Ngày 24/10, đại diện Cục Cảnh sát PCCC&CNCH (Bộ Công an) đã thông tin về các đề xuất trong dự án Luật Chính phủ trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2.
Đại diện Cục Cảnh sát PCCC&CNCH cho biết, theo quy định của Luật PCCC&CNCH hiện hành, sau khi được cơ quan quản lý nhà nước thẩm định thiết kế, cho ý kiến về việc tuân thủ các quy định hiện hành về PCCC, chủ đầu tư tổ chức thi công và nghiệm thu công trình theo đúng quy định của pháp luật về xây dựng và PCCC&CNCH.
Sau đó, chủ đầu tư gửi hồ sơ nghiệm thu đến cơ quan công an, đề nghị kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC đối với công trình. Cơ quan công an kiểm tra kết quả nghiệm thu của chủ đầu tư và ra văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu về PCCC.
Dự thảo Luật cắt bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan công an. Việc này giúp chủ đầu tư giảm thời gian thực hiện thủ tục, rút ngắn tiến độ đưa công trình vào khai thác, sử dụng, đồng thời giảm thời gian và nguồn lực của cơ quan quản lý nhà nước.
"Việc bãi bỏ thủ tục không làm thay đổi trình tự, nội dung nghiệm thu của chủ đầu tư. Chủ đầu tư và các nhà thầu thi công vẫn thực hiện nghiệm thu về PCCC. Sau khi nghiệm thu, chủ đầu tư thực hiện khai báo trên Cơ sở dữ liệu về PCCC, CNCH và truyền tin báo cháy trước khi đưa công trình vào khai thác, sử dụng", đại diện Cục Cảnh sát PCCC&CNCH khẳng định.
Bên cạnh đó, dự thảo sửa đổi điểm a khoản 2 Điều 11, nội dung kiểm tra về PCCC bao gồm việc chấp hành quy định về thẩm định thiết kế và nghiệm thu của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện.
Hành vi “nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy không đúng quy định” được bổ sung vào danh mục hành vi bị nghiêm cấm tại khoản 5 Điều 14. Các cơ sở đã được phân loại theo mức độ rủi ro tại Nghị định số 105/2025. Cơ quan quản lý sẽ tập trung kiểm tra các công trình có nguy cơ cháy, nổ cao, đồng thời giảm tần suất kiểm tra không cần thiết đối với các cơ sở có nguy cơ thấp.
Đồng thời, cơ quan soạn thảo đề xuất bỏ thủ tục phục hồi hoạt động. Theo đó, đối với cơ sở, phương tiện giao thông, hộ gia đình bị đình chỉ hoạt động do vi phạm quy định về PCCC, sau khi khắc phục các vi phạm, người đứng đầu cơ sở, chủ phương tiện hoặc chủ hộ gia đình không phải đề nghị người có thẩm quyền xem xét, quyết định phục hồi hoạt động.
Thay vào đó, các chủ thể này được đưa cơ sở, phương tiện giao thông hoặc hộ gia đình vào hoạt động, đồng thời chịu trách nhiệm về kết quả khắc phục và báo cáo bằng văn bản gửi cơ quan quản lý trực tiếp về PCCC, CNCH. Các giải pháp kỹ thuật đã áp dụng phải được duy trì trong suốt quá trình hoạt động (khoản 7 Điều 55 theo dự thảo).
Cuối cùng, cơ quan soạn thảo đề xuất bỏ thủ tục cấp phép trước khi lưu thông đối với phương tiện PCCC&CNCH, vật liệu, cấu kiện ngăn cháy, chống cháy.
Theo Điều 44 của dự thảo, các sản phẩm này được quản lý theo quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa và tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Phương tiện có kết quả đánh giá sự phù hợp của tổ chức đủ điều kiện được miễn công bố hợp quy, miễn kiểm tra chất lượng khi nhập khẩu, nhưng phải kê khai thông tin trước khi lưu thông theo quy định của Chính phủ để phục vụ công tác truy xuất, hậu kiểm. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng sản phẩm. Hồ sơ cấp phép đã tiếp nhận nhưng chưa giải quyết xong được xử lý theo quy định mới (khoản 2 Điều 3 dự thảo).
Trách nhiệm rõ hơn, không phải ít đi
Đại diện Cục Cảnh sát PCCC&CNCH cho biết, một trong những băn khoăn được nêu trong quá trình thẩm tra là liệu việc bỏ khâu kiểm tra trước khi đưa công trình vào sử dụng có làm giảm hiệu quả kiểm soát rủi ro hay không.
Theo cơ quan chủ trì soạn thảo, trách nhiệm của chủ đầu tư, người đứng đầu cơ sở, chủ phương tiện và chủ hộ gia đình đã được quy định đầy đủ tại Điều 8 Luật PCCC&CNCH và Nghị định số 105/2025/NĐ-CP. Chế tài xử lý được quy định tại Nghị định số 106/2025/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 347/2026/NĐ-CP. Tổ chức, cá nhân đưa công trình vào khai thác, sử dụng nhưng không bảo đảm yêu cầu về PCCC, tùy tính chất, mức độ vi phạm, sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc xử lý hình sự.
Cơ chế mới cũng thay đổi phương thức quản lý của cơ quan chức năng, từ xem xét từng bộ hồ sơ sang kiểm tra thực tế, dựa trên dữ liệu khai báo và mức độ rủi ro của từng loại cơ sở.
Bộ Công an phối hợp với các địa phương đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ; đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công an, cán bộ thuộc cơ quan chuyên môn về xây dựng và cán bộ UBND cấp xã để đáp ứng yêu cầu hậu kiểm.
Dự án Luật sẽ được Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 2. Theo dự thảo, Luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
Việc cắt giảm thủ tục nhằm giảm gánh nặng hành chính, chi phí tuân thủ và tăng tính chủ động cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, yêu cầu bảo đảm an toàn PCCC vẫn không thay đổi, được thực hiện thông qua trách nhiệm của từng chủ thể và hoạt động kiểm tra thường xuyên của cơ quan quản lý.