Bài toán điện khí hóa trong logistics: Xe tải điện

Giao Hàng Nặng đưa xe tải điện vào vận hành, bài toán nằm phía sau phương tiện

Ngày 4.9, Giao Hàng Nặng đã tiếp nhận 25 xe tải điện tải trọng 945 kg từ Kim Long Motor. Đây là lô xe đầu tiên trong kế hoạch đưa 50 xe tải điện cùng tải trọng vào vận hành trong năm 2026, trước khi doanh nghiệp mở rộng quy mô trong những năm tiếp theo.

Quyết định điện khí hóa đội xe xuất phát từ bài toán chi phí vận hành. Nhiên liệu là khoản chi lớn và biến động theo giá thị trường, khiến chi phí giao nhận khó ổn định. Thay vì điều chỉnh giá cước hoặc phụ phí, Giao Hàng Nặng tối ưu cấu trúc năng lượng, với chi phí điện/km thấp và ít biến động hơn nhiên liệu lỏng, nhất là khi sạc vào giờ thấp điểm.

Điểm đáng chú ý của kế hoạch nằm ở cách Giao Hàng Nặng tiếp cận điện khí hóa. Khi hệ sinh thái xe tải điện logistics tại Việt Nam chưa hoàn thiện, doanh nghiệp phải đồng thời chuẩn bị phương tiện, hạ tầng sạc và công cụ quản trị đội xe.

Nguồn cung xe tải điện phù hợp còn hạn chế, dữ liệu vận hành thực tế chưa nhiều. Sau quá trình làm việc với các đối tác, Giao Hàng Nặng lựa chọn Kim Long Motor, doanh nghiệp có nhà máy tại Huế, công suất mục tiêu 20.000 xe/năm và tỷ lệ nội địa hóa trên 80%.

Lô 25 xe đầu tiên được triển khai theo số điểm sạc đã hoàn thiện, bảo đảm hạ tầng cho từng phương tiện. Hạ tầng sạc vẫn là thách thức khi hơn 150.000 cổng sạc trên cả nước chủ yếu phục vụ xe chở người, chưa đáp ứng nhu cầu đội xe tải sạc qua đêm tại kho. Doanh nghiệp đầu tư hệ thống sạc, nâng cấp nguồn điện, trạm biến áp và tổ chức sạc vào giờ thấp điểm.

Về quản trị, Giao Hàng Nặng phát triển phần mềm theo dõi hiệu suất từng xe, mức tiêu thụ điện/km, mỗi đơn hàng và lịch sử sạc. Dữ liệu giúp kiểm soát chi phí vận hành và phục vụ báo cáo phát thải cho khách hàng.

Bà Lê Thị Đoan Trinh, Phó tổng giám đốc Giao Hàng Nặng, cho biết: "Tại thời điểm khởi động dự án, thị trường trong nước chưa hình thành hệ sinh thái phục vụ xe tải điện trong vận tải hàng hóa. Giao Hàng Nặng xác định tham gia xây dựng một phần hạ tầng và công cụ quản trị, thay vì chờ điều kiện thị trường hoàn thiện".

Từ lô xe đầu tiên, Giao Hàng Nặng đặt lộ trình hơn 800 phương tiện điện vào năm 2029

25 xe tải điện bàn giao ngày 4.9 là bước đầu trong kế hoạch chuyển đổi đội xe. Năm 2026, Giao Hàng Nặng dự kiến đưa 50 xe tải điện 945 kg vào khai thác. Từ 2027, doanh nghiệp mở rộng thêm 300 xe van và xe tải 1,9 tấn.

Giai đoạn 2028 - 2029, doanh nghiệp dự kiến bổ sung 500 phương tiện, gồm cả xe tải trên 4 tấn. Theo kế hoạch, đội xe điện sẽ đạt hơn 800 phương tiện vào năm 2029, phù hợp định hướng chuyển đổi năng lượng xanh của ngành giao thông và mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050 theo Quyết định 876/QĐ-TTg.

Lộ trình này diễn ra trong bối cảnh các đô thị lớn từng bước thay đổi chính sách với phương tiện phát thải. Hà Nội hạn chế xe tải trên 3,5 tấn chạy xăng, dầu trong vùng phát thải thấp tại vành đai 1 và sẽ cấm xe tải trên 3,5 tấn dùng động cơ đốt trong từ 1.7.2027. TP.HCM cũng lên kế hoạch hạn chế phương tiện thương mại không đạt chuẩn khí thải tại trung tâm từ năm 2026.

Với doanh nghiệp logistics, thay đổi này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giao hàng tại khu vực trung tâm, nơi có mật độ đơn hàng cao. Chuẩn bị đội xe điện vì vậy gắn với yêu cầu duy trì năng lực vận hành khi quy định về phương tiện phát thải tiếp tục thay đổi.

Dữ liệu phát thải cũng ngày càng được quan tâm trong chuỗi cung ứng. Từ năm 2026, CBAM của Liên minh châu Âu vận hành đầy đủ. Theo Giao Hàng Nặng, phát thải Scope 3, gồm logistics, chiếm 75% đến hơn 90% dấu chân carbon của một tổ chức.

Hệ thống theo dõi điện năng trên từng km và đơn hàng giúp Giao Hàng Nặng hình thành dữ liệu phát thải phục vụ quản trị và báo cáo của khách hàng doanh nghiệp.

"Điện khí hóa đội xe là quyết định đầu tư dài hạn, gắn với chi phí vận hành và yêu cầu báo cáo phát thải từ khách hàng. Dữ liệu giai đoạn đầu là cơ sở để mở rộng quy mô", đại diện Giao Hàng Nặng cho hay.

Từ 25 xe đầu tiên, Giao Hàng Nặng triển khai điện khí hóa từng bước, xây dựng song song phương tiện, hạ tầng sạc và hệ thống dữ liệu. Kế hoạch hơn 800 xe vào năm 2029 phụ thuộc vào tiến độ hoàn thiện hạ tầng để vận hành ở quy mô lớn.