Phán quyết Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TP HCM tuyên đối với bà Nguyễn Thị Như Loan (Tổng giám đốc, nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty Quốc Cường Gia Lai) về tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí vừa được tống đạt cho những người liên quan.
Theo HĐXX, 11 tháng 18 ngày cải tạo không giam giữ được khấu trừ bằng thời gian bà Loan đã bị tạm giam 116 ngày. Vì vậy, đến thời điểm bản án phúc thẩm có hiệu lực, bà được xác định đã chấp hành xong hình phạt.
Trước đó, cấp sơ thẩm tuyên bà Loan 18 tháng tù (nhưng cho hưởng án treo) trong vụ án khu đất "vàng" 6.000 m2 số 39-39B Bến Vân Đồn bị chuyển trái pháp luật sang tư nhân, gây thiệt hại hơn 542 tỷ đồng cho Nhà nước. Cựu CEO Quốc Cường Gia Lai và doanh nghiệp hưởng lợi 297 tỷ đồng.
Đến nay, toàn bộ hậu quả vụ án đã được khắc phục.
Bà Nguyễn Thị Như Loan (trái) trong lần ra tòa sơ thẩm hồi tháng 4. Ảnh:Thanh Tùng
Lý do tòa giảm án cho một loạt người
Quá trình xét xử phúc thẩm, bà Loan và các luật sư viện dẫn nhiều chính sách, quy định có lợi tại Nghị quyết 68/NQ-TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết 29 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc đù trong xử lý vi phạm về đất đai và Nghị quyết 03 của Hội đồng thẩm phán, cho rằng hậu quả vụ án đã được khắc phục toàn bộ để đề nghị miễn hình phạt.
HĐXX ghi nhận đến thời điểm phúc thẩm, toàn bộ hậu quả vụ án đã được khắc phục. Bà Loan cùng một số bị cáo đã hoàn thành nghĩa vụ dân sự từ cấp sơ thẩm nhưng vẫn tự nguyện nộp thêm tiền, nên tòa áp dụng các quy định có lợi, trong đó có Nghị quyết 29/2026, để chấp nhận một phần kháng cáo và giảm hình phạt.
Tuy nhiên, tòa phúc thẩm không chấp nhận đề nghị miễn hình phạt hoặc miễn trách nhiệm hình sự vì cho rằng các bị cáo không đáp ứng đủ điều kiện áp dụng. Một trong những căn cứ được tòa nêu là vụ án có nhiều bị cáo thực hiện hành vi tham nhũng.
Trong đó, ông Lê Quang Thung (cựu Tổng giám đốc, quyền Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Cao su Việt Nam; bị xác định vai trò chủ mưu, cầm đầu) được giảm từ 14 xuống còn 12 năm tù về tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí và Nhận hối lộ.
Theo tòa, dù tại phiên phúc thẩm ông Thung không xuất trình thêm tình tiết giảm nhẹ mới, song quá trình xét xử trước đó bị cáo đã nộp dư 5 tỷ đồng để góp phần khắc phục toàn bộ hậu quả vụ án. Tòa cũng ghi nhận ông là "người có công với cách mạng" nên giảm một phần hình phạt.
Bị cáo Lê Y Linh, Giám đốc Công ty TNHH Việt Tín, được giảm từ 7 năm xuống 5 năm tù; Đặng Phước Dừa, cựu Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Việt Tín, từ 7 năm xuống 4 năm 6 tháng.
Tòa xác định Linh và Dừa có vai trò ngang nhau trong việc gây thất thoát gần 543 tỷ đồng cho Nhà nước; trong đó Linh hưởng lợi hơn 60 tỷ, Dừa gần 52 tỷ đồng. Tại phiên phúc thẩm, Dừa xuất trình thêm bằng khen và nộp 200 triệu đồng, còn Linh nộp thêm 56 tỷ đồng nên được xem xét giảm án.
Một số bị cáo khác cũng được giảm từ 9 tháng đến 2 năm tù, chuyển sang án treo hoặc mức án bằng thời gian đã tạm giam sau khi nộp thêm tiền khắc phục hậu quả.
Tòa ghi nhận "người có công với cách mạng" là tình tiết giảm nhẹ đặc biệt đối với một số bị cáo có kháng cáo. Để bảo đảm công bằng, HĐXX cũng áp dụng tình tiết này cho 3 người không kháng cáo là Nguyễn Thị Gái, Nguyễn Thị Hồng và Cao Đại Nghĩa.
Theo đó, bà Gái bị phạt 1 năm 6 tháng tù nhưng cho hưởng án treo; ông Nghĩa lĩnh 1 năm 3 tháng tù về tội Nhận hối lộ; bà Nguyễn Thị Hồng, cựu Phó chủ tịch UBND TP HCM, nhận một năm tù nhưng cho hưởng án treo.
Ông Lê Quang Thung trong lần ra tòa hồi tháng 4. Ảnh: Thanh Tùng
Vụ án gây thất thoát gần 543 tỷ đồng
Khu đất 39-39B Bến Vân Đồn, liền kề quận 1, vốn là tài sản Nhà nước giao Tổng cục Cao su (nay là Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam) quản lý từ năm 1976. Sau nhiều lần thay đổi, quyền quản lý được chuyển cho Tổng công ty Cao su Đồng Nai và Công ty Cao su Bà Rịa thông qua Công ty TNHH Phú Việt Tín.
Trong quá trình thực hiện chủ trương sắp xếp lại nhà đất công, Tập đoàn Cao su lập phương án hợp khối, chuyển mục đích sử dụng khu đất sang đất ở để xây chung cư và được UBND TP HCM cùng Bộ Tài chính chấp thuận. Tuy nhiên, quá trình triển khai sau đó phát sinh hàng loạt sai phạm.
Bản án xác định, ông Lê Quang Thung là người khởi đầu sai phạm từ năm 2009 khi trực tiếp thỏa thuận với Linh và Dừa dùng khu đất góp vốn làm dự án thông qua Công ty Phú Việt Tín mà không qua thẩm định giá, đấu giá.
Để thâu tóm dự án, Linh và Dừa đã đưa hối lộ hàng trăm nghìn USD cùng hàng chục tỷ đồng cho nhiều cá nhân liên quan. Khi chưa hoàn tất nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, hai người tiếp tục chuyển nhượng phần vốn góp - thực chất là khu đất - cho công ty của bà Loan.
Bà Loan biết khu đất 39-39B Bến Vân Đồn là tài sản Nhà nước nhưng vẫn chuyển tiền, tạo điều kiện để Lê Y Linh và Đặng Phước Dừa sử dụng thanh toán nghĩa vụ tài chính của Công ty Phú Việt Tín, sau đó nhận chuyển nhượng toàn bộ vốn góp tại doanh nghiệp này rồi bán lại cho đối tác.
Tòa kết luận chuỗi hành vi của các bị cáo đã khiến khu đất bị chuyển trái pháp luật sang tư nhân, gây thất thoát hơn 542 tỷ đồng cho Nhà nước. Sau thương vụ sang tay khu đất cho đối tác, bà Loan được hưởng lợi hơn 297 tỷ đồng.
Hải Duyên