Sáng 19/9, tỉnh Bắc Ninh tổ chức lễ công bố Nghị quyết của Quốc hội thành lập thành phố Bắc Ninh và đón nhận huân chương Lao động hạng nhất. Bắc Ninh là thành phố thứ 9 của cả nước, được thành lập trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên 4.700 km2, dân số gần 4 triệu người của tỉnh hiện nay.
Sau khi sáp nhập với Bắc Giang từ giữa năm 2025, Bắc Ninh có trung tâm hành chính đặt tại phường Bắc Giang. Năm 2025, GRDP của tỉnh tăng 10,27%, đứng thứ 5 cả nước; thu hút 5,73 tỷ USD vốn FDI, xếp thứ hai sau TP HCM.
Theo nghị quyết của Quốc hội, TP Bắc Ninh được định hướng trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại, mang bản sắc văn hóa Kinh Bắc; lấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực tăng trưởng. Địa phương sẽ phát triển công nghiệp công nghệ cao, hướng tới hình thành trung tâm điện tử, bán dẫn, sản xuất vi mạch và trí tuệ nhân tạo hàng đầu cả nước và khu vực.
Phát biểu tại buổi lễ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã lược lại lịch sử, những dấu ấn của Bắc Ninh. Nhắc đến Bắc Ninh - Kinh Bắc là nhắc đến một vùng đất có chiều sâu hiếm có về lịch sử và văn hóa, gắn với tín ngưỡng thờ Kinh Dương Vương, Luy Lâu cổ kính, nơi phát tích của Vương triều Lý, mở ra thời kỳ rực rỡ của nền văn minh Đại Việt. Nói đến Bắc Ninh là nhớ đến Nam quốc sơn hà bên sông Như Nguyệt, thành Xương Giang, Yên Thế và những trận không chiến với không quân Mỹ trên bầu trời Hà Bắc...
Tổng Bí thư Chủ tịch nước Tô Lâm trao Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Bắc Ninh cho Bí thư Thành ủy Bắc Ninh Nguyễn Hồng Thái, sáng 19/9. Ảnh: Giang Huy
Kinh Bắc là vùng đất học tiêu biểu, trong gần một nghìn năm khoa cử có tới 1/3 tiến sĩ, trạng nguyên cả nước và gần 700 vị đỗ đại khoa. Đây cũng là quê hương của nhiều bậc hiền tài, danh nhân lịch sử, văn hóa, quân sự và nhiều nhà cách mạng tiền bối của Đảng; là cội nguồn của nhiều lễ hội, nghệ thuật dân gian và làng nghề truyền thống, đặc biệt là những làn điệu dân ca quan họ mượt mà đằm thắm, đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
"Bắc Ninh là một trong những đại diện tiêu biểu của nền văn hiến Việt Nam. Nền văn hiến ấy vẫn đang nảy nở, phát triển, hun đúc nên phẩm chất rất quý của người Kinh Bắc như tinh thần hiếu học, trọng tri thức, trọng nhân nghĩa, có ý chí vươn lên và luôn hướng tới những giá trị cao đẹp", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị TP Bắc Ninh xác lập tầm nhìn dài hạn và mô hình phát triển riêng, định vị rõ vai trò trong 20-30 năm tới. Địa phương cần xây dựng mô hình đô thị hiện đại, giàu bản sắc, cân bằng giữa công nghiệp, dịch vụ, sinh thái và chất lượng sống.
Tổng Bí thư Chủ tịch nước Tô Lâm trao Huân chương Lao động hạng Nhất cho Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân TP Bắc Ninh, sáng 19/9. Ảnh: Giang Huy
Người đứng đầu Đảng, Nhà nước lưu ý Bắc Ninh cần xây dựng nội lực kinh tế, từng bước làm chủ công nghệ và nâng cao vị trí trong chuỗi giá trị. Thành phố thu hút đầu tư có chọn lọc, hấp thụ công nghệ, tri thức và năng lực quản trị. Công nghiệp hỗ trợ cần thúc đẩy phát triển cùng với kết nối doanh nghiệp trong nước và khu vực đầu tư nước ngoài, đưa doanh nghiệp Việt Nam vào những khâu có giá trị cao.
"Sự phát triển của Bắc Ninh phải được thể hiện bằng năng lực công nghệ của chính mình, sự trưởng thành của doanh nghiệp trong nước và phần giá trị ngày càng lớn được tạo ra, giữ lại trên quê hương, tạo ra giá trị gia tăng cao hơn và đóng góp lớn hơn cho cả nước", ông nói.
Địa phương đồng thời tổ chức lại không gian phát triển, xây dựng đô thị xanh, thông minh, đáng sống. Bắc Ninh phải được quy hoạch như một chỉnh thể thống nhất, kết nối hài hòa công nghiệp, đô thị, dịch vụ, nông nghiệp, sinh thái và văn hóa; ưu tiên hạ tầng liên kết vùng và chuẩn bị đồng bộ kết nối với sân bay Gia Bình.
Tổng Bí thư Chủ tịch nước Tô Lâm và đại biểu tham quan triển lãm, trải nghiệm sản phẩm công nghệ tại lễ công bố thành lập thành phố Bắc Ninh, sáng 19/9. Ảnh: Giang Huy
Con người, nguồn nhân lực chất lượng cao cần được phát triển gắn với sức mạnh văn hóa Kinh Bắc. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước gợi ý địa phương có chính sách đủ mạnh để thu hút, trọng dụng kỹ sư, chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý giỏi, từng bước hình thành đội ngũ nhân lực đủ năng lực tiếp nhận, làm chủ và sáng tạo công nghệ. Đồng thời, phải đưa quan họ, tranh Đông Hồ, làng nghề, di tích, truyền thống hiếu học và văn hóa cộng đồng vào đời sống hiện đại, biến di sản thành nguồn lực cho công nghiệp văn hóa, du lịch và sáng tạo.
Khi lên thành phố, Bắc Ninh cần nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, nhà ở và dịch vụ thiết yếu, đặc biệt đối với công nhân, người lao động và các địa bàn còn khó khăn. "Kiên quyết không đánh đổi sức khỏe người dân, môi trường và tương lai các thế hệ lấy tăng trưởng trước mắt", ông nói.
TP Bắc Ninh phải là đô thị hiện đại, xanh, nhân văn, có nền công nghiệp công nghệ cao, có những doanh nghiệp Việt Nam đủ sức vươn ra thế giới, nhưng vẫn là "thành phố đậm đà hồn cốt và văn hóa Kinh Bắc".
Bí thư Thành ủy Bắc Ninh Nguyễn Hồng Thái bày tỏ "trở thành thành phố không phải là đích đến, đây chỉ là điểm khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới". "Hướng tới xây dựng TP Bắc Ninh xanh, thông minh, hiện đại, văn minh và giàu đẹp, mang đậm bản sắc văn hóa Kinh Bắc, đóng góp tích cực vào sự phát triển của vùng và cả nước", ông nói.
Với việc bổ sung Bắc Ninh và Quảng Ninh, cả nước sẽ có 9 thành phố, gồm Hà Nội, Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng, TP HCM, Cần Thơ, Đồng Nai, Quảng Ninh, Bắc Ninh. Ninh Bình cũng được định hướng trở thành thành phố vào năm 2030.
Vũ Tuân