đầu đàm phán với Liên minh châu Âu, trong khi chúng tôi cũng bắt đầu các cuộc đàm phán với Ấn Độ, Trung Quốc, các quốc gia khối thị trường chung Nam Mỹ Mercosur và Indonesia", ông Gass nói.
Khoảng 2-3 năm trước, cả hai bên đã cùng nỗ lực phối hợp khi nhận ra rằng đây là cơ hội quý giá không nên bỏ lỡ và đã dồn rất nhiều tâm huyết vào tiến trình này, ông cho biết thêm.
Trong quá trình đó, hai bên đã phải đối mặt với một số vấn đề khá phức tạp, như phát triển bền vững, Đại sứ Thụy Sĩ cho hay. "Khi chúng tôi bắt đầu đàm phán cách đây 14 năm, khái niệm này chưa được định hình rõ ràng như hiện nay. Do đó, chúng tôi đã phải điều chỉnh một số nội dung trong văn bản để đảm bảo phù hợp với các quy định mới này", ông nói.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bắt tay Tổng thống Thụy Sĩ Guy Parmelin tại hội đàm ngày 17/10. Ảnh: Giang Huy
Đại sứ Na Uy Iversen cho biết quá trình đàm phán diễn ra "phức tạp và căng thẳng", nhưng lưu ý điều đó cũng cho thấy rất nhiều cam kết và sự kiên trì từ cả hai phía, cũng như phạm vi rộng lớn trong các cam kết và mối quan hệ giữa hai bên.
"Chúng tôi rất trân trọng cam kết của Việt Nam đối với tiến trình này", ông nói.
Đại sứ Gass thì cho rằng việc Việt Nam và các quốc gia EFTA cùng tham gia và ký kết hiệp định là một thông điệp mạnh mẽ gửi đến thế giới: Chúng ta ủng hộ sự ổn định, dễ dự đoán hơn, cũng như ủng hộ một khuôn khổ pháp lý quốc tế.
Mở ra cơ hội mới
Đại sứ Iversen cho rằng VEFTA đã thực sự đưa quan hệ giữa hai bên sang một giai đoạn mới, mở ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp từ Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein tiếp cận thị trường Việt Nam và ngược lại, góp phần thúc đẩy thương mại và tăng cường quan hệ song phương giữa Việt Nam với từng quốc gia trong khối EFTA.
Việt Nam và Na Uy sẽ tăng thương mại và hợp tác trong những lĩnh vực có tiềm năng lớn như nuôi trồng thủy sản, công nghiệp hàng hải, năng lượng tái tạo, công nghệ xanh và công nghệ biển.
VEFTA sẽ mang lại những thay đổi thiết thực như người tiêu dùng Việt Nam được tiếp cận nhiều mặt hàng giá rẻ hơn, trong đó có hải sản xuất khẩu của Na Uy, ông nói. Ngược lại, cà phê chế biến, trái cây từ Việt Nam sẽ dễ dàng tiếp cận hơn với người tiêu dùng Na Uy.
Đại sứ cho rằng doanh nghiệp Việt Nam không nên coi các yêu cầu, tiêu chuẩn kỹ thuật để tiếp cận thị trường Thụy Sĩ, Na Uy là một gánh nặng hành chính hay rào cản, mà là yếu tố hữu ích giúp ngành xuất khẩu Việt Nam trở nên cạnh tranh hơn trên thị trường toàn cầu.
"Nói cách khác, chúng tôi cung cấp một lộ trình, kim chỉ nam để đạt được mục tiêu đó. Vì vậy, tôi cho rằng hiệp định này sẽ rất hữu ích cho các nhà xuất khẩu Việt Nam", ông nhấn mạnh.
Đoàn đại biểu Việt Nam và Thụy Sĩ tại cuộc hội đàm ngày 17/10. Ảnh: Giang Huy
Đại sứ Gass cho hay Thụy Sĩ có thể cung cấp giải pháp tiên tiến trong những lĩnh vực như lưới điện thông minh, công nghệ đúc, xi măng phát thải thấp và các giải pháp kỹ thuật khác, có thể giúp Việt Nam củng cố vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Ở chiều ngược lại, Việt Nam có thể tăng xuất khẩu các sản phẩm công nghệ cao và nông sản bền vững tới Thụy Sĩ.
"Với công nghệ từ các quốc gia thuộc EFTA, đặc biệt là từ Thụy Sĩ, các sản phẩm xuất khẩu từ Việt Nam sẽ được tích hợp công nghệ tiên tiến của châu Âu. Điều này sẽ là yếu tố then chốt để định vị Việt Nam trong các chuỗi giá trị toàn cầu", ông nói.
Lan Hương