Tại Hội thảo “Phát triển thị trường đa kênh: Giải pháp mở rộng đầu ra bền vững cho hàng hóa Việt Nam” do Cục Xúc tiến thương mại tổ chức ngày 22/10, các đại biểu đã tập trung phân tích những cơ hội, điểm nghẽn và giải pháp giúp doanh nghiệp thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của phương thức giao thương, phân phối và tiêu dùng.
Ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương), nhấn mạnh sự giao thoa giữa hệ thống phân phối truyền thống và các nền tảng thương mại số. Sự phát triển của thương mại điện tử xuyên biên giới và mạng xã hội đang làm thay đổi hành vi mua sắm, đòi hỏi doanh nghiệp phải linh hoạt đổi mới để duy trì và nâng cao năng lực cạnh tranh. Theo ông, việc chỉ phụ thuộc vào một phương thức tiêu thụ đơn lẻ không còn phù hợp. Doanh nghiệp cần kết nối các cửa hàng vật lý với gian hàng trực tuyến, mở rộng điểm tiếp cận khách hàng, đồng thời nâng cao hiệu quả vận hành để bảo đảm đầu ra ổn định cho sản phẩm.
Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, vẫn gặp khó khăn trong xây dựng hệ thống công nghệ đồng bộ, quản trị dữ liệu khách hàng, tổ chức logistics và hình thành chiến lược bán hàng hiệu quả. Vì vậy, bên cạnh nỗ lực tự đổi mới của doanh nghiệp, cần có sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội ngành hàng và các nền tảng số nhằm hỗ trợ thông tin thị trường, nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ và kết nối giao thương trực tiếp kết hợp trực tuyến.
Đa dạng hóa kênh tiêu thụ để giảm rủi ro
Phân tích tác động của chuyển đổi số đối với hoạt động kinh doanh, ông Bùi Quang Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Kinh tế Việt Nam cho rằng, doanh nghiệp cần nhìn nhận chuyển đổi số như một động lực nâng cao năng lực cạnh tranh, thay vì chỉ tập trung gia tăng doanh thu trực tuyến. Theo ông, đa dạng hóa kênh tiêu thụ có ý nghĩa quan trọng trong quản trị rủi ro, giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào một thị trường hoặc nền tảng. Khi một kênh gặp gián đoạn, các kênh còn lại có thể góp phần duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh. Do đó, mở rộng hiện diện trên môi trường số chỉ thực sự hiệu quả khi đi cùng khả năng cân đối cơ cấu doanh thu, kiểm soát chi phí và bảo đảm lợi nhuận.
Từ khảo sát 1.300 doanh nghiệp được đề cập tại hội thảo, ông Bùi Quang Tuấn chỉ ra những điểm nghẽn đáng chú ý trong quá trình chuyển đổi số. Có 60% doanh nghiệp phản ánh chi phí đầu tư công nghệ cao; 45% gặp khó khăn do thiếu nhân lực nội bộ; 38% cho biết còn hạn chế về sự cam kết hoặc hiểu biết của lãnh đạo. Bên cạnh đó là tình trạng thiếu hạ tầng, thông tin công nghệ và khó khăn trong thay đổi thói quen, văn hóa kinh doanh.
Thực tế này cho thấy đầu tư công nghệ chưa đồng nghĩa với nâng cao hiệu quả kinh doanh. Doanh nghiệp có thể mở nhiều gian hàng nhưng không tiếp cận thêm khách hàng, giảm phụ thuộc vào trung gian truyền thống nhưng lại phụ thuộc vào một nền tảng số, hoặc tăng doanh thu mà chi phí quản lý vẫn quá cao.
Để khắc phục, ông đề xuất nâng cao năng lực chuyển đổi số nội tại, đào tạo nhân lực thương mại số, tích hợp dữ liệu; đồng thời phát triển các kênh phân phối kết hợp, thương hiệu số, logistics số và thương mại điện tử xuyên biên giới. Việc xây dựng hệ sinh thái dịch vụ dùng chung, tăng cường liên kết giữa Nhà nước, hiệp hội, viện trường và doanh nghiệp cũng có vai trò quan trọng.
Gắn kết thị trường trong nước với xuất khẩu
Ở góc độ thị trường trong nước, bà Nguyễn Ngọc Tâm, Phó Chánh Văn phòng Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương), lưu ý rằng có mặt trên nhiều kênh phân phối chưa đồng nghĩa với việc sản phẩm đã có đầu ra bền vững. Một sản phẩm nông sản dù có chất lượng tốt, bao bì đẹp, mã truy xuất nguồn gốc và được giới thiệu tại hội chợ, siêu thị hoặc sàn thương mại điện tử vẫn khó duy trì thị trường nếu nguồn hàng không ổn định, tồn kho không được cập nhật, chi phí vận chuyển cao và thiếu đơn hàng lặp lại.
Theo bà Nguyễn Ngọc Tâm, hệ thống phân phối cần được nhìn nhận như một mạng lưới thống nhất, kết nối chợ truyền thống, siêu thị, cửa hàng tiện lợi, đại lý, nền tảng số và dịch vụ giao nhận. Trọng tâm không chỉ là mở rộng số lượng điểm bán mà phải nâng cao chất lượng tiếp cận thị trường, kiểm soát chi phí phân phối, bảo đảm khả năng bổ sung hàng và duy trì khách hàng. Bà cũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ các hoạt động kết nối ngắn hạn sang quan hệ cung ứng dài hạn. Hiệu quả kết nối cần được theo dõi sau 30, 60 và 90 ngày, thông qua đơn hàng phát sinh, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn và việc tháo gỡ các vướng mắc về giá, bao bì, vận chuyển, thanh toán.
Đối với các cơ sở sản xuất nhỏ và sản phẩm OCOP, phát triển dịch vụ gom hàng, bảo quản và vận chuyển chung được xem là một giải pháp giúp giảm chi phí tiếp cận thị trường, đáp ứng tốt hơn yêu cầu về quy cách và nhịp độ cung ứng.
Từ góc độ xuất nhập khẩu, Tiến sĩ Bùi Bá Nghiêm, chuyên viên cao cấp Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) cho biết trong 9 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt khoảng hơn 434 tỷ USD, tăng 24,5% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài vẫn chiếm khoảng 80% tổng kim ngạch xuất khẩu, trong khi khu vực kinh tế trong nước đạt khoảng 83,89 tỷ USD.
Thực tế này đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực xuất khẩu của doanh nghiệp nội địa, đồng thời tăng cường liên kết với các chuỗi cung ứng FDI để mở rộng cơ hội tham gia thị trường quốc tế. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu chịu tác động của biến động địa chính trị và chi phí vận chuyển, đa dạng hóa thị trường, kênh phân phối cũng là giải pháp giúp doanh nghiệp tăng khả năng thích ứng.
Ông Bùi Bá Nghiêm đề xuất tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng đồng bộ, minh bạch; kết nối nguồn hàng trong nước với mạng lưới phân phối quốc tế và thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới gắn với cải cách thủ tục hành chính. Đồng thời, cần tăng cường phối hợp giữa các cơ quan liên quan đến thương mại điện tử, xuất nhập khẩu, hải quan, thuế và quản lý chuyên ngành để tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp.
Những ý kiến tại hội thảo cho thấy phát triển thị trường đa kênh không đơn thuần là mở thêm điểm bán hay gia tăng hiện diện trên nền tảng trực tuyến. Yêu cầu cốt lõi là kết nối hiệu quả từ nguồn cung, phân phối, logistics đến khách hàng; lấy đơn hàng thực tế, khả năng tái đặt hàng, chi phí giao hàng và lợi nhuận làm thước đo.
Để hàng Việt mở rộng đầu ra bền vững, cần kết hợp nỗ lực chuyển đổi số của doanh nghiệp với hoàn thiện chính sách, nâng cấp hạ tầng phân phối và tăng cường liên kết giữa các chủ thể trong chuỗi giá trị. Qua đó, doanh nghiệp có thể từng bước giảm rủi ro, nâng cao năng lực cạnh tranh và khai thác hiệu quả hơn các cơ hội từ thị trường trong nước cũng như quốc tế.
KIM DUNG