Bộ Quốc phòng yêu cầu xử lý gấp vi phạm IUU tại Lâm Đồng, TP.HCM, Cà Mau - Thanh Niên

Sau kiểm tra tại Lâm Đồng, TP.HCM và Cà Mau, Ban Chỉ đạo IUU - Bộ Quốc phòng chỉ ra nhiều tồn tại trong quản lý tàu cá, eCDT, VMS và xử lý vi phạm, yêu cầu các địa phương khẩn trương khắc phục.

Ngày 20.9, UBND tỉnh Lâm Đồng có công văn giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp các sở, ngành và đơn vị liên quan triển khai các nội dung theo đề nghị tại công văn số 5820/BCĐ-CQTT ngày 17.9.2026 của Ban Chỉ đạo IUU - Bộ Quốc phòng về kết quả kiểm tra công tác chống khai thác IUU tại Lâm Đồng, TP.HCM và Cà Mau.

Đây là kết quả kiểm tra của đoàn liên ngành Bộ Quốc phòng tại 3 địa phương từ ngày 4 - 7.9.2026.

Lâm Đồng còn tàu cá khai thác sai vùng biển

Bên cạnh ghi nhận những kết quả trong quản lý đội tàu, số hóa dữ liệu và xử lý vi phạm, đoàn kiểm tra của Bộ Quốc phòng cũng chỉ ra nhiều tồn tại cần khắc phục, nhất là tình trạng tàu cá có dấu hiệu khai thác sai vùng biển nhưng chưa được xác minh, xử lý; tỷ lệ kiểm soát tàu qua eCDT (hệ thống phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử - PV) chưa đạt 100% và việc liên thông dữ liệu giữa các hệ thống còn hạn chế.

Tại Lâm Đồng, địa phương đang quản lý 8.168 tàu cá từ 6 m trở lên, 100% tàu đã được định danh. Đối với tàu từ 15 m trở lên, có 1.887/1.898 tàu lắp thiết bị giám sát hành trình (VMS), đạt 99,42%.

Lực lượng chức năng đã tổ chức 28 chuyến tuần tra, kiểm tra 764 tàu và xử phạt 98 tàu cá vi phạm, với tổng số tiền hơn 726 triệu đồng. Tổng cộng phát hiện 190 vụ vi phạm, trong đó 189 vụ đã được xử lý hành chính.

Tuy nhiên, tại cảng cá La Gi, đoàn kiểm tra phát hiện tàu cá có dấu hiệu khai thác sai vùng biển thông qua đối chiếu dữ liệu VMS và nhật ký khai thác nhưng chưa được xác minh, xử lý. Bộ Quốc phòng yêu cầu Lâm Đồng chấn chỉnh nội dung này.

Việc kiểm soát tàu cá qua eCDT (truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử) tại Lâm Đồng cũng chưa đạt yêu cầu. Tỷ lệ xuất, nhập cảng qua eCDT đạt 91,96%, trong khi tỷ lệ duyệt trạm chỉ đạt 56,26%.

Việc tổ chức kiểm soát còn gặp khó khăn do địa phương có bờ biển dài 192 km, 8 trạm kiểm soát biên phòng nhưng mới có 5 cảng được lắp hệ thống eCDT.

Lâm Đồng hiện còn 20 quyết định xử phạt chưa thi hành do người vi phạm chưa có tiền nộp phạt.

Đáng chú ý, Lâm Đồng còn 1 vụ/1 tàu cá BTH-96982-TS bị nước ngoài bắt giữ ngày 18.7.2026 vì vi phạm vùng biển nước ngoài, hiện đang được điều tra.

TP.HCM còn 29 vụ việc chưa hoàn tất, Cà Mau còn 2 vụ tồn đọng

Tại TP.HCM, đoàn kiểm tra của Bộ Quốc phòng ghi nhận địa phương đang quản lý 4.428 tàu cá từ 6 m trở lên; trong đó 2.141/2.160 tàu từ 15 m trở lên đã lắp thiết bị VMS, đạt 99,1%. Địa phương đã tổ chức 53 chuyến tuần tra, kiểm tra 642 tàu, xử phạt 44 tàu với tổng số tiền gần 1,6 tỉ đồng.

Từ đầu năm 2026 đến thời điểm kiểm tra, TP.HCM phát hiện 252 vụ vi phạm. Trong số này, 224 vụ đã được xử lý, gồm 128 vụ bị xử phạt hành chính và 96 vụ được xác định không vi phạm sau khi xác minh. Còn 28 vụ đang tiếp tục được xác minh, xử lý.

Ngoài 28 vụ phát sinh trong năm 2026, TP.HCM còn 1 vụ tồn đọng từ năm 2025 liên quan tàu BV-92699-TS bị nước ngoài bắt giữ ngày 5.7.2025, hiện đang được điều tra. Như vậy, địa phương còn tổng cộng 29 vụ việc chưa hoàn tất.

Tại Cà Mau, công tác quản lý đội tàu có những kết quả tích cực khi 100% trong số 1.921 tàu từ 15 m trở lên đã lắp VMS. Tuy nhiên, đoàn kiểm tra vẫn phát hiện trường hợp tàu cá có dấu hiệu khai thác sai vùng biển chưa được xử lý. Hệ thống eCDT có thời điểm gặp lỗi kỹ thuật khiến sản lượng cập nhật chưa kịp thời.

Cà Mau phát hiện 475 vụ vi phạm hành chính và đã xử lý 100%. Trong đó có 267 vụ liên quan VMS, vượt ranh giới; 23 vụ bị xử phạt, 244 vụ được khép hồ sơ sau xác minh.

Tuy vậy, địa phương vẫn còn 2 vụ/2 tàu với 5 ngư dân bị nước ngoài bắt giữ từ giai đoạn 2024 - 2025 chưa có thông tin nhập cảnh.

Khắc phục ngay bất cập về eCDT, VMS

Một nội dung đáng chú ý trong kết luận của Ban Chỉ đạo IUU - Bộ Quốc phòng là tỷ lệ tàu cá cập cảng qua eCDT tại cả 3 địa phương đều chưa đạt 100%. Lâm Đồng đạt 91,96%, TP.HCM 91,60% và Cà Mau 38,28%.

Tỷ lệ đồng bộ dữ liệu eCDT giữa trạm kiểm soát biên phòng và cảng cũng chưa cao, lần lượt khoảng 61,18% tại Lâm Đồng 86,37% tại TP.HCM và 71,25% tại Cà Mau.

Những bất cập này cần sớm được khắc phục, bởi đây là mắt xích quan trọng trong kiểm soát tàu ra vào cảng, sản lượng khai thác và truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Ban Chỉ đạo IUU - Bộ Quốc phòng yêu cầu cả 3 địa phương báo cáo cụ thể tình trạng sai lệch giữa vị trí tàu cá thể hiện trên VMS với vị trí thực tế; đồng thời rà soát, phân loại chất lượng thiết bị và nhà cung cấp dịch vụ để gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường có giải pháp khắc phục.

Đối với Lâm Đồng, yêu cầu trọng tâm là vận động các trường hợp vi phạm thi hành đầy đủ quyết định xử phạt.

TP.HCM phải phối hợp với các địa phương liên quan khẩn trương điều tra, xác minh, xử lý 29 vụ việc còn lại. Cà Mau tiếp tục điều tra, xác minh, xử lý dứt điểm 2 vụ tàu bị nước ngoài bắt giữ còn tồn đọng.

Ban Chỉ đạo IUU - Bộ Quốc phòng kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Ban Chỉ đạo quốc gia IUU tháo gỡ các bất cập về nhật ký khai thác, VMS và eCDT; nghiên cứu giải pháp liên thông các phần mềm chưa kết nối, khắc phục lỗi kỹ thuật để cán bộ và ngư dân có thể sử dụng thuận lợi.

Đồng thời, Ban Chỉ đạo IUU - Bộ Quốc phòng đề nghị hướng dẫn các địa phương triển khai các điểm lên cá tạm tương ứng với trạm kiểm soát biên phòng, tạo điều kiện để tàu cá thực hiện khai báo trên eCDT; xây dựng phương án liên thông, đồng bộ các phần mềm quản lý hiện có.