Cơ chế giá điện đang được đề xuất tại dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi) - Ảnh: SỸ LINH
Tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 21-9, Bộ Công Thương đã có tờ trình của Chính phủ về dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi), trong đó đề xuất bổ sung quy định về áp dụng giá điện giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường với khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép.
Vì sao phải áp giá điện theo giờ?
Trong tờ trình gửi Chính phủ trước đó, Bộ Công Thương cho rằng hiện nay giá bán lẻ điện cho nhóm khách hàng sinh hoạt đang được áp dụng theo giá bán lẻ điện bậc thang tăng dần. Việc áp dụng cơ chế giá này phù hợp với những nước đang phát triển như Việt Nam, tốc độ tăng trưởng phụ tải luôn ở mức cao (trên dưới 10%/năm) và có cường độ năng lượng cao.
Cơ chế này cũng có tác dụng khuyến khích sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả, đảm bảo an ninh xã hội khi là một trong những công cụ để hỗ trợ các hộ sử dụng điện có thu nhập thấp được tiêu dùng điện đáp ứng nhu cầu ở mức cần thiết phù hợp với khả năng chi trả.
Bộ Công Thương cho biết theo biểu đồ phụ tải của hệ thống điện, phụ tải sinh hoạt chiếm tỉ trọng lớn thứ hai sau phụ tải công nghiệp trong tổng tiêu thụ điện cả nước và khó có khả năng điều chỉnh hành vi sử dụng điện.
Tuy nhiên sắp tới, khi nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng, việc phát triển nguồn cung có nhiều khó khăn, cần nghiên cứu các biện pháp để khách hàng điện sinh hoạt thực hiện tiết kiệm điện hiệu quả hơn nữa.
Một trong những giải pháp được đưa ra là nghiên cứu áp dụng biểu giá điện theo thời gian sử dụng điện trong ngày (biểu giá TOU).
Tuy nhiên Bộ Công Thương khẳng định biểu giá này chỉ áp dụng với khách hàng sinh hoạt đủ điều kiện, không áp dụng với toàn bộ các khách hàng sinh hoạt.
Trên cơ sở đó, dự thảo luật bổ sung quy định về việc áp dụng giá bán lẻ điện giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường với khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép.
Đồng thời bổ sung việc xây dựng quy định lộ trình áp dụng giá theo thời gian sử dụng trong ngày với khách hàng sinh hoạt để có cơ sở nghiên cứu, áp dụng giá theo thời gian sử dụng trong ngày với nhóm khách hàng này.
Chưa áp dụng cho tất cả khách hàng sinh hoạt
Theo Bộ Công Thương, việc áp biểu giá điện sinh hoạt theo giờ nhằm mục tiêu nghiên cứu xóa bỏ bù chéo giá điện theo lộ trình được đề xuất trong dự án Luật Điện lực sửa đổi. Đánh giá về tác động của chính sách này, Bộ Công Thương cho rằng cơ quan quản lý nhà nước sẽ quản lý hiệu quả hơn về cơ chế, chính sách giá điện.
"Việc phân định rõ giữa cơ chế giá điện theo nguyên tắc thị trường và chính sách hỗ trợ tiền điện thông qua ngân sách nhà nước sẽ bảo đảm nguyên tắc giá điện phản ánh đầy đủ chi phí, giảm dần và tiến tới xóa bỏ bù chéo giá điện, tạo cơ sở pháp lý minh bạch cho việc áp dụng các chính sách hỗ trợ có mục tiêu, có thời hạn" - Bộ Công Thương nêu.
Theo đó, dự thảo Luật Điện lực văn bản hợp nhất nêu rõ giá bán lẻ điện được quy định chi tiết cho từng nhóm khách hàng sử dụng điện phù hợp với tình hình kinh tế xã hội ở từng thời kỳ và cấp độ thị trường điện cạnh tranh. Bao gồm giá sản xuất, kinh doanh, hành chính sự nghiệp, sinh hoạt.
Giá bán lẻ điện theo thời gian sử dụng điện trong ngày được áp dụng đối với khách hàng sử dụng điện đủ điều kiện, bao gồm giá bán lẻ điện giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường.
Đối với nhóm khách hàng sử dụng điện phục vụ mục đích sinh hoạt, vẫn áp dụng giá bán lẻ điện sinh hoạt bậc thang tăng dần với khách hàng chưa đủ điều kiện tham gia hoặc không tham gia mua bán điện trên thị trường điện cạnh tranh, chỉ áp dụng khi điều kiện kỹ thuật cho phép.
Theo quy định về giá bán điện được Bộ Công Thương ban hành, cơ chế giá theo giờ bình thường, thấp điểm và cao điểm đang được áp dụng cho khách hàng sản xuất, kinh doanh và giá bán buôn điện cho các khu công nghiệp, cụm công nghiệp.
Giờ cao điểm trước đây áp dụng từ 9h30 - 11h30 và 17h - 20h, nay sẽ dịch chuyển từ 17h30 - 22h30. Giờ bình thường gồm hai khung từ 6h - 17h30 và từ 22h30 - 24h (13 giờ mỗi ngày) và giờ thấp điểm kéo dài từ 0h - 6h hằng ngày.
Điều kiện để thực hiện việc áp dụng giá điện theo giờ là phải có hệ thống công tơ điện tử đa chức năng, hệ thống hạ tầng đồng bộ, cùng các yếu tố liên quan tới tác động hệ thống điện của khách hàng sinh hoạt.
Giá điện theo giờ: Nên là một lựa chọn, chưa nên bắt buộcTrao đổi với Tuổi Trẻ, TS Nguyễn Huy Hoạch, thành viên Hội đồng Khoa học tạp chí Năng Lượng Việt Nam (Hiệp hội Năng lượng Việt Nam), đã nhấn mạnh và lưu ý như vậy khi thiết kế chính sách áp giá điện theo giờ với hộ gia đình.