34 tỉnh, thành phố dự kiến có Chi cục An toàn thực phẩm
Nguồn ảnh: Tiền Phong
Theo dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), 34 tỉnh, thành phố dự kiến sẽ có Chi cục An toàn thực phẩm, hướng tới một đầu mối quản lý thống nhất từ Trung ương đến địa phương. An toàn thực phẩm tại chợ đầu mối: Mới quản đầu ngọn, chưa xác định được 'gốc' Gần 40 học sinh ở Đắk Lắk đau bụng, nôn ói,...
Thống nhất một đầu mối quản lý
Chiều 24/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đã trình bày tờ trình của Chính phủ về dự luật.
Trong lần sửa đổi này, Chính phủ đề xuất bổ sung nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân cung cấp thức ăn tập thể không vì mục đích kinh doanh và bổ sung quy định về điều kiện đảm bảo an toàn thực phẩm với cơ sở giao đồ ăn trực tuyến.
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên tại phiên họp.
Liên quan đến việc nâng cao hệ thống tổ chức quản lý Nhà nước theo một đầu mối từ Trung ương đến địa phương, ông Tuyên cho hay, theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Đảng ủy Chính phủ đã giao Đảng ủy Bộ Y tế tham mưu, xây dựng đề án và đã báo cáo Bộ Chính trị.
Bộ Chính trị đã họp, có thông báo ý kiến thống nhất ở Trung ương, cơ quan quản lý Nhà nước về an toàn thực phẩm tập trung về Cục An toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế. Sau này các chức năng, nhiệm vụ sẽ được rà soát, đánh giá, chuyển từ các bộ, ngành có liên quan về quản lý theo một đầu mối.
Tại địa phương, tất cả các tỉnh sẽ hình thành Chi cục An toàn thực phẩm. Riêng TP.HCM đang thực hiện mô hình Sở An toàn thực phẩm theo nghị quyết của Quốc hội, được thí điểm trong 3 năm; sau khi kết thúc thí điểm cũng trở về mô hình này. Như vậy, 34 tỉnh, thành phố sẽ hình thành một đầu mối thống nhất là Chi cục An toàn thực phẩm.
Còn ở cấp xã, thống nhất công tác tham mưu quản lý an toàn thực phẩm giao cho Phòng Văn hóa - có cán bộ, chuyên viên tham mưu; còn tổ chức thực thi sẽ có tổ chức liên ngành kiêm nhiệm do lãnh đạo UBND cấp xã tổ chức thực hiện.
Làm rõ ai chủ trì, ai phối hợp và ai chịu trách nhiệm
Thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành với sự cần thiết ban hành dự luật.
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải tại phiên họp.
Để bảo vệ sức khỏe của nhân dân và đảm bảo tính răn đe, cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu bổ sung ngoài các quy định về xử phạt hành chính ở mức cao nhất là 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với cơ quan, đề nghị bổ sung các chế tài nghiêm khắc hơn.
"Đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu để kiến nghị bổ sung chế tài xử phạt bổ sung mang tính răn đe cao như cấm có thời hạn hoặc cấm vĩnh viễn việc tham gia hoạt động, hành nghề trong lĩnh vực an toàn thực phẩm đối với các tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm cố ý, nghiêm trọng gây ngộ độc thực phẩm", bà Nguyễn Thanh Hải nêu rõ.
Cho ý kiến tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh đến việc phải làm rõ khâu quản lý nhà nước và vấn đề trách nhiệm. Luật này phải làm rõ ai chủ trì, ai phối hợp, phối hợp với bộ nào, bộ nào chính, bộ nào phụ? Ai quyết định và khi xảy ra sự cố ai chịu trách nhiệm?
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu. (Ảnh: QH)
Chủ tịch Quốc hội đề nghị luật này ban hành phải trả lời 3 câu hỏi: Thực phẩm đến tay người dân có an toàn hay không? Doanh nghiệp tuân thủ tốt có ít thủ tục hơn hay không? Khi xảy ra sự cố có truy được nguồn, xác định được trách nhiệm và xử lý đủ nhanh hay không?
"Tinh thần là một đầu mối, một hệ thống dữ liệu, một chuỗi quản lý, chịu trách nhiệm đến cùng”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, đồng thời lưu ý, không lấy an toàn thực phẩm làm lý do để phục hồi cơ chế "xin-cho", cũng không lấy cải cách thủ tục làm lý do để hạ chuẩn an toàn.
Cho rằng mỗi chính sách can thiệp trực tiếp vào sản phẩm và sức khoẻ người dân phải dựa trên bằng chứng khoa học, Chủ tịch Quốc hội đề nghị quy định rõ tiêu chí phân loại nguy cơ ngay trong luật hoặc giao Chính phủ ban hành kèm danh mục, tránh tuỳ tiện.
"Ví dụ sữa bột trẻ em, thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, thực phẩm cho người tiêu dùng, thực phẩm cho người bị tiểu đường... nên thuộc nhóm nguy cơ cao nhất, trong khi gạo đóng túi thông thường thuộc nhóm hậu kiểm”, Chủ tịch Quốc hội bày tỏ.
Chiều 24/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, với trọng tâm là tổ chức lại hệ thống quản lý theo một đầu mối thống nhất. Tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên trình bày tờ trình của Chính phủ, nêu nhiều nội dung mới nhằm tăng trách nhiệm bảo đảm an toàn thực phẩm. Dự luật dự kiến bổ sung nghĩa vụ đối với tổ chức, cá nhân cung cấp thức ăn tập thể không vì mục đích kinh doanh và quy định điều kiện an toàn cho cơ sở giao đồ ăn trực tuyến.
Theo ông Đỗ Xuân Tuyên, việc xây dựng hệ thống quản lý nhà nước theo một đầu mối từ Trung ương đến địa phương được triển khai theo chỉ đạo của Bộ Chính trị. Đảng ủy Chính phủ đã giao Đảng ủy Bộ Y tế tham mưu, xây dựng đề án, sau đó báo cáo Bộ Chính trị xem xét và thống nhất chủ trương. Theo phương án được nêu tại phiên họp, cơ quan quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm sẽ tập trung về Cục An toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế.
Các chức năng, nhiệm vụ liên quan hiện do nhiều bộ, ngành thực hiện sẽ được rà soát, đánh giá để chuyển về quản lý theo một đầu mối phù hợp. Ở địa phương, tất cả tỉnh, thành phố dự kiến hình thành Chi cục An toàn thực phẩm, tạo hệ thống quản lý thống nhất hơn trong quá trình triển khai. Riêng Thành phố Hồ Chí Minh đang thực hiện mô hình Sở An toàn thực phẩm theo nghị quyết của Quốc hội, với thời gian thí điểm ba năm.
Sau khi kết thúc thí điểm, Thành phố Hồ Chí Minh cũng dự kiến trở về mô hình Chi cục An toàn thực phẩm như các địa phương khác. Như vậy, theo nội dung trình bày, 34 tỉnh, thành phố sẽ hình thành một đầu mối thống nhất là Chi cục An toàn thực phẩm. Ở cấp xã, công tác tham mưu quản lý được giao cho Phòng Văn hóa, với cán bộ và chuyên viên phụ trách, còn thực thi do tổ chức liên ngành kiêm nhiệm đảm nhận.
Tổ chức liên ngành tại cấp xã sẽ do lãnh đạo Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức thực hiện, nhằm bảo đảm hoạt động quản lý gắn với điều kiện thực tế tại địa bàn. Cách phân công này đặt yêu cầu phải quy định rõ cơ quan chủ trì, đơn vị phối hợp, thẩm quyền quyết định và trách nhiệm khi xảy ra sự cố. Đây cũng là vấn đề được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh trong quá trình cho ý kiến về dự luật.
Thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Luật An toàn thực phẩm sửa đổi. Cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu thêm các chế tài mạnh hơn ngoài mức xử phạt hành chính cao nhất, hiện dự kiến là 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với tổ chức. Với hành vi cố ý, nghiêm trọng gây ngộ độc thực phẩm, cơ quan này đề xuất có thể cấm tham gia hoạt động hoặc hành nghề trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.
Lệnh cấm có thể được áp dụng trong thời hạn nhất định hoặc vĩnh viễn, tùy tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả gây ra cho cộng đồng. Đề xuất này nhằm tăng sức răn đe, đồng thời ngăn những tổ chức, cá nhân vi phạm nghiêm trọng tiếp tục hoạt động trong lĩnh vực liên quan trực tiếp đến sức khỏe người dân. Tuy nhiên, các quy định mới cần được thiết kế rõ ràng, bảo đảm xử lý nghiêm nhưng vẫn phân biệt đúng mức độ lỗi và trách nhiệm của từng chủ thể.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu dự luật phải trả lời rõ ba vấn đề lớn trong đời sống: thực phẩm đến tay người dân có an toàn hay không, doanh nghiệp tuân thủ tốt có được giảm thủ tục hay không. Khi xảy ra sự cố, cơ quan chức năng có truy xuất được nguồn gốc, xác định đúng trách nhiệm và xử lý đủ nhanh hay không, bởi đây là thước đo trực tiếp của hiệu quả quản lý. Tinh thần được nhấn mạnh là một đầu mối, một hệ thống dữ liệu, một chuỗi quản lý và trách nhiệm được xác định đến cùng.
Chủ tịch Quốc hội đồng thời lưu ý không được lấy an toàn thực phẩm làm lý do khôi phục cơ chế xin, cho, cũng không được lấy cải cách thủ tục làm cớ để hạ thấp tiêu chuẩn an toàn. Mỗi chính sách tác động trực tiếp đến sản phẩm và sức khỏe người dân cần dựa trên bằng chứng khoa học, cùng tiêu chí phân loại nguy cơ rõ ràng ngay trong luật hoặc danh mục do Chính phủ ban hành. Theo ví dụ được nêu, sữa bột trẻ em, thực phẩm bảo vệ sức khỏe và thực phẩm dành cho người tiểu đường có thể thuộc nhóm nguy cơ cao nhất, trong khi gạo đóng túi thông thường được quản lý theo hướng hậu kiểm.
