Bộ GD-ĐT dùng dữ liệu nhận diện rủi ro, chọn trường đại học để thanh tra

Phát biểu tại hội nghị giáo dục đại học năm 2026, triển khai nhiệm vụ năm học 2026-2027, Thứ trưởng Lê Quân nhấn mạnh quản trị dữ liệu đồng bộ là điều kiện quan trọng để thực hiện tự chủ đại học thực chất, gắn chất lượng đào tạo với kết quả việc làm và thu nhập của người học.

Truy vết người học, giảng viên bằng dữ liệu đồng bộ

Theo Thứ trưởng Lê Quân, nếu không làm được quản trị dữ liệu thì sẽ thất bại trong thực hiện tự chủ đại học. Ông cho rằng một trong những nguyên nhân khiến các trường chưa thực hiện được tự chủ thực chất là cấp quản lý chưa nắm được đầy đủ hoạt động bên trong cơ sở giáo dục.

Dữ liệu cần được kết nối đồng bộ để theo dõi toàn bộ quá trình của người học. Sinh viên khi nhập học có mã định danh (ID), mã số sinh viên gắn với mã văn bằng số và mã số học tập suốt đời. Cơ quan quản lý có thể truy vết quá trình vào trường, kết quả học tập, tốt nghiệp và việc làm sau khi ra trường.

• 

  Tuyển sinh đại học vừa làm vừa học đạt 33,43% chỉ tiêu, hệ từ xa thiếu hơn 51.000 người họcĐỌC NGAY

Với đội ngũ giảng viên, việc đăng ký trên hệ thống gắn với mã số công dân sẽ cho phép đối chiếu thông tin bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội và mã số thuế thu nhập cá nhân, qua đó xác định giảng viên có thực sự gắn bó với cơ sở giáo dục hay không.

Thứ trưởng cho biết Bộ sẽ thí điểm kiểm tra tại một số ngành, trường. Trên cơ sở dữ liệu đồng bộ về các điều kiện bảo đảm chất lượng, Bộ có thể nhận diện những vấn đề cần kiểm tra và công bố thông tin về tỉ lệ việc làm của một số trường.

"Chúng tôi không quan tâm việc làm nhiều hay ít mà cần biết sinh viên ra trường sau 3 năm có thu nhập thế nào. Nếu không có thu nhập thì rõ ràng không có việc làm", ông nói.

Bộ sẽ chuyển sang cách làm việc dựa trên dữ liệu để nhận diện điểm mạnh, điểm yếu và rủi ro của từng trường, từ đó lập kế hoạch thanh tra, kiểm tra và kiểm định có trọng tâm, thay vì triển khai đồng loạt.

Tái cấu trúc đào tạo, siết chất lượng đầu vào và đầu ra

Thứ trưởng Lê Quân xác định tái cấu trúc chương trình đào tạo là nhiệm vụ trọng tâm của năm học, trong bối cảnh công nghệ mới, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng đào tạo trực tuyến đang tác động đến giáo dục đại học.

"Tái cấu trúc giải quyết bài toán đưa sinh viên gắn với các vấn đề thực tiễn. Nếu tái cấu trúc tốt không chỉ giúp nâng cao chất lượng mà còn giải quyết bài toán rất quan trọng là nâng cao chất lượng đội ngũ và đặc biệt là giải quyết việc đào tạo liên ngành, xuyên ngành", ông nói.

• 

  Siết chất lượng đầu ra, tỉ lệ tốt nghiệp xuất sắc sẽ giảm 19/10/2026 10:16

• 

  Đại học ‘săn’ giảng viên, đua tăng lương, có nơi 85 triệu đồng/tháng 20/10/2026 15:38

Theo Thứ trưởng, các trường không thể trông chờ vào việc tăng học phí, bởi mức tăng có giới hạn trong khi thu nhập bình quân của người lao động những năm qua không tăng nhiều.

Ông cũng đề cập việc giảm tín chỉ, rút ngắn thời gian học và bố trí lịch học tạo điều kiện để sinh viên thực hành, làm thêm, gắn kết với doanh nghiệp. Trong giáo dục nghề nghiệp, chuẩn đầu ra đã được triển khai theo hướng có hội đồng sát hạch kỹ năng với 50% doanh nghiệp tham gia đánh giá.

Về tuyển sinh, ông Quân nói quyền tự chủ của trường cần đi cùng yêu cầu kiểm soát chất lượng chung. Đối với các trường sử dụng nhiều phương thức tuyển sinh, nếu chứng minh được phương thức đó tuyển chọn người học giỏi, đáp ứng chuẩn nhất định, Bộ sẽ để trường tự chủ.

Phân tầng đại học, xác định rõ trường trọng điểm

Về quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học, Thứ trưởng Lê Quân cho rằng cần xác định rõ thế nào là trường trọng điểm và quy mô đào tạo tương ứng. Trường trọng điểm phải gắn với chất lượng cao, chuẩn đầu vào và đầu ra cao.

Theo ông, quy hoạch lần này cần chú trọng phân tầng để hình thành các nhóm cơ sở giáo dục có chất lượng rõ ràng, mạch lạc hơn. Việc sắp xếp mạng lưới phải dựa trên sứ mệnh, chất lượng và hiệu quả phục vụ vùng, ngành; tạo năng lực mới, khắc phục đầu tư dàn trải, bảo đảm quyền lợi người học và sự ổn định của đội ngũ, giảm đầu mối không thể là thước đo duy nhất.

Thứ trưởng cũng đề nghị phân bổ nguồn lực theo kết quả và nhu cầu phát triển đất nước, tập trung nguồn lực công vào những nơi chứng minh được chất lượng, hiệu quả. Các trường cần tăng hợp tác giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp; gắn đào tạo sau đại học với nhóm nghiên cứu mạnh, đầu tư phòng thí nghiệm, thúc đẩy khởi nghiệp và thương mại hóa.

Việc thực hiện tự chủ phải dựa trên năng lực và trách nhiệm giải trình, thay vì chỉ căn cứ vào mức độ tự bảo đảm chi thường xuyên. Đây cũng là yêu cầu đặt ra để các trường nâng cao chất lượng, sử dụng hiệu quả nguồn lực và đáp ứng tốt hơn nhu cầu nhân lực của đất nước.

Năm 2025, cả nước ghi nhận 613 lượt mở ngành mới ở trình độ đại học, thạc sĩ và tiến sĩ, tăng 28,51% so với năm 2024, đặt ra yêu cầu theo dõi chất lượng đào tạo và hiệu quả đầu ra.