Trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ dành cho Tổng thống Trump tiếp tục sụt giảm, đảng Dân chủ đang nỗ lực giành lại ghế tại nhiều khu vực bầu cử mang tính quyết định, bao gồm cả những nơi như bang Texas, vốn được coi là thành trì truyền thống của đảng Cộng hòa.
Dưới đây là những điều đặc biệt về cuộc bầu cử quan trọng vào tháng 11 tới cũng như những vấn đề đang bị đặt lên bàn cân.
Bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ là gì?
Nước Mỹ hiện đã đi được gần một nửa chặng đường trong nhiệm kỳ tổng thống 4 năm thứ hai của ông Trump. Điều này đồng nghĩa với việc đã đến lúc diễn ra cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, được tổ chức 2 năm sau cuộc bầu cử tổng thống và thường mang lại cái nhìn sơ bộ về cục diện của cuộc tổng tuyển cử tiếp theo.
Mặc dù chức vụ tổng thống và phó tổng thống không nằm trong danh sách tranh cử, nhưng bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ thường được xem như một cuộc trưng cầu dân ý về chính quyền đương nhiệm. Kết quả thắng hay thua của 2 đảng chính đều có thể phản ánh điều đó.
Theo kênh Sky News, vào ngày 3/11, toàn bộ 435 ghế tại Hạ viện Mỹ và 1/3 trong số 100 ghế tại Thượng viện Mỹ sẽ được đưa ra bầu chọn. Các vị trí cấp tiểu bang cũng có thể nằm trong danh sách bỏ phiếu.
Nếu đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát một hoặc cả hai viện của Quốc hội Mỹ, họ sẽ có khả năng gây trở ngại lớn cho các chương trình nghị sự của Tổng thống Trump.
Cạnh tranh gay gắt
Đảng Cộng hòa đang nắm quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện Mỹ, nhưng cục diện này có thể thay đổi.
Thế đa số của đảng Cộng hòa tại Hạ viện hiện rất mong manh khi họ nắm giữ 218 ghế, trong khi đảng Dân chủ có 214 ghế, cùng với một nghị sĩ độc lập và 2 ghế đang bỏ trống.
Theo tổ chức dự báo phi đảng phái Cook Political Report, 185 ghế tại Hạ viện Mỹ được đánh giá "chắc chắn thuộc về đảng Dân chủ", 12 ghế khác được cho "có khả năng thuộc về đảng Dân chủ" và 9 ghế "nghiêng về phía đảng Dân chủ". Ngược lại, 180 ghế được coi "chắc chắn thuộc về đảng Cộng hòa", 21 ghế "có khả năng cao thuộc về đảng Cộng hòa" và 7 ghế "nghiêng về đảng Cộng hòa".
21 ghế còn lại được xem là ở thế "ngang ngửa" (khó đoán định). Trong số này, đảng Cộng hòa hiện nắm giữ 16 ghế, còn đảng Dân chủ có 5 ghế. Cần lưu ý rằng đảng Dân chủ chỉ cần giành thêm 3 ghế nữa là có thể nắm quyền kiểm soát đa số tại Hạ viện.
Hạ viện được cho là nơi có khả năng cao nhất sẽ chuyển sang quyền kiểm soát của Đảng Dân chủ, nhưng trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ dành cho Tổng thống Trump ở mức thấp, Thượng viện cũng là một chiến trường quan trọng.
Khác với Hạ viện, chỉ hơn 1/3 số ghế tại Thượng viện Mỹ sẽ được bầu lại vào tháng 11 này. Trong số 35 ghế được tranh cử, Cook Political Report đánh giá 13 ghế "chắc chắn thuộc về đảng Cộng hòa", 2 ghế "có khả năng cao thuộc về đảng Cộng hòa" và 1 ghế "nghiêng về đảng Cộng hòa".
Ở chiều ngược lại, tổ chức này nhận định 9 ghế "chắc chắn thuộc về đảng Dân chủ", 2 ghế "có khả năng cao thuộc về đảng Dân chủ" và 1 ghế "nghiêng về đảng Dân chủ". Điều này để lại 7 ghế được xếp vào nhóm "ngang ngửa" (2 ghế hiện do đảng Dân chủ nắm giữ và 5 ghế do đảng Cộng hòa nắm giữ), một con số đủ lớn để thay đổi cán cân quyền lực tại cơ quan lập pháp này.
Thực tế, đảng Cộng hòa của ông Trump hiện nắm giữ 53 ghế tại Thượng viện so với 47 ghế của đảng Dân chủ, tạo ra thế đa số với cách biệt 3 ghế. Đảng Dân chủ cần giành thêm 4 ghế để đạt thế đa số do Phó Tổng thống hiện thuộc đảng Cộng hòa và là người có quyền bỏ lá phiếu quyết định trong trường hợp tỷ lệ phiếu bầu là 50 - 50.
Những vấn đề trọng tâm
Các vấn đề kinh tế và chi phí sinh hoạt dường như là mối quan tâm hàng đầu của cử tri Mỹ khi họ chuẩn bị đi bỏ phiếu giữa kỳ.
Lãi suất vay thế chấp ở xứ sở cờ hoa đã tăng vượt mức 7% vào tháng 9 và các hộ gia đình cũng đang cảm nhận được áp lực tài chính ở nhiều khía cạnh khác. Nhiều người cho rằng cuộc xung đột Mỹ - Iran, vốn chưa có dấu hiệu kết thúc là nguyên nhân khiến giá xăng và dầu diesel tăng cao.
Trong một cuộc khảo sát gần đây của CNN/SSRS, chỉ 27% số người được hỏi bày tỏ sự tin tưởng vào cách Tổng thống Trump điều hành nền kinh tế. Các cuộc thăm dò của đài CNN cũng cho thấy 3/4 người Mỹ không tin lãnh đạo Nhà Trắng có kế hoạch rút khỏi cuộc xung đột với Iran.
Những lo ngại về sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) cùng các câu hỏi về tác động của xu hướng đó cũng đang dần nảy sinh.
Bối cảnh chính trị đầy cam go mà đảng Cộng hòa đang đối mặt đã tạo ra những cuộc đua thú vị trước thềm tháng 11, bao gồm cả tại Texas, bang vốn được coi là "thành trì" vững chắc của đảng này. Tại đây, theo một cuộc thăm dò gần đây, ngôi sao đang lên của đảng Dân chủ là James Talarico đang dẫn trước trong cuộc đua vào Thượng viện. Tổ chức Cook Political Report đánh giá đây là một cuộc đua có kết quả khó đoán định.
Theo kết quả cuộc khảo sát Marist, ứng cử viên đảng Dân chủ tranh cử chức Thống đốc bang Texas là Gina Hinojosa cũng đang chiếm ưu thế.