Ronaldo từng bất lực khi đối đầu CHDC Congo ở World Cup 2026 - Ảnh: REUTERS
Ở World Cup 2026, CHDC Congo là một trong những đại diện châu Phi gây ấn tượng mạnh. Ở vòng bảng, họ cầm hòa Bồ Đào Nha của Ronaldo rồi sau đó suýt thắng tuyển Anh tại vòng 32 đội.
Ronaldo lẽ ra không phải gặp CHDC Congo
Nhưng toàn bộ hành trình ấn tượng đó có thể đã chẳng hề tồn tại nếu FIFA chặt chẽ hơn trong việc kiểm soát tư cách thi đấu các cầu thủ của CHDC Congo.
Các cuộc điều tra công bố vào ngày 7-10 của báo The New York Times (Mỹ) và Le Monde (Pháp) đặt FIFA trước cáo buộc nghiêm trọng: biết CHDC Congo sử dụng thủ môn không đủ điều kiện thi đấu nhưng vẫn để đội này tiếp tục tranh vé và dự World Cup 2026.
Những tài liệu nội bộ được báo chí tiếp cận làm dấy lên nghi vấn về cách FIFA thực thi quy định và bảo vệ sự công bằng.
Nhân vật trung tâm là Lionel Mpasi, thủ môn sinh tại Pháp, từng khoác áo các đội trẻ nước này trước khi chuyển sang CHDC Congo.
Theo hồ sơ điều tra, quá trình chuyển liên đoàn được khởi động năm 2021 nhưng chưa hoàn tất, khiến anh chưa được chấp thuận hợp lệ để đại diện đội tuyển mới. Sai phạm được phát hiện liên quan tư cách thi đấu quốc tế, không đồng nghĩa Mpasi làm giả quốc tịch hoặc hộ chiếu.
Vụ việc gắn với trận chung kết play-off khu vực châu Phi ngày 16-11-2025 tại Rabat, Morocco. Mpasi bắt trọn 120 phút khi CHDC Congo hòa Nigeria 1-1 rồi thắng luân lưu 4-3, giành quyền dự play-off liên lục địa. Nigeria sau đó khiếu nại tư cách của một số cầu thủ đối phương, cho rằng FIFA có thể đã được cung cấp thông tin sai lệch khi chấp thuận họ thi đấu.
Khiếu nại ban đầu của Nigeria rộng hơn trường hợp Mpasi, tập trung vào quốc tịch và điều kiện được cấp phép của nhiều cầu thủ. Các luật sư xác định vấn đề của Mpasi trong tháng 3-2026, trước trận CHDC Congo gặp Jamaica.
FIFA bác khiếu nại của Nigeria vì lý do thủ tục. Sports Village Square, báo thể thao của Nigeria, dẫn nguồn nội bộ cho biết đơn được nhận ngày 28-11-2025, tức 12 ngày sau trận đấu; trong khi quy định yêu cầu thông báo phản đối tư cách cầu thủ cho giám sát trận trong hai giờ và gửi hồ sơ chi tiết trong 24 giờ. Nguồn này còn cho biết khoản phí khiếu nại bắt buộc chưa được thanh toán.
Vì sao đến nay mới bị phanh phui?
Tuy nhiên, câu chuyện đơn khiếu nại không hợp lệ không giải quyết được câu hỏi vì sao FIFA bỏ qua sai phạm mà chính họ phát hiện ra.
Theo tài liệu The New York Times tiếp cận, FIFA đã cân nhắc xử Nigeria thắng, phạt CHDC Congo hoặc thay đội này bằng Nigeria ở World Cup 2026. Nhưng rồi điều này đã không diễn ra.
Báo Le Monde cho biết quy định cho phép FIFA chủ động mở thủ tục kỷ luật ngay cả khi không có đơn phản đối hợp lệ.
Thủ môn Mpasi khoác áo CHDC Congo dự World Cup - Ảnh: REUTERS
Các luật sư cũng nhận diện bốn trận vòng loại châu Phi có Mpasi thi đấu là những trận có vấn đề; nếu điều chỉnh kết quả, Burkina Faso mới là đội vào play-off châu Phi thay CHDC Congo.
Không bị loại, CHDC Congo vượt qua Jamaica để trở lại World Cup lần đầu tiên kể từ năm 1974. Mpasi tiếp tục bắt cả bốn trận tại vòng chung kết, trong đó có trận hòa Bồ Đào Nha 1-1.
Ở trận này Mpasi không có pha cản phá nào, còn Ronaldo phía Bồ Đào Nha cũng chơi rất tệ, trở thành tâm điểm của chỉ trích.
Vì sao đến tháng 10 vụ việc mới bị phanh phui? Theo bản tin The New York Times được báo Folha de S.Paulo (Brazil) đăng lại, báo đã kiểm tra tài liệu, thư từ nội bộ và thông tin từ một quan chức trực tiếp liên quan. Một thành viên bộ phận pháp lý FIFA không tham gia xử lý vụ việc đã xác nhận tính xác thực của tài liệu.
Ibrahim Musa Gusau, người đứng đầu liên đoàn Nigeria khi khiếu nại được gửi, nói ông chỉ được thông báo đơn bị bác vì lý do kỹ thuật, không được biết FIFA đã xác định thủ môn không hợp lệ. Như vậy, điểm mới của cuộc điều tra là kết luận nội bộ trước đó không được công khai, chứ không phải tranh chấp tư cách cầu thủ chỉ xuất hiện sau World Cup.
Vụ việc còn thu hút chú ý vì quan hệ lâu năm giữa Chủ tịch FIFA Gianni Infantino và Véron Mosengo-Omba, người được bầu làm chủ tịch liên đoàn CHDC Congo sau khi đội giành vé.
Dù vậy, chưa có bằng chứng công bố cho thấy Infantino trực tiếp ra lệnh bỏ qua sai phạm. FIFA khẳng định các cơ quan xét xử độc lập và ông không tham gia quyết định.
Ngày 7-10, báo The Punch (Nigeria) cho biết giới chức thể thao nước này đang cân nhắc yêu cầu FIFA bồi thường vì trường hợp của CHDC Congo. Phía FIFA hiện chưa có phát ngôn chính thức về vụ việc này.
Liên đoàn Bóng đá Argentina nhận vô số chỉ trích trong sự kiện tổ chức chia tay MessiĐằng sau những khoảnh khắc xúc động trong ngày Messi đá trận chia tay đội tuyển quốc gia, Liên đoàn Bóng đá Argentina (AFA) cũng phải nhận về vô số chỉ trích.