Bên trong "bộ não" giúp Ukraine khắc chế mưa hỏa lực dồn dập từ Nga

Trong một văn phòng cơ quan nhà nước, các nhà nghiên cứu về UAV và tác chiến điện tử của Ukraine tụ tập quanh một thiết bị kim loại nhỏ được thu hồi từ UAV Geran của Nga. Thiết bị này có chức năng đo từ trường Trái đất để phục vụ dẫn đường.

“Đây là linh kiện mới nhất mà chúng tôi tìm thấy, khoảng một hoặc hai tuần trước”, một nhà nghiên cứu cho biết.

Bên ngoài, động cơ phản lực của một UAV Nga vang lên khi những tiến bộ trong công nghệ cho phép Nga tấn công xa hơn, thường xuyên hơn và chính xác hơn. Cảm biến kim loại nhỏ đặt trên bàn có thể khiến mối đe dọa này trở nên nguy hiểm hơn nữa.

Nếu thiết bị hoạt động như các nhà nghiên cứu nghi ngờ, nó có thể giúp UAV duy trì hướng bay ngay cả khi tín hiệu dẫn đường vệ tinh bị gây nhiễu, khiến viễn cảnh Ukraine phải trải qua mùa đông liên tục bị tập kích là hoàn toàn khả thi.

Các nhà nghiên cứu làm việc tại một cơ sở thuộc Bộ Quốc phòng Ukraine, nơi hoạt động của họ hiếm khi được người ngoài biết đến. Tại đây, các chuyên gia tháo rời vũ khí Nga thu hồi được từ chiến trường hoặc sau các cuộc tấn công để xác định điểm yếu, hỗ trợ phát triển biện pháp đối phó và dự đoán những gì các kỹ sư Nga có thể tiếp tục thực hiện.

Kyiv Independent được tiếp cận cơ sở này trong một chuyến thăm hiếm hoi, với điều kiện không tiết lộ tên cơ sở cũng như danh tính những người làm việc bên trong.

Chạy đua với thời gian

Công việc của họ là cuộc chạy đua với thời gian. Các nhà nghiên cứu ước tính thường cần 4-6 tháng để phát triển một biện pháp đối phó hiệu quả, trong khi Nga có thể đưa vào những cải tiến tiếp theo chỉ sau 2-3 tháng.

Đối với cảm biến mà họ tìm thấy, có tên gọi chuyên môn là từ kế, các nhà nghiên cứu cho biết họ vẫn đang tìm hiểu mục đích sử dụng của thiết bị và liệu Nga có thể triển khai nó trên quy mô lớn hay không.

Tuy nhiên, tìm thấy một linh kiện mới không đồng nghĩa với việc hiểu được nó, và hiểu được nó cũng không đồng nghĩa với việc đã có cách vô hiệu hóa.

Bên trong cơ sở, các hành lang được chiếu sáng bằng đèn huỳnh quang chất đầy những bộ phận tên lửa, UAV, ngòi nổ và bo mạch chủ, tất cả đều được sắp xếp gọn gàng và dán nhãn.

Ở đó cũng có một đoạn lớn của tên lửa Oreshnik của Nga, có thân hình trụ rộng gần bằng một chiếc ô tô chở khách. Phía bên kia hành lang là một số UAV Geran của Nga, có thân hình tam giác dài hơn 3m, với sải cánh khoảng 3m.

Nhìn bề ngoài, các UAV Geran của Nga vẫn giống những chiếc UAV Shahed mà Nga sử dụng từ năm 2022. Tuy nhiên, bên trong, những lần cải tiến liên tiếp đã khiến chúng khác biệt đáng kể so với các mẫu UAV đời đầu, thậm chí cả những chiếc Geran đầu tiên do Nga sản xuất xuất hiện vào mùa hè năm 2023.

Để lần theo quá trình phát triển của các UAV này, các nhà nghiên cứu truy ngược từ những vũ khí mà Ukraine thu hồi được. Trước tiên, họ xác định và ghi lại những đặc điểm cơ bản của từng chiếc UAV, sau đó tháo rời để lập sơ đồ các hệ thống bên trong, truy tìm nhà sản xuất từng linh kiện và tái dựng cách mỗi bộ phận góp phần vào hoạt động của phương tiện.

Các nhà nghiên cứu giải thích rằng những thay đổi bên trong UAV thường phản ánh hiệu quả của hệ thống phòng thủ Ukraine. Một hệ thống dẫn đường từng giúp UAV bay đến mục tiêu có thể trở nên dễ bị gây nhiễu, buộc Nga phải tìm cách khác.

Tuy nhiên, 2 bên không lần lượt hành động theo lượt. Nga có thể đưa vào một cải tiến khác trong khi Ukraine vẫn đang tìm cách vô hiệu hóa phiên bản trước đó.

Những chi tiết thu được khi mổ xẻ vũ khí Nga giúp các chuyên gia đánh giá một cải tiến đã phát triển đến đâu.

Thách thức không nhỏ

Việc tái dựng công nghệ Nga có thể mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, do Ukraine thiếu thiết bị chuyên dụng, nguồn lực và chuyên môn. Ngay cả khi có sự hỗ trợ của các đối tác nước ngoài, một số linh kiện điện tử vẫn gần như không thể giải mã nếu không tiếp cận được thông tin độc quyền của nhà sản xuất.

Treo trong cầu thang là một chiếc Geran-3 còn nguyên vẹn hoàn toàn. Nó được đưa đến cơ sở này vào năm 2025, từ rất lâu trước những lời kêu gọi khẩn cấp vào mùa thu năm nay nhằm đẩy nhanh sản xuất các UAV đánh chặn có khả năng đối phó với UAV sử dụng động cơ phản lực.

Điều đó cho thấy việc Nga đã liên tục thử nghiệm các công nghệ mới rồi áp dụng rộng rãi khi chứng kiến hiệu quả. Giờ đây, các UAV phản lực của Nga đang gây ra thách thức rất lớn mà Kiev chưa tìm được một giải pháp triệt để nhằm đối phó.

Trong văn phòng, các nhà nghiên cứu lưu giữ một bộ sưu tập modem mạng lưới có kích thước bằng lòng bàn tay.

Những modem này cho phép các UAV chuyển tiếp video và tín hiệu điều khiển cho nhau, mở rộng phạm vi liên lạc vượt ra ngoài kết nối trực tiếp giữa một chiếc UAV với người điều khiển. Các mạng liên kết này đang khiến Ukraine đối mặt với một thách thức khác khi nó khiến bầy đàn UAV của Nga ngày càng trở nên khó đánh chặn hơn.

“Họ không chờ chúng tôi tìm ra biện pháp đối phó”, một nhà nghiên cứu cho biết. Các kỹ sư cho rằng vấn đề này chủ yếu xuất phát từ quy mô. Nhiều khả năng Nga có những cơ sở tương tự như nơi họ làm việc, nhưng lớn hơn gấp nhiều lần và có nguồn lực dồi dào hơn.

Thiết bị từ kế mà các nhà nghiên cứu mới thu hồi vẫn đang ở giai đoạn đầu của quá trình mổ xẻ. Đây có thể chỉ là một cải tiến nhỏ của Nga, chứ không phải là bước đột phá. Tuy nhiên, ngay cả một lợi thế nhỏ cũng có thể tạo ra khác biệt, giúp nhiều UAV duy trì đúng hướng bay hơn và khiến cán cân cuộc chiến nghiêng thêm về phía Nga.