Nghìn tỉ đổ vào cơn sốt IELTS
Gia đình em Ngô Nguyên Hà, học sinh lớp 11 Trường THPT Hoài Đức A (Hà Nội), đã chi hơn 30 triệu đồng sau khi đầu tư học phí 8 triệu đồng cho khóa 24 buổi và chấp nhận đi lại vất vả từ năm lớp 10 để nhắm tới điểm ưu tiên đại học. Hiện tại, trước thông tin có thể không còn được cộng điểm, cả gia đình em đều rơi vào tâm trạng hoang mang và lo lắng khi lợi thế cạnh tranh thay đổi.
Chị Nguyễn Thị Dương, phụ huynh có con vào lớp 10 theo học chương trình liên kết IELTS với học phí 2,8 triệu đồng/tháng để đạt mục tiêu 6.0 vào cuối năm lớp 11, cho biết chị sẽ rút tên con khỏi lớp này nếu chính sách bỏ điểm cộng được áp dụng vì con định hướng thi khối A.
Thí sinh tìm hiểu thông tin tuyển sinh. Ảnh: Duy Phạm
Ở chiều ngược lại, em Bùi Tuấn Phúc, học sinh lớp 10 Trường THPT Yên Hòa (Hà Nội), đang học luyện thi tiếng Anh với giá 250 nghìn đồng/buổi để hướng tới mốc IELTS 7.0 vào đầu năm lớp 11, lại bày tỏ sự đồng tình với dự kiến của Bộ GD&ĐT.
Phúc và mẹ (chị Lan Anh) cho rằng, việc bỏ cộng điểm sẽ tạo sự công bằng cho học sinh ở vùng khó khăn không có điều kiện dự thi, đồng thời giải tỏa áp lực chạy đua tốn kém khi chi phí các khóa học trọn gói một năm có thể lên tới 60 triệu đồng.
Dù không còn điểm cộng, Phúc vẫn kiên trì theo học để trau dồi ngoại ngữ lâu dài phục vụ mục tiêu thi vào Đại học Bách khoa Hà Nội.
Đằng sau những toan tính của phụ huynh là một dòng tiền khổng lồ đang chảy ra nước ngoài. Trao đổi với phóng viên báo Tiền Phong, TS Sái Công Hồng, Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam cho biết ước tính năm 2025 có khoảng 300.000 lượt thi IELTS với lệ phí khoảng 1.500 tỉ đồng, trong đó 85% (tương đương 1.275 tỉ đồng) chảy ra nước ngoài. Đến năm 2026, con số ước tính vẫn duy trì ở mức khoảng 300.000 lượt thi. Ông Hồng cảnh báo nếu số lượt thi tiếp tục tăng 12% mỗi năm thì đến năm 2029 số tiền này có thể vượt 2.000 tỉ đồng, chưa kể các chi phí nhập khẩu giáo trình và trả lương cho giáo viên bản ngữ.
Phương thức tuyển sinh thổi bùng cơn sốt?
Việc sử dụng chứng chỉ quốc tế, đặc biệt là IELTS, đang trở thành xu hướng phổ biến tại nhiều trường đại học. Chứng chỉ này được dùng dưới nhiều hình thức như quy đổi điểm môn tiếng Anh, cộng điểm ưu tiên hoặc kết hợp với các phương thức xét tuyển khác, góp phần đa dạng hóa đầu vào và nâng cao yêu cầu về năng lực ngoại ngữ.
Mùa tuyển sinh vài năm trở lại đây, nhiều trường đại học lớn trong cả nước tiếp tục mở rộng quy mô sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế như IELTS, TOEFL hay PTE trong phương thức tuyển sinh.
Theo bà Nguyễn Thị Kim Ngân Thạc sĩ Giáo dục, Chuyên ngành giáo dục STEM, Đại học Giáo dục, Mỹ, từ năm 2020, các trường đại học lớn như Ngoại thương, Kinh tế Quốc dân, Bách khoa Hà Nội và Đại học Quốc gia Hà Nội đã đẩy mạnh sử dụng chứng chỉ này để xét tuyển kết hợp, quy đổi điểm hoặc cộng điểm.
Đến năm 2025, phương thức này tiếp tục mở rộng quy mô sang cả các chứng chỉ TOEFL, PTE ở nhiều hệ đào tạo, biến một chứng chỉ vốn chủ yếu dành cho du học thành công cụ tuyển sinh nội địa và tạo áp lực thi cử nặng nề.
Một thống kê cho thấy tính đến thời điểm tháng 5/2026 có đến 95 trường đại học xét và quy đổi điểm thi IELTS.
Phân tích hiện tượng này, ThS Phạm Thái Sơn, Giám đốc Tuyển sinh và Truyền thông, Trường Đại học Công thương TPHCM, chỉ ra ba nguyên nhân cốt lõi gồm hiệu ứng đám đông khiến học sinh sợ bị tụt lại phía sau; tâm lí phụ huynh muốn đầu tư giải quyết sớm môn ngoại ngữ trước năm lớp 12; giá trị thực tế của chứng chỉ trong việc tiếp cận tài liệu hay săn học bổng. Dù IELTS mang lại năng lực thực chất, phương thức tuyển sinh của các trường đại học chính là yếu tố làm gia tăng tốc độ và thổi bùng cơn sốt này.
Thống kê từ Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD&ĐT) cho thấy, bức tranh tuyển sinh đại học ghi nhận sự áp đảo tuyệt đối của chứng chỉ IELTS trong nhóm thí sinh dùng ngoại ngữ để hưởng điểm cộng. GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học cho biết, dữ liệu tuyển sinh năm 2026 ghi nhận, toàn hệ thống có hơn 37.300 thí sinh đăng kí dùng chứng chỉ tiếng Anh, trong đó riêng IELTS đã chiếm hơn 35.900 người, tương đương trên 96%. Mốc điểm tập trung đông nhất là IELTS 6.0 với 8.318 thí sinh. Đáng chú ý, hệ thống chứng kiến ma trận quy đổi phức tạp khi cùng mức 6.0, các cơ sở giáo dục đại học lại áp dụng tới 26 mức điểm cộng hoặc quy đổi khác nhau, trải rộng từ mức tượng trưng 0,25 điểm cho đến mức tối đa 1,5 đến 2 điểm.
Vậy nếu dự thảo được áp dụng sẽ bỏ điểm cộng IETLS thì “miếng bánh” nghìn tỷ có bị ảnh hưởng, các trung tâm luyện thi IETLS có giảm học viên?
Trao đổi với PV Tiền Phong, Bà Phạm Nguyễn Quỳnh Anh, Giám đốc học thuật The IELTS Workshop nêu quan điểm, cần thừa nhận động lực học tiếng Anh của một bộ phận học sinh hiện nay gắn khá chặt với các kỳ thi, chứng chỉ và mục tiêu xét tuyển đại học.
Trong giáo dục, có một khái niệm gọi là washback effect, tức tác động ngược của các kỳ thi lên hoạt động dạy và học. Khi kết quả của một bài thi có thể mang lại những lợi ích cụ thể, chẳng hạn như điểm cộng tuyển sinh, học sinh và phụ huynh đương nhiên sẽ có xu hướng ưu tiên đầu tư cho bài thi đó.
Thí sinh tại ngày hội tuyển sinh năm 2026. Ảnh: Duy Phạm
Vì vậy, nếu chính sách xét tuyển thay đổi, nhu cầu thi IELTS vì mục đích tuyển sinh có thể giảm, đặc biệt ở nhóm học sinh chỉ cần chứng chỉ để tăng cơ hội trúng tuyển. Tuy nhiên, chúng ta cũng không nên đồng nhất sự suy giảm nhu cầu thi IELTS với việc học sinh mất động lực học tiếng Anh nói chung.
Ông Phan Anh Đức, quản lý của trung tâm ACT English nhận định, hiện tại trung tâm chưa bị ảnh hưởng nhiều vì nếu chứng chỉ IELTS không được cộng điểm thì học sinh có chứng chỉ vẫn được quy đổi điểm. Mặt khác, giờ học IETLS vẫn có thể giúp học sinh thi tiếng Anh cấp 3 theo đề của Bộ GD&ĐT.
“Thường là các bạn sẽ tìm lớp IELTS ngay trong tháng 7,8, còn từ tháng 9 trở đi thì học sinh đăng ký ít hơn nên tôi cũng chưa đánh giá được mức độ ảnh hưởng của quyết định trên của Bộ GD&ĐT. Nhưng tôi nghĩ về lâu dài là sẽ có ảnh hưởng vì việc học IELTS ở Việt Nam chủ yếu đang là để xét tuyển (quy đổi và cộng điểm) nên việc bỏ cộng điểm thì nhiều học sinh có thể sẽ không học IELTS nữa”- ông Anh Đức nói.
Tối 17/9, Bộ GD&ĐT cho biết, dự kiến từ năm 2027 sẽ không sử dụng điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ (trong đó có IELTS) hay giải học sinh giỏi khi xét tuyển đại học.