Bộ Xây dựng nói về việc xây nhà riêng lẻ ở Hà Nội bị phạt vì không báo khởi công

Nguồn ảnh: VietnamNet

Theo Bộ Xây dựng, các công trình nhà ở riêng lẻ thuộc 1 trong các đối tượng quy định tại khoản 2 Điều 43 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 thì không phải thực hiện thông báo khởi công xây dựng.

Theo phản ánh của một công dân ở xã Hưng Đạo, TP Hà Nội, trong quá trình xây nhà, người này cho biết được UBND xã yêu cầu thông báo khởi công công trình.

Dù đã giải trình và viện dẫn quy định pháp luật, công dân cho biết UBND xã vẫn xác định có hành vi vi phạm và ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính vào tháng 6/2026.

Cụ thể, công dân viện dẫn Điều 94 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, trong đó khoản 2, khoản 3 Điều 43, Điều 71 và các khoản 3, 4, 5 Điều 95 của Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026.

Khoản 3 Điều 43 của Luật quy định: Trước khi khởi công xây dựng, chủ đầu tư xây dựng công trình phải thực hiện gửi thông báo khởi công xây dựng (trừ công trình bí mật nhà nước, công trình xây dựng khẩn cấp, cấp bách, công trình xây dựng tạm và công trình nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân).

Theo quy định trên, công dân hiểu rằng kể từ ngày 1/1/2026, công trình nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân không thuộc trường hợp phải gửi thông báo khởi công xây dựng.

Từ vụ việc này, công dân đề nghị cơ quan chức năng làm rõ cách hiểu, áp dụng quy định về thông báo khởi công đối với nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân; đồng thời kiểm tra việc thực thi pháp luật tại địa phương và xem xét tính phù hợp của quyết định xử phạt đã ban hành.

W-xay dung vietnamnet.jpg — Quy định về thông báo khởi công xây dựng nhà ở riêng lẻ được quy định tại Điều 43 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15. Ảnh minh họa: Hồng Khanh

Trả lời kiến nghị của công dân, Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng) dẫn quy định tại Điều 43 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, trong đó khoản 2 quy định các trường hợp không phải có giấy phép xây dựng.

Đáng chú ý, khoản 3 Điều 43 quy định trước khi khởi công, chủ đầu tư các công trình thuộc những trường hợp được liệt kê tại khoản 2 phải gửi thông báo khởi công đến cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng có thẩm quyền tại địa phương theo phân cấp của UBND cấp tỉnh.

Tuy nhiên, quy định này đồng thời loại trừ một số trường hợp, gồm công trình bí mật nhà nước, công trình xây dựng khẩn cấp, cấp bách, công trình xây dựng tạm thuộc trường hợp được quy định và công trình nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân.

Trên cơ sở đó, Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng khẳng định: “Trường hợp các công trình nhà ở riêng lẻ của quý công dân thuộc 1 trong các đối tượng quy định tại khoản 2 Điều 43 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 thì không phải thực hiện thông báo khởi công xây dựng”.

Cục cũng đề nghị công dân nghiên cứu quy định để áp dụng đối với từng trường hợp cụ thể.

Vụ việc một công dân tại xã Hưng Đạo, thành phố Hà Nội bị chính quyền cơ sở ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính vào tháng 6/2026 vì không nộp thông báo khởi công nhà ở riêng lẻ đã làm phát sinh nhiều tranh luận về cách thức áp dụng pháp luật. Công dân này khẳng định hành vi xử phạt chưa thỏa đáng khi viện dẫn Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 có hiệu lực từng phần từ ngày 1/1/2026 đã miễn trừ nghĩa vụ trên cho các hộ gia đình. Trước vướng mắc thực tế đó, người dân đã chính thức gửi kiến nghị lên cơ quan quản lý cấp bộ để làm rõ tính phù hợp của quyết định hành chính tại địa phương. Phản hồi kiến nghị trên, Cục Kinh tế và Quản lý đầu tư xây dựng thuộc Bộ Xây dựng dẫn chiếu cụ thể quy định tại Điều 43 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15. Cơ quan quản lý phân tích rằng dù khoản 3 điều luật yêu cầu chủ đầu tư nộp thông báo khởi công cho các công trình thuộc diện miễn giấy phép xây dựng, điều luật này đồng thời loại trừ công trình bí mật nhà nước, công trình khẩn cấp, công trình tạm và nhà ở riêng lẻ của cá nhân, hộ gia đình. Quy chuẩn pháp lý nêu trên đã tạo hành lang rõ ràng nhằm phân định trách nhiệm thủ tục của người dân trước khi triển khai thi công. Trên cơ sở phân tích điều luật, đại diện Bộ Xây dựng khẳng định nếu công trình nhà ở riêng lẻ thuộc một trong các đối tượng quy định tại khoản 2 Điều 43 thì chủ đầu tư không phải thực hiện thủ tục thông báo khởi công. Cơ quan này đồng thời đề nghị công dân đối chiếu kỹ lưỡng các điều kiện cụ thể để áp dụng chuẩn xác theo quy định pháp luật. Ý kiến giải đáp chính thức từ cơ quan chuyên trách là căn cứ pháp lý quan trọng giúp các cơ quan quản lý địa phương rà soát lại việc thực thi công vụ, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp cho người dân.