Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn giải trình - Ảnh: QUỐC HỘI
Tại phiên giải trình sáng 20-9 của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, nhiều đại biểu Quốc hội đã đặt câu hỏi về vấn đề tuyển sinh đại học.
Đại biểu Đỗ Chí Nghĩa, ủy viên chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội, đặt vấn đề Bộ dự kiến mỗi ngành, mỗi chương trình đào tạo chỉ sử dụng một phương thức xét tuyển.
Trong khi học sinh đã đầu tư thời gian, chi phí chuẩn bị theo các phương thức mà các trường đã công bố và cam kết ổn định trước đó, Bộ trưởng làm rõ căn cứ khoa học, thực tiễn của việc giới hạn phương thức xét tuyển.
Đồng thời Bộ có giải pháp gì để bảo đảm ổn định, khả năng dự báo chính sách và quyền lợi của những thí sinh đã chuẩn bị theo các phương thức hiện nay.
Đại biểu Hoàng Văn Nghĩa, ủy viên chuyên trách tại Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội cũng đề nghị Bộ trưởng có cam kết gì về việc xây dựng khung lộ trình tuyển sinh đại học ổn định chấm dứt tình trạng mỗi năm một quy chế...
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho biết mô hình tổ chức thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học đã trải qua một quá trình đổi mới và hoàn thiện liên tục.
Hai nguyên nhân gì?
Đến nay, theo ông kỳ thi tốt nghiệp THPT đã được tổ chức gọn nhẹ, tiết kiệm và giảm áp lực rất nhiều.
Đồng thời, công tác tuyển sinh đại học cũng tạo điều kiện thuận lợi chưa từng có cho học sinh khi toàn bộ quy trình từ đăng ký xét tuyển, thanh toán lệ phí, đăng ký nhập học đều được thực hiện trực tuyến trên hệ thống máy tính.
Bộ trưởng nhìn nhận những vi phạm tiêu cực xảy ra ở Tuyên Quang và một số địa phương là "điều rất đáng tiếc".
Về nguyên nhân, Bộ trưởng dẫn lại kết luận của Thủ tướng, trước hết xuất phát từ ý thức tuân thủ pháp luật, do đó, giải pháp xử lý phải bằng pháp luật.
Lãnh đạo cũng chỉ đạo rất sát sao, phải xử lý nghiêm những người vi phạm pháp luật và trách nhiệm của những người liên quan.
"Chúng ta làm tốt việc này để đem lại sự nghiêm minh trong thực thi pháp luật, không chỉ trong lĩnh vực thi cử mà trong ngành GDĐT và trong toàn xã hội nói chung", Bộ trưởng nhấn mạnh.
Nguyên nhân thứ hai xuất phát từ các yếu tố mang tính cục bộ trong quá trình tổ chức thi.
Trong quá trình cải tiến tổ chức thi, Bộ nêu quan điểm tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương. Địa phương chịu trách nhiệm tổ chức thi tại địa bàn, còn Bộ thực hiện quản lý nhà nước, xây dựng quy chế tuyển sinh và cung cấp đề thi.
Mặc dù quy trình đã được quy định chặt chẽ, nhưng vẫn có cục bộ tại địa phương thực hiện hành vi gian lận.
Ông cho biết sẽ tăng cường sự tham gia của các trường đại học, giám sát chéo, các giải pháp giám sát, phân tích dữ liệu, phát hiện sớm các sai phạm có thể xảy ra. Tiếp tục cải tiến công tác ra đề thi theo hướng giảm nhẹ mức độ yêu cầu nhưng vẫn đánh giá đúng năng lực, kiến thức của học sinh THPT.
Kỳ thi không chỉ phục vụ xét tốt nghiệp mà còn làm căn cứ đánh giá mặt bằng chất lượng giáo dục giữa các địa phương, tác động của chương trình và phương pháp giảng dạy, đồng thời làm căn cứ xét tuyển đại học.
Ông chia sẻ hiện các phương thức xét tuyển đại học dựa chính vào kết quả học tập THPT (xét tuyển học bạ) chiếm khoảng 30-40%, dựa vào kết quả thi tốt nghiệp THPT chiếm khoảng 50%, phần còn lại dựa vào các phương thức khác.
"Dù muốn hay không muốn thì kỳ thi tốt nghiệp THPT có độ tin cậy... Phần lớn các trường đại học sẽ dùng được kết quả thi tốt nghiệp THPT hoặc kết quả học bạ để xét tuyển", Bộ trưởng nói.
Bộ đã làm việc với các đại học lớn như ĐHQG Hà Nội, ĐHQG TP.HCM... để liên kết, công nhận chuyển đổi kết quả các kỳ thi đánh giá năng lực, tập trung cho các ngành mũi nhọn có tính cạnh tranh cao, qua đó giảm tải áp lực cho kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Điều hành sau đó, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, việc bảo đảm tuân thủ pháp luật phải thực hiện nghiêm để đảm bảo tính răn đe.
Ông đề nghị Bộ chủ trì rà soát các quy định, cố gắng làm cho chặt chẽ, không để lỗ hổng. Làm sao để các quy định của pháp luật trong thi cử THPT phải công bằng, minh bạch.
Trình Thủ tướng phương án thi tốt nghiệp THPT trên máy tính
Trong báo cáo phục vụ phiên giải trình, Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu nhiều ưu điểm của kỳ thi này, tuy nhiên, việc tổ chức một kỳ thi quy mô toàn quốc vẫn đặt ra yêu cầu rất cao về chất lượng đề thi, ngân hàng câu hỏi, điều kiện cơ sở vật chất, hạ tầng số, bảo mật và phòng, chống gian lận.
Cùng với đó sự chênh lệch về điều kiện tổ chức giữa các vùng, miền; nguy cơ sử dụng thiết bị công nghệ cao để gian lận; sai sót do con người và yêu cầu bảo đảm tính độc lập của hoạt động thanh tra, kiểm tra là những vấn đề cần tiếp tục khắc phục.
Bộ xác định tiếp tục giữ ổn định mô hình kỳ thi trong giai đoạn hiện nay, đồng thời từng bước hiện đại hóa công tác khảo thí.
Bộ đã trình Thủ tướng đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính, theo hướng triển khai có lộ trình, phù hợp với điều kiện hạ tầng giữa các địa phương.
Đồng thời đẩy nhanh xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, tăng cường ứng dụng công nghệ trong giám sát, bảo mật, phân tích dữ liệu và phòng, chống gian lận.
Thời gian tới, Bộ tiếp tục tăng cường tính độc lập của công tác kiểm tra, giám sát, nghiên cứu cơ chế kiểm tra chéo, tăng cường camera, lưu vết điện tử và các giải pháp kiểm soát thiết bị công nghệ trái phép, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bảo đảm kỷ cương, an toàn, độ tin cậy của kỳ thi.
Phó chủ tịch Quốc hội: Cần dứt điểm việc thiếu sách giáo khoa, không để xảy ra nữaPhó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nhấn mạnh cần nhìn thẳng vào thực tế để tìm lời giải dứt điểm, không bao giờ để xảy ra tình trạng thiếu sách giáo khoa.