Mỹ chuẩn bị chiến dịch trừng phạt nhằm giải thể Toà án Hình sự quốc tế

Theo Wall Street Journal, dẫn các tài liệu cùng thông tin từ quan chức Mỹ, Washington đang chuẩn bị một loạt biện pháp trừng phạt nhằm vào Tòa án Hình sự quốc tế, gọi tắt là ICC. Nếu được thông qua, các biện pháp này sẽ cấm phần lớn giao dịch với ICC sau thời gian ân hạn kéo dài khoảng sáu đến bảy tháng. Động thái có thể gây trở ngại nghiêm trọng cho hoạt động của tòa án đặt tại The Hague, Hà Lan, đặc biệt khi hạn chế khả năng giao dịch bằng đô la Mỹ. Quyết định cuối cùng hiện chưa được đưa ra, tuy nhiên một số quan chức Mỹ nói với Wall Street Journal rằng các biện pháp có thể hoàn tất ngay trong tuần này. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ không tiết lộ cụ thể những hạn chế đang được cân nhắc, nhưng nhắc lại quan điểm cứng rắn của Ngoại trưởng Marco Rubio. Theo lập trường được ông Rubio nêu, ICC bị xem là “mối đe dọa” đối với chủ quyền của Mỹ, dù Washington chưa phê chuẩn Quy chế Rome. Bộ Tài chính Mỹ từ chối bình luận về thông tin này, còn ICC chưa phản hồi đề nghị đưa ra ý kiến liên quan đến kế hoạch trừng phạt được báo chí Mỹ đề cập. Khác với các lệnh trừng phạt hiện nay chỉ nhắm vào một số cá nhân, kế hoạch mới có thể mở rộng mục tiêu sang những giao dịch trực tiếp với chính ICC. Nếu triển khai, đây sẽ là bước leo thang đáng kể trong cuộc đối đầu kéo dài giữa chính quyền Mỹ và cơ quan tư pháp quốc tế này. Mỹ hiện đã áp lệnh trừng phạt đối với một số quan chức ICC, trong đó có cựu Công tố trưởng Karim Khan và Chủ tịch ICC Tomoko Akane. Danh sách còn gồm một số thẩm phán, hai phó công tố viên cùng công tố viên chính phụ trách vụ án liên quan đến các quan chức Israel. Các biện pháp rộng hơn đang được xem xét sẽ không dừng ở việc gây sức ép lên từng cá nhân, mà hướng trực tiếp vào khả năng vận hành của tòa án. Hồi tháng 7, ông Marco Rubio cho biết chính quyền Mỹ đang chuẩn bị một chiến dịch lớn hơn nhằm vào ICC, sau những động thái truy tố quan chức nước ngoài. Washington cho rằng việc ICC theo đuổi các quan chức thuộc những quốc gia không phải thành viên có thể đe dọa chủ quyền Mỹ. Mỹ và Israel đều không phải thành viên ICC, yếu tố được Washington nhiều lần viện dẫn khi phản đối thẩm quyền của tòa án. Căng thẳng giữa Washington và ICC tăng mạnh sau khi tòa án ban lệnh bắt giữ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu trong năm 2024. Lệnh này cũng áp dụng với Yoav Gallant, khi đó là Bộ trưởng Quốc phòng Israel, liên quan các cáo buộc về tội ác chiến tranh và tội ác chống loài người tại Gaza. ICC cáo buộc các quan chức Israel hạn chế trái phép hoạt động viện trợ nhân đạo vào Dải Gaza, trong khi Israel bác bỏ toàn bộ cáo buộc. Cựu Công tố trưởng Karim Khan từng kiến nghị ban hành lệnh bắt giữ các chỉ huy Hamas liên quan cuộc tấn công vào Israel ngày 7/10/2023. Tuy nhiên, những thủ lĩnh Hamas được đề cập trong kiến nghị đều đã thiệt mạng, theo thông tin được nêu trong bài viết gốc. ICC đồng thời mở cuộc điều tra riêng đối với Bộ trưởng Tài chính Israel Bezalel Smotrich và Bộ trưởng An ninh quốc gia Itamar Ben-Gvir. Cuộc điều tra đối với hai bộ trưởng Israel tập trung vào vai trò của họ trong việc mở rộng các khu định cư tại Bờ Tây, vấn đề lâu nay gây tranh cãi quốc tế. Mỹ từ lâu phản đối ICC thực thi quyền tài phán đối với công dân Mỹ, bởi Washington chưa từng phê chuẩn Quy chế Rome, văn kiện thành lập tòa án. Các chính quyền Mỹ trước đây cũng phản đối việc ICC truy cứu người thuộc những quốc gia không phải thành viên, cho thấy bất đồng hiện nay có nền tảng lâu dài.