Buổi sáng mùa thu ở Toronto (Canada), quán ăn vặt của chị Kim Ngọc và chị Phạm Thị Mỹ Loan (cùng SN 1997) vừa mở cửa đã đông nghịt khách.
Phía trước quán được trang trí bằng biển hiệu mang tên hai tuyến đường Cách Mạng Tháng Tám - Trường Chinh, tạo điểm nhấn quen thuộc giữa lòng thành phố lớn nhất Canada.
Trên vỉa hè, thực khách người Việt và người bản địa cùng ngồi trên những bộ bàn ghế nhựa nhỏ, thưởng thức bánh tráng trộn, chè ba màu và nhiều món ăn vặt khác.
Sau khi nếm thử, không ít thực khách người Việt giơ ngón tay cái về phía hai bà chủ người Việt, gật đầu và nói "cảm ơn".
Tự hào mang ẩm thực, văn hóa Việt ra nước ngoài
Chị Kim Ngọc và Mỹ Loan là chủ của 3 cửa hàng bán đồ ăn vặt theo phong cách đường phố Việt tại Canada.
Tại đây, các món ăn vặt như chè, trà sữa, cà phê, bánh giò, đá bào đến bánh mì, cơm tấm... được bán với giá 2-28 CAD (khoảng 37.000-524.000 đồng). Riêng bánh tráng trộn là một trong những món bán chạy nhất tại quán, có giá 25 CAD/phần (khoảng 468.000 đồng) và có phần đặc biệt là chiếc bánh sinh nhật làm từ bánh tráng lên đến hơn 85 CAD (khoảng 1,5 triệu đồng).
Mỗi ngày, quán phục vụ khoảng 100-150 thực khách, con số này tăng gấp đôi vào cuối tuần. Không ít thực khách người Việt sống ở các thành phố khác tại Canada, đều đặn lái xe 4 giờ mỗi cuối tuần để đến trải nghiệm hương vị quê nhà giữa thành phố lớn nơi đất khách.
"Họ nói rằng mỗi lần đến quán, họ có cảm giác như được trở về Việt Nam, được ngồi bên vỉa hè thưởng thức cơm tấm, bánh mì và những món ăn quen thuộc. Có người còn chia sẻ rằng nhờ những món ăn này, nỗi nhớ quê hương trong họ cũng vơi đi phần nào.
Những lời như vậy khiến tôi rất xúc động. Bản thân tôi cũng thấy đỡ nhớ nhà hơn khi mỗi ngày được tự tay làm những món ăn Việt, được nhìn thấy mọi người thưởng thức những hương vị gắn với quê hương mình", chị Mỹ Loan bộc bạch.
Thực khách nước ngoài cũng thích thú khi lần đầu trải nghiệm ẩm thực đường phố Việt Nam, từ những món ăn quen thuộc đến cách ngồi trên ghế nhựa ngoài trời. Dù chưa quen, họ vẫn hào hứng với trải nghiệm mới lạ này.
Quán cũng nhận được sự ủng hộ từ đông đảo cộng đồng người Việt. Có những thực khách sau khi đến ăn, thấy ngon rồi giới thiệu cho người khác. Chính sự ủng hộ này tiếp thêm động lực cho hai cô gái trong những giai đoạn khó khăn nhất.
Ánh mắt ánh lên vẻ tự hào, chị Mỹ Loan hạnh phúc bày tỏ: "Có lẽ chúng tôi đã góp một phần đưa ẩm thực Việt Nam đến gần hơn với bạn bè quốc tế".
Những đêm thức trắng và chuỗi ngày dài không thu nhập
Chị Kim Ngọc và Mỹ Loan rời quê hương sang Canada học tập từ 10 năm trước. Sau khi tốt nghiệp ngành Culinary Arts Management (Quản trị Nghệ thuật Ẩm thực), cả hai trải qua nhiều năm làm đầu bếp tại các nhà hàng phương Tây.
Thời điểm đó, thu nhập của mỗi người khoảng 80.000 CAD/năm, tương đương 1,5 tỷ đồng/năm. Tuy nhiên, sau những giờ làm việc, họ dần nhận ra công việc ổn định với mức thu nhập tốt chưa phải là cuộc sống mình mong muốn.
"Tôi yêu nấu ăn, thích khởi nghiệp và mê cảm giác nhìn người khác vui khi thưởng thức món ăn ngon do mình nấu", chị Ngọc chia sẻ.
Nhiều năm sinh sống ở nước ngoài, cả hai cũng như nhiều người Việt xa quê luôn nhớ hương vị các món ăn quê nhà. Thế nhưng, tại nơi họ sinh sống khi đó, các nhà hàng Việt chủ yếu phục vụ những món quen thuộc như phở, bánh mì, cơm tấm. Những món ăn vặt hay các món đặc trưng của từng vùng miền không dễ tìm.
Phần lớn người Việt muốn thưởng thức những món này phải tự nấu hoặc đặt từ các đầu bếp, người bán hàng trực tuyến. Một số người chỉ bán vào cuối tuần, khiến khách muốn ăn phải chờ hoặc đặt trước nhiều ngày.
"Chúng tôi tự hỏi vì sao ẩm thực Việt Nam ngon và phong phú nhưng lại chưa có nhiều nơi bán để mọi người cùng thưởng thức. Chúng tôi rất tự hào về ẩm thực Việt, nhưng giá trị của món ăn đôi khi chưa được nhìn nhận tương xứng với chất lượng", chị Ngọc nói.
Từ suy nghĩ đó, hai cô gái quyết định khởi nghiệp, với mong muốn đưa những món ăn quen thuộc của quê hương đến gần hơn với cộng đồng người Việt, đồng thời giới thiệu với khách quốc tế rằng ẩm thực Việt Nam không chỉ có phở và bánh mì.
Đối với cả hai, đây là một quyết định không hề dễ dàng. Để mở quán ăn riêng, họ phải từ bỏ công việc ổn định với mức thu nhập cao. Gia đình khi biết chuyện cũng phản đối kịch liệt vì cho rằng đây là một lựa chọn quá mạo hiểm.
"Mức lương khi đó đủ để tôi có cuộc sống thoải mái, dư dả. Nhưng chúng tôi chọn tin vào trực giác của mình. Chúng tôi sợ rằng nếu cứ ở mãi trong vùng an toàn, sau này sẽ hối hận vì đã bỏ lỡ những điều mình muốn làm", chị Ngọc kể.
Tháng 10/2024, hai cô gái bắt đầu hành trình khởi nghiệp bằng quán ăn nhỏ trong trung tâm thương mại. Họ phải tự quán xuyến mọi việc, từ vận hành quán, chuẩn bị món ăn, tìm nhân viên đến tìm nguồn nguyên liệu.
Khó khăn lớn nhất là nhân sự và nguyên liệu. Không phải lúc nào họ cũng tìm được người phù hợp để làm việc. Trong khi đó, nhiều nguyên liệu đặc trưng của Việt Nam không dễ tìm tại Canada, buộc họ phải nhập từ Việt Nam với chi phí cao.
Khoảng 1,5 năm đầu, cả hai gần như không có thu nhập, phải trang trải bằng khoản tiền dành dụm từ những năm đi làm.
Công việc kinh doanh cũng kéo theo nhiều áp lực khi các quy định về kinh doanh, an toàn thực phẩm tại Canada đòi hỏi người vận hành phải tuân thủ nghiêm ngặt.
"Có những thời điểm công việc khiến chúng tôi kiệt sức, thậm chí có những đêm gần như không ngủ. Cả hai chỉ biết động viên nhau cố gắng, hôm nay tốt hơn hôm qua dù một chút cũng được", chị Ngọc nhớ lại.
Thay vì bỏ cuộc, hai cô gái tập trung cải thiện chất lượng món ăn và quảng bá quán.
Bước ngoặt đến khi cả hai mang món ăn tham gia một lễ hội ẩm thực Việt. Gian hàng vừa mở bán đã đông khách. Người Việt lẫn người bản địa tới xếp hàng dài, khiến hai chị gần như làm việc liên tục, không có thời gian nghỉ.
"Dù vất vả, nhưng chúng tôi vui lắm", chị chia sẻ.
Từ đó, tiếng lành đồn xa, quán dần có thêm nhiều khách quen. Có lần, món mới vừa ra mắt, cửa hàng chỉ mở khoảng 30 phút đã bán hết. Thu nhập từ việc kinh doanh cũng cao gấp nhiều lần so với công việc trước đây, càng củng cố niềm tin của hai chị vào lựa chọn khởi nghiệp.
Tháng 3 năm nay, cả hai mở thêm quán thứ 2, đặt cả biển hiệu viết tay theo phong cách Việt mang từ quê hương sang Canada để trang trí trong quán.
Đến tháng 8, cơ sở thứ 3 của hai cô gái ra đời tại TP Toronto, tiếp tục tái hiện phong cách ẩm thực đường phố Việt Nam với biển hiệu tên đường và những bộ bàn ghế nhựa quen thuộc.
Quán nhanh chóng thu hút đông thực khách Việt lẫn người bản địa. Không ít người Việt xa quê đến quán còn xúc động cảm ơn hai bà chủ trẻ vì những món ăn nơi đây giúp họ vơi nỗi nhớ quê nhà.
Nhìn lại hành trình khởi nghiệp, hai cô gái cho rằng không có công thức cố định để bắt đầu hay duy trì một công việc kinh doanh. Những vấn đề phát sinh buộc họ phải liên tục tìm cách thích nghi và giải quyết.
Với chị Ngọc, đam mê là động lực giúp cả hai đi qua những giai đoạn khó khăn.
"Khi thực sự yêu công việc, người ta sẽ có thêm lý do để kiên trì, ngay cả khi kết quả chưa đến ngay lập tức. Có lúc chúng tôi cùng cười, có lúc cùng khóc. Nhưng quan trọng là cả hai vẫn chọn đi đến cùng, vượt qua giới hạn của bản thân”, chị Ngọc bày tỏ.
Thời gian tới, hai bà chủ người Việt dự định tiếp tục nghiên cứu, chế biến thêm nhiều món mới, nhất là những món Việt chưa phổ biến tại Canada.
"Mỗi khách hàng yêu thích món ăn Việt Nam là thêm một người biết và hiểu hơn về quê hương mình. Đó là điều khiến tôi hạnh phúc nhất", hai cô gái bộc bạch.
Ảnh, clip: Nhân vật cung cấp