"Tôi đã sẵn sàng được tự do. Hôm nay là một ngày hạnh phúc", tử tù Christa Pike, 50 tuổi, nói khi nằm cố định trên cáng để thi hành án tại nhà tù Riverbend ở Nashville, bang Tennessee, tối 30/9.
Pike là phụ nữ đầu tiên bị đưa ra hành hình ở Tennessee trong hơn hai thế kỷ, sau khi bị kết án hồi tháng 3/1996 vì tội giết người. Tháng 1/1995, Pike, lúc này 18 tuổi, đã cùng bạn trai Tadaryl Shipp và một đồng phạm dụ dỗ bạn cùng lớp Colleen Slemmer đến khu vực vắng vẻ rồi tra tấn, sát hại nạn nhân.
Bản án ban đầu được ấn định thực thi lúc 10h ngày 30/9, nhưng được tạm hoãn vào giờ chót khi Tòa Phúc thẩm liên bang Khu vực 6 chấp thuận xem xét thêm các tình tiết giảm nhẹ. Tuy nhiên, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ lệnh này lúc 17h50, mở đường cho bang Tennessee tiến hành xử tử tối cùng ngày.
Tử tù Christa Pike khi 36 tuổi. Ảnh: Sở Cải huấn bang Tennessee
Các phóng viên được đưa vào một phòng riêng, nơi có thể quan sát phòng hành quyết để chuẩn bị chứng kiến quá trình thi hành án với Pike, vào khoảng 18h30-18h40.
Giám đốc nhà tù Kenneth Nelsen hỏi Pike có lời cuối cùng nào trước khi được tiêm thuốc độc hay không. "Pike nói sẽ rời khỏi thế giới này với tình yêu và cô yêu cả những người đang tức giận lẫn bênh vực mình. Pike 'cảm thấy thanh thản và đã sẵn sàng ra đi'", Damon Lawrence, phóng viên Roane County News, kể lại.
Khi giới chức nhà tù kéo rèm trong phòng hành quyết lên lúc 19h27, Pike đã được cố định trên cáng, cắm kim truyền tĩnh mạch vào tay phải, theo phóng viên Will Puckett của WVLT-TV. Pike được tử hình bằng tiêm thuốc độc, sử dụng 100 ml dung dịch chứa 5g pentobarbital.
Kim Chandler, phóng viên hãng AP, mô tả người hỗ trợ tinh thần của Pike đứng cạnh đầu cáng và trò chuyện với tử tù. Họ cùng hát một bài nhưng không rõ lời, chỉ có thể nhận ra câu "tôi yêu bạn" được lặp lại nhiều lần. Người hỗ trợ tinh thần sau đó vuốt trán Pike.
Pike ngẩng đầu nhìn quanh rồi mỉm cười khi thời gian trôi qua. Pike nói cánh tay mình bị đau và hỏi một quan chức nhà tù rằng cảm giác như vậy có bình thường hay không.
Bên trong phòng hành quyết ở nhà tù Riverbend, bang Tennessee. Ảnh: Tennessean
"'Cánh tay tôi có cảm giác như sắp vỡ tung'", phóng viên Tori Gessner của WKRN thuật lại lời Pike nói lúc 19h34. Puckett cho biết ông nhìn thấy một giọt nước mắt lăn xuống từ mắt phải của nữ tử tù.
Dây truyền tĩnh mạch trên tay Pike được nối với hệ thống điều khiển đặt trong phòng bên cạnh phòng hành quyết, ngăn cách bởi một bệ nhỏ.
Một vật có kích thước tương đương quả bóng golf được đặt trên bệ lúc 19h41. Giới chức nhà tù chưa giải thích ý nghĩa của hành động, nhưng thời điểm đặt trùng với quy định trong quy trình hành quyết. Đó là sau khi thuốc được tiêm, 5 phút đếm ngược sẽ bắt đầu trước lúc rèm được kéo lại.
Đến 19h46, giới chức kéo rèm xuống, che khuất tầm nhìn của những người chứng kiến. Người hỗ trợ tinh thần của Pike rời phòng hành quyết và ngồi với luật sư của tử tù trong phòng quan sát.
Ba phút sau, rèm được kéo lên lần nữa và Pike được tiêm mũi thuốc độc thứ hai. Theo quy định tại Tennessee, giới chức sẽ tiêm liều thứ hai nếu tù nhân chưa tử vong sau liều đầu tiên.
Người hỗ trợ tinh thần trở lại phòng hành quyết và đứng cạnh Pike, hai tay đan vào nhau. Một lúc sau, Pike dường như bắt đầu mất ý thức và phát ra âm thanh giống tiếng ngáy.
Khoảng 19h56, đầu Pike hơi nhấc khỏi cáng và quay sang một bên. Tử tù này vẫn còn thở. Đến 20h06, giới chức nhà tù Riverbend lại kéo rèm xuống.
Trong 40 phút tiếp theo, những người bên ngoài vẫn nghe thấy tiếng ngáy phát ra từ phía sau rèm, cho thấy Pike vẫn còn sống rất lâu sau thời điểm mà đáng lẽ cô đã tử vong.
Randy Spivey, luật sư của Pike, cho biết ông đã yêu cầu được sử dụng điện thoại để liên lạc với các đồng nghiệp vào khoảng 20h22. Spivey đề nghị nhà tù dừng vụ hành quyết và tiến hành các biện pháp chăm sóc y tế để cứu sống Pike.
Do không có quy định phải làm gì trong tình huống này, giới chức nhà tù Riverbend đã quyết định dừng vụ hành quyết và liên hệ với cơ quan cấp cứu. Lúc 20h50, Spivey nhận được thông tin xe cấp cứu đang trên đường tới nhà tù.
Một thông báo vang lên lúc 20h53, yêu cầu "những người chứng kiến rời khỏi khu vực". Các phóng viên được hộ tống ra ngoài, trong khi người phát ngôn nhà tù Riverbend cho biết họ không có thông tin về những gì đã xảy ra để cung cấp cho báo giới.
Xe cứu hỏa và xe cấp cứu tới trước nhà tù lúc 21h14. Các luật sư của Pike cho biết thân chủ đã được đưa tới bệnh viện để điều trị, nhưng chưa nắm được tình trạng cụ thể. Chiều 1/10, họ thông báo Pike vẫn còn sống, nhưng đang trong tình trạng nguy kịch.
"Chưa từng có vụ hành quyết nào diễn ra như vậy. Mọi thứ diễn ra theo cách vô cùng tồi tệ", Catherine Sweeney, phóng viên WPLN, một trong 7 phóng viên chứng kiến thi hành án, nói.
Đây là lần thứ hai trong năm nay Tennessee hành quyết tử tù bất thành. Hồi tháng 5, giới chức không thể tìm được tĩnh mạch phù hợp để đặt đường truyền cho tử tù Tony Kurthers nên bản án được hoãn thi hành một năm.
"Bang Tennessee một lần nữa không thể hành quyết theo đúng quy định. Những vấn đề mà Pike từng lo ngại đã xảy ra, từ việc khó tìm tĩnh mạch, vỡ ven, thuốc pentobarbital bị suy giảm chất lượng đến không có nhân viên y tế sẵn sàng cấp cứu khi xảy ra sự cố", hai luật sư Spivey và Kelly Gleason nói.
Phương tiện khẩn cấp đến Nhà tù An ninh Tối đa Riverbend ở Nashville, bang Tennessee, tối 30/9. Ảnh: AP
Việc thi hành án bất thành với Pike làm dấy lên hàng loạt câu hỏi về những gì đã xảy ra và hành động tiếp theo là gì. Thống đốc Tennessee Bill Lee thông báo hủy một vụ hành quyết khác còn lại trong năm nay, đồng thời tiến hành điều tra độc lập với trường hợp của Pike.
Sở Cải huấn Tennessee ra tuyên bố cho hay họ đã "tuân thủ mọi bước trong quy trình thi hành án tử hình hợp pháp, đã được thiết lập của bang và được văn phòng Tổng chưởng lý phê chuẩn". Trong khi đó, luật sư của Pike gọi những gì đã diễn ra là "sự tàn nhẫn và là màn tra tấn" trong 90 phút.
Các luật sư đang đề nghị Thống đốc Lee giảm mức án tử hình cho thân chủ, nhưng ông Lee chưa phản hồi. Luật pháp Mỹ không cấm việc tiếp tục thi hành án tử với Pike vào năm sau, khi quyết định đình chỉ hành quyết của Thống đốc Lee hết hiệu lực.
Tennessee là một trong 27 bang tại Mỹ vẫn duy trì án tử hình. Nhiều bang cũng gặp khó khăn với phương pháp tiêm thuốc độc trong những năm gần đây, khiến một số nơi chuyển sang phương thức mới như hành quyết bằng khí nitơ, hoặc đưa những phương thức cũ như xử bắn trở lại.
May Martinez, mẹ của Colleen Slemmer, đã tới Nashville để chứng kiến bản án với Pike được thực thi. Bà cảm thấy thất vọng, mô tả quá trình xử tử là "một mớ hỗn độn" và nhấn mạnh bà muốn kẻ đã sát hại con gái mình phải chết, thêm rằng Pike chưa từng xin lỗi suốt 31 năm qua.
"Tôi đã chứng kiến toàn bộ sự việc. Cô ta vẫn tỉnh táo, cử động đầu, chân và cố gắng ngồi dậy. Cô ta được đưa tới bệnh viện và vẫn còn sống", bà Martinez nói với AP. "Đây không phải là công lý dành cho Colleen".
Như Tâm (Theo CNN, AP, USA Today)