Bugi ô tô tạo ra tia lửa điện để đốt cháy hỗn hợp không khí và nhiên liệu trong buồng đốt. Theo hãng sản xuất bugi NGK của Nhật Bản, chất lượng tia lửa ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng khởi động, độ êm của động cơ, hiệu suất vận hành và mức tiêu hao nhiên liệu.
Do phải làm việc liên tục trong môi trường nhiệt độ và áp suất cao, điện cực bugi sẽ bị hao mòn theo thời gian. Vì vậy, chủ xe không nên chỉ chờ đến khi xe gặp sự cố mới kiểm tra bộ phận này.
Đến kỳ thay bugi theo khuyến cáo của nhà sản xuất
Đây là dấu hiệu đơn giản nhất nhưng thường bị bỏ qua. Mỗi loại động cơ sử dụng một loại bugi và chu kỳ thay khác nhau, phụ thuộc vào vật liệu điện cực, thiết kế động cơ và điều kiện vận hành.
Không có một con số cố định áp dụng cho mọi mẫu xe. Một số bugi thông thường có chu kỳ sử dụng tương đối ngắn, trong khi bugi platinum hoặc iridium có thể hoạt động lâu hơn.
Nhà sản xuất linh kiện ô tô Bosch của Đức khuyến cáo một số dòng xe sử dụng bugi có thể thay trong khoảng 30.000-50.000 km với loại thường và 100.000-160.000 km với các loại cao cấp nhưng đồng thời nhấn mạnh chủ xe cần ưu tiên lịch bảo dưỡng trong sách hướng dẫn. Do đó, chủ xe nên kiểm tra đúng mốc bảo dưỡng của từng mẫu xe thay vì áp dụng một con số chung.
Động cơ rung giật, chạy không tải không ổn định
Một trong những dấu hiệu dễ nhận biết nhất của bugi xuống cấp là động cơ hoạt động không đều. Khi dừng đèn đỏ hoặc để xe nổ không tải, tài xế có thể cảm nhận vô-lăng hoặc thân xe rung bất thường, vòng tua dao động, động cơ phát ra tiếng nổ không đều. Khi tăng tốc, xe cũng có thể xuất hiện hiện tượng hụt hơi hoặc giật cục.
Theo NGK, việc xe chạy không tải không ổn định và hiện tượng bỏ máy là những triệu chứng phổ biến của bugi hỏng. Tuy nhiên, không nên mặc định mọi trường hợp động cơ rung đều do bugi. Cuộn dây đánh lửa (Bô-bin), kim phun, cảm biến hoặc hệ thống nạp khí cũng có thể là nguyên nhân.
Đèn Check Engine bật sáng
Đèn Check Engine là một cảnh báo quan trọng mà tất cả chủ xe không nên bỏ qua, đặc biệt khi đi kèm hiện tượng động cơ rung hoặc hụt công suất. Bugi ô tô bị mòn hoặc đánh lửa không ổn định có thể khiến động cơ xảy ra hiện tượng bỏ máy. Khi đó, hệ thống điều khiển động cơ có thể ghi nhận lỗi và kích hoạt đèn cảnh báo.
Các mã lỗi thuộc nhóm P0300 thường liên quan đến hiện tượng bỏ máy. Tuy nhiên, mã lỗi chỉ giúp khoanh vùng vấn đề chứ không đồng nghĩa chắc chắn bugi đã hỏng. Cuộn dây đánh lửa, kim phun, hệ thống cung cấp nhiên liệu hoặc cảm biến cũng có thể gây ra tình trạng tương tự.
Đặc biệt, nếu đèn báo lỗi động cơ nhấp nháy thay vì sáng liên tục, điều đó có nghĩa là đã phát hiện ra vấn đề nghiêm trọng và tốt nhất bạn nên tấp vào lề và gọi xe cứu hộ đến trạm dịch vụ trước khi xảy ra hư hỏng nghiêm trọng.
Xe tiêu thụ nhiên liệu nhiều hơn bình thường
NGK xác nhận một bộ bugi xuống cấp có thể khiến quá trình đốt cháy nhiên liệu kém hiệu quả. Khi tia lửa yếu hoặc khoảng cách điện cực tăng do mòn, động cơ có thể hoạt động không tối ưu, dẫn đến mức tiêu thụ nhiên liệu tăng.
Tuy nhiên, nếu xe bất ngờ hao xăng, chủ xe không nên lập tức thay bugi. Lọc gió bẩn, lốp non, kim phun, cảm biến lưu lượng khí nạp hoặc các vấn đề khác cũng có thể làm tăng mức tiêu thụ nhiên liệu. Vì vậy, chủ xe cần kiểm tra đồng bộ các yếu tố để xác định rõ nguyên nhân.
Bugi có dấu hiệu mòn, cháy hoặc bám muội bất thường
Nếu có đủ kiến thức và dụng cụ, kiểm tra trực tiếp bugi có thể cung cấp nhiều thông tin về tình trạng động cơ. Bugi hoạt động bình thường thường có màu nâu hoặc xám nâu nhẹ. Trong khi đó, điện cực bị bo tròn, khoảng cách điện cực lớn hoặc mòn rõ rệt là dấu hiệu cần thay mới.
Theo các chuyên gia kỹ thuật ô tô, bugi bám muội đen khô có thể liên quan đến hỗn hợp nhiên liệu quá giàu, lọc gió bẩn hoặc việc thường xuyên chạy quãng đường ngắn. Bugi dính dầu lại có thể cảnh báo dầu lọt vào buồng đốt hoặc vấn đề ở hệ thống thông hơi cácte.
Vì vậy, thay bugi chỉ là bước xử lý triệu chứng trong một số trường hợp. Nếu bugi mới nhanh chóng bám dầu, muội than hoặc cháy bất thường, cần tìm nguyên nhân gốc của động cơ.
Không nên tự ý thay bugi theo cảm tính
Thay bugi thường không phải công việc quá phức tạp, nhưng việc sử dụng sai chủng loại hoặc siết không đúng lực có thể gây hậu quả không mong muốn. NGK khuyến cáo phải sử dụng đúng loại bugi theo hướng dẫn của nhà sản xuất và áp dụng đúng mô-men siết khi lắp đặt. Với những mẫu xe có khoang động cơ chật hoặc bugi khó tiếp cận, chủ xe nên để kỹ thuật viên thực hiện.
Quan trọng hơn, nếu xe có hiện tượng rung giật, mất công suất hoặc bật Check Engine, cần chẩn đoán nguyên nhân trước khi mua phụ tùng thay thế. Tóm lại, việc hát hiện sớm bugi ô tô đã xuống cấp không chỉ giúp xe vận hành êm ái, tiết kiệm nhiên liệu mà còn hạn chế nguy cơ phát sinh những khoản sửa chữa lớn hơn.
Hãy chia sẻ ý kiến của bạn tới Báo VietNamNet theo email: [email protected]. Các nội dung phù hợp sẽ được đăng tải. Xin cảm ơn!