Bỏ qua điều hướng
•

Bếp lửa lưng chừng núi

Bếp lửa lưng chừng núi
Nguồn ảnh: Nhân Dân

Hùng nhắn:

- Mai bỏ chồng, về ở Nhà hoa đào rồi.

Tôi ngẩn người ra một lúc rồi nhắn lại:

- Buồn nhỉ!

- Về không?

Đắn đo rất lâu, tôi mới trả lời:

- Chưa biết...

Thế rồi, chỉ mấy ngày sau, tôi vượt gần 300 km như đi vào một vùng dịu dàng của ký ức.

Đến đỉnh đèo Mây, gà rừng báo sang ngày mới. Rừng mờ mịt sương. Chú phụ bếp nhỏm lên thấy không phải khách gọi món lại rơi người xuống chiếc giường tre. Tôi đi vào sân sau. Mở quán chục năm nay trên đỉnh đèo Mây, nấu nướng bằng gas nhưng dù mùa đông hay mùa hè, từ lúc tỉnh dậy Hùng đã nhóm bếp củi. Chỉ để đốt không, đôi khi đun ấm nước, cũng có khi chỉ là để lẳng vào vài củ khoai lang cho cháy đen, mùi thơm tỏa đi khắp góc rừng.

Thấy tôi, Hùng ngóc đầu ra từ chiếc ghế mây quen thuộc, chỉ vào can rượu men lá trên chiếc bàn làm từ gốc cây sa mộc.

- Về thẳng đây à?

- Ừ.

Tôi rót một cốc, chất men dốc thẳng xuống dạ dày, cồn lên một nỗi chua xót.

- Chúng mình lại thua rồi.

Tôi tiếp tục “Ừ” sau khi dốc một cốc rượu nữa vào cổ. Chất thêm củi, nhen lại đám lửa. Lửa cháy đượm dần.

Cũng ở bếp lửa này, chẵn 20 năm về trước, lúc ấy còn là căn nhà nhỏ trên nền đất. Hôm ấy là một ngày mùa đông lạnh lắm. Tôi và Hùng đi suốt đêm mới tìm được Mai, gần như đông cứng bên dốc Diều. Tôi cõng Mai chạy như bay. Hùng vừa chạy theo vừa nhắc:

- Chậm thôi. Khéo ngã. Không có ai đuổi theo đâu.

Về đến bếp nhà Hùng, Mai cứ gục vào khóc ướt đẫm vai tôi. Rồi Mai ngủ say, rúc vào tôi như con chim rúc vào lòng mẹ sau cơn bão, thi thoảng còn lí rí run rẩy nói mớ đầy sợ hãi. Cái lạnh từ người Mai tan dần. Má nàng hồng như quả đào chín, còn vương vài vệt than khi ăn vội củ khoai nướng. Người tôi nóng rực mà không dám động đậy. Hùng ngồi góc kia cũng chết trân. Nó liên tục thêm lửa vào bếp. Thêm cả những củ khoai lang. Cả căn bếp sực mùi khoai cháy. Và tiếng lửa nổ lép bép.

Sau hôm ấy, Hùng gặp tôi, gườm gườm:

- Tao thua ông rồi. Đối xử tốt với Mai. Không thì chết với tao.

Tôi không dám cười. Cái thằng... Lúc nào cũng thế. Với nó bất cứ chuyện gì cũng như một cuộc chiến. Phải có thắng, có thua. Nhà tôi, nhà Hùng, nhà Mai tuy ở cách xa nhau nhưng ba đứa cùng tuổi, chơi với nhau từ thuở còn cởi truồng. Ba đứa có gì ăn, có gì chơi cũng chia nhau. Cổng nhà Mai có cây đào to lắm, mùa xuân hoa nở hồng rực cả một góc trời. Chúng tôi đánh quay, đánh đáo, nhặt đá xếp nhà bên hàng rào, dưới gốc hoa đào ấy.

Mùa đông, cây đào rụng trụi lá, ba đứa rủ nhau về nhà Hùng mót khoai nướng. Có khi mót cả buổi chiều được mỗi củ khoai, nướng không cẩn thận còn cháy xém, thế mà ba đứa chia nhau cắn từng miếng, không đứa nào dám cắn miếng to hơn.

Bước chân vào lớp 1, ba chúng tôi khác đường vẫn chờ nhau bằng được ở ngã ba để đi học. Nhà Mai xa nhất. Bọn trẻ con ở xóm chợ thì cứ rình lúc Mai đi một mình để trấn lột bút chì và tẩy. Mai nhát lắm, không dám kể. Đến lớp không có bút để viết, cô giáo phạt, chỉ nín lặng khóc. Nhiều lần như thế, tôi với thằng Hùng phải đi đường tắt, vòng ra sau núi, theo dõi mới biết sự tình. Chẳng nói chẳng rằng, dù ít người hơn, chúng tôi cũng sẵn sàng đấu để giành lại đồ cho Mai. Thằng Hùng to khỏe, hùng hổ, nhưng kỳ thực cứ lao vào trận đánh nhau nào là nó bị tẩn nhiều nhất. Bởi nó to nhưng phổi bò, không biết lừa miếng. Mấy thằng lỏi con cứ rình chỗ sơ hở tương đá vào, Hùng bị một đòn là hoảng, chân tay loạn xạ, càng bị đánh tợn.

Trong khi đó, tôi nhanh nhẹn hơn, sức không bền nên đánh cú nào chắc cú đó. Mà Mai thì thấy tôi thấp gầy hơn, nên bao giờ cũng nhai thuốc, đắp lá cho tôi trước. Thằng Hùng vừa ức vừa tị, nước mắt nước mũi tèm lem, cứ chìa tay chìa chân ra xin thuốc. Mai cáu, chí cho nó phát vào vết thương, nó xót nảy lên, nhảy choi choi như con gà què.

Sang đến cấp hai, trường xa hơn, chúng tôi phải đạp xe. Sáng sáng tôi và Hùng chở nhau qua nhà Mai - Nhà hoa đào. Được một thời gian, Mai hòa vào đám con gái, cố tình bỏ cách chúng tôi một đoạn. Hùng cứ càu nhàu: “Cái bọn con gái dở hơi. Chân thì ngắn, đạp khỏe được mấy mà cố tình đi trước chúng mình?”. Mùa xuân năm ấy, một buổi sáng ánh nắng vừa chiếu xiên qua làn sương mỏng, chúng tôi dừng xe trước cổng như mọi lần. Mai bước ra, vai đeo cặp, vừa cười cười nheo mắt vừa giơ lên quả xoài xanh chấm mắm. Dưới ánh sáng rực rỡ buổi sớm, trong làn gió nhẹ khẽ đung đưa, cánh hoa đào rụng xuống lả tả, gương mặt Mai ánh lên như phát sáng. Thằng Hùng ngây ngốc đứng nhìn không chớp mắt. Tôi đứng nhìn cả nó và Mai...

Cuối lớp 9, rồi vào cấp 3, đi học xa hơn. Cả vùng còn mỗi Mai là con gái. Mai không còn ngại ngùng nữa mà đành phải đi cùng chúng tôi để tránh bọn con trai bản khác trêu đùa. Tôi cũng bắt đầu cảm nhận được Mai có điều gì đó đặc biệt dành cho mình. Nếu với Hùng, Mai vẫn giữ thái độ suồng sã thì với tôi, Mai ý tứ hơn. Thi thoảng nàng quay sang tôi chớp chớp mắt, đưa tay vuốt mái tóc thẳng, dày óng ánh. Nàng chia tôi những cuốn sách dành dụm mua được từ hiệu sách dưới huyện. Có lúc cả đi học lẫn tan trường, chúng tôi vừa đi vừa mải miết bàn luận về những cuốn sách vừa đọc, quên bẵng mất Hùng hậm hực đi đằng sau.

- Này, nói cái chuyện gì dễ hiểu hơn được không?

Nhìn Hùng vật nài, chúng tôi bật cười.

- Ông mua sách về đọc đi.

Tôi gợi ý. Hùng hăm hở làm theo. Kết quả, vẫn không thể chen vào câu chuyện của chúng tôi. Vì thứ duy nhất Hùng thích, đó là truyện kiếm hiệp, anh hùng giải cứu mỹ nhân. Mà truyện ấy Mai thậm ghét, vì Mai bảo phi thực tế.

Mấy năm liền Mai, tôi và Hùng vẫn cứ bên nhau như thế. Có những điều chưa thể nói ra mà cũng không nên nói ra. Chúng tôi cứ giữ mãi trong lòng. Cho đến hôm ấy, mẹ Mai hốt hoảng báo với chúng tôi Mai đã bỏ đi. Chúng tôi cuống cuồng đi tìm mà tự trách mình, suốt ngần ấy năm trời sao không biết chuyện bố Mai muốn gả nàng cho Hùng.

Cứ tưởng rằng, Hùng “nhường” tôi như thế thì mọi chuyện sẽ kết thúc có hậu. Nào ngờ, đường núi thì có ít ngả, mà đường đời thì nhiều ngả quá...

*

Nửa chiều hôm sau, tôi về nhà. Mẹ không nói gì. Nấu cho một bát canh lá lốt ngắt trong vườn. Rồi để mặc tôi một mình trong phòng. Tôi lần sâu trong hốc tường. Chiếc hộp gỗ bí mật bao năm vẫn cất giữ một chiếc khăn tay. Chiếc khăn Mai thêu cảnh núi đồi quê hương tặng tôi trước ngày đi đại học. Tối hôm ấy, Mai hẹn tôi ra sân trường cấp 1. Nào ngờ buổi liên hoan kéo dài khá lâu. Hết các bác, các chú lại đến đám bạn bè mỗi người chúc một chén. Khi tôi dứt được để ra điểm hẹn thì chẳng còn thấy ai. Tôi vội chạy lên đỉnh dốc, nơi có thể phóng tầm mắt ra hướng về phía nhà Mai. Ánh trăng suông sáng nhìn rõ con đường mòn không có bóng người đi. Tôi cứ lặng ngồi đấy, mặc sương rơi ướt áo.

Sáng hôm sau, khi xe chuẩn bị chuyển bánh, tôi thấy Hùng chở Mai hớt hải phóng sầm sập đến. Mai dúi vào tôi chiếc khăn, thẹn thùng không dám lao vào ôm chầm bởi bao con mắt chung quanh đang chằm chằm nhìn. Hùng thì vẫn hùng hổ, vung tay dứt khoát:

- Ông cứ yên tâm đi học đi. Ở nhà tao giữ chặt Mai cho. Không đứa nào động vào được đâu.

Mọi người ồ lên cười. Khuôn mặt Mai càng đỏ lựng lên. Xe bấm còi inh ỏi, tôi nhảy vội lên, chỉ kịp gửi lại một cái nhìn thật sâu. Chiếc khăn tôi giữ trên tay suốt mấy trăm cây số từ nhà tới trường. Chiếc khăn bên cạnh khi tôi viết nắn nót từng dòng thư gửi cho nàng. Để rồi, nhiều ngày trôi qua, nhiều tháng trôi qua, nhiều bức thư đi không có một dòng hồi âm.

Sau này trở về, đám cưới của Mai, cả tôi và Hùng đều không dự. Ngồi bên bếp lửa, bên can rượu men lá, Hùng hỏi tôi:

- Sao ông tệ thế? Chả nhẽ tao lại vung nắm đấm với ông?

- Ai là người tệ ở đây? Tôi viết bao nhiêu thư, Mai không hề trả lời một dòng...

Hùng nhỏm dậy:

- Ông viết gửi ai?

- Mai chứ ai?

- Trời ạ. Ông điên à? Sao không gửi tôi?

- Sao lại gửi ông?

- Gửi tôi, tôi chuyển cho Mai chứ sao? Đọc lắm chữ thế để làm gì? Thế ông không nhớ là bố Mai không thích cho nó qua lại với ông à?

Tôi ngồi thượt người ra. Chỉ biết cắn chặt răng. Hùng nhìn tôi, lắc đầu.

- Chúng mình thua rồi.

*

Rồi cả tôi và Hùng đều lần lượt lấy vợ. Mỗi mùa xuân về, đưa vợ con đến nhà ông bà ngoại, qua Nhà hoa đào, cây đào già vẫn lặng lẽ đứng đó, nở hồng rực một góc trời. Thi thoảng thấy bóng dáng của Mai. Nàng ý nhị nhìn tôi, coi như người không quen. Vài năm sau đó, trong một buổi họp lớp, Hùng cố tình chắp nối, chúng tôi đã có một buổi trò chuyện ngắn. Hóa ra, Mai không hề nhận được một bức thư nào.

Hùng mở quán rượu tại đèo Mây. Hai đời vợ chẳng ai ở được lâu, giờ nó lại trở về độc thân. Bếp lửa chẳng bao giờ quên, nhưng lửa trong lòng hình như khó nhóm lên được nữa.

Lúc ra đi, tôi qua đèo Mây. Hai thằng nhìn nhau qua đám lửa.

- Ông định thế nào?

Mãi tôi mới mở lời. Nó cũng nhìn tôi thật lâu. Rồi chép miệng, lắc đầu:

- Chẳng thế nào hết. Trước thế nào, sau vẫn vậy thôi.

Tôi lên xe, còn ngoái lại:

- Bớt uống đi nhé.

Hùng giơ tay lên:

- Có ông về mới uống thôi.

Xe thả dốc về xuôi. Núi rừng lùi lại sau lưng. Phảng phất đâu đây vẫn còn mùi khói củi, mùi khoai nướng cháy xém. Tôi mở cửa xe. Gió núi táp vào mặt. Trôi dần về thực tại.

Truyện ngắn của HƯƠNG THỊ

Tin tức Mai ly hôn và quay về Nhà hoa đào đã thúc đẩy người bạn cũ vượt gần 300 km để hội ngộ cùng Hùng tại đỉnh đèo Mây sau nhiều năm xa cách. Quán ăn của Hùng duy trì suốt chục năm qua trên đỉnh núi vẫn luôn đỏ lửa củi mỗi ngày, gợi nhắc về một không gian ký ức bền bỉ giữa sương mờ đại ngàn. Cuộc gặp gỡ bên can rượu men lá phản ánh trọn vẹn sự gắn kết lẫn những dằn vặt chưa từng nguôi ngoai giữa ba người bạn thuở nhỏ. Căn bếp này cách đây đúng 20 năm từng là nơi sưởi ấm cho Mai sau đêm trốn chạy nguy hiểm bên dốc Diều, sự kiện từng khắc sâu cảm giác thắng thua trong lòng những chàng trai trẻ. Tình bạn xuất phát từ chuỗi ngày thơ ấu cùng chia nhau từng củ khoai nướng, bảo vệ Mai trước những vụ trấn lột thời tiểu học cho thấy nền tảng tình cảm sâu sắc của họ. Sự trở về của người phụ nữ cùng bếp lửa lưng chừng núi mở ra những chiêm nghiệm trầm lắng về số phận, sự che chở và những va đập tình cảm đi qua suốt hai thập kỷ.
amung