Sự xuống dốc của bóng đá Thái Lan
Bóng đá Thái Lan từng có một thời gian dài thống trị bóng đá Đông Nam Á. Nhưng có một câu hỏi không dễ trả lời: Lần gần nhất các đội tuyển Thái Lan (tính cả đội trẻ và đội tuyển quốc gia) vô địch Đông Nam Á là khi nào? Bạn sẽ giật mình nếu biết rằng đó là năm 2022, khi đội tuyển Thái Lan vô địch AFF Cup sau chiến thắng trước đội tuyển Việt Nam ở trận chung kết.
Thành tích của bóng đá Việt Nam và Thái Lan từ năm 2018 tới nay.
Đội U23 Thái Lan đã không giành Huy chương vàng SEA Games từ năm 2017 và không vô địch giải U23 Đông Nam Á từ năm 2005. Đội U19 Thái Lan không đăng quang ở giải U19 Đông Nam Á từ năm 2017. Còn đội U17 xứ chùa vàng cũng không thể giành chức vô địch Đông Nam Á từ năm 2015.
Nếu bạn cho rằng bóng đá Thái Lan không còn thiết tha tham dự giải đấu Đông Nam Á thì ở cấp độ châu Á, đội tuyển quốc gia nước này vừa suýt phải dừng bước ở vòng loại Asian Cup 2027. Nếu không nhờ Sri Lanka bất ngờ thắng Turkmenistan, “Voi chiến” có nguy cơ lớn không có vé tham dự giải châu Á.
Đội U23 Thái Lan 3 lần liên tiếp không vượt qua vòng bảng giải U23 châu Á. Tình hình tương tự cũng xuất hiện ở các đội U19 và U17 Thái Lan.
Cùng thời điểm, đội tuyển Việt Nam đã vô địch ASEAN Cup 2024, đội U23 Việt Nam vừa giành hạng 3 ở giải U23 châu Á, còn đội U17 Việt Nam đã giành tấm vé lịch sử tham dự World Cup U17 năm 2026.
Lấy hệ quy chiếu trong thời gian dài như vậy để thấy rằng, bóng đá Thái Lan đang dần tụt lại so với bóng đá Việt Nam. Thực tế, ở chung kết ASEAN Cup 2024, Thái Lan đã tung ra đội hình gần như mạnh nhất. Tuy nhiên, họ vẫn hứng chịu thất bại trong cả hai lượt trận trước đội tuyển Việt Nam (khi ấy mới có một cầu thủ nhập tịch là Xuân Son) với các tỷ số 1-2 và 2-3.
Báo giới và người hâm mộ Thái Lan luôn nói về “đội hình A” sau mỗi thất bại trước đội tuyển Việt Nam. Tuy nhiên, đội hình của họ tham dự giải đấu năm 2024 chỉ thiếu vắng một vài gương mặt kỳ cựu như Chanathip Songkrasin (33 tuổi), Teerasil Dangda (38 tuổi), Theerathon Bunmathan (36 tuổi). Đây là những cầu thủ không còn ở thời kỳ đỉnh cao nhưng bóng đá Thái Lan vẫn chưa tìm được sự thay thế.
Nền bóng đá Thái Lan đang xuống dốc trong những năm qua (Ảnh: FAT).
Tất nhiên, khái niệm “đội hình mạnh nhất” trong bóng đá khá mơ hồ bởi đây là môn thể thao tập thể. Rất khó kỳ vọng một đội bóng có đủ người trong mọi trận đấu. Thay vào đó, tính tập thể cần phải phát huy tối đa.
Không phải là không có chỉ báo cho sự tụt dốc của bóng đá Thái Lan. Vào năm 2022, Tiến sĩ Chanwit Pholcheewin nhấn mạnh rằng bóng đá trẻ Thái Lan đang tụt hậu so với các nền bóng đá mạnh trong khu vực Đông Nam Á. Ông khẳng định Thái Lan đang thiếu một trung tâm đào tạo bóng đá trẻ tầm cỡ và không có những tuyển trạch viên theo dõi các cầu thủ trẻ trên toàn quốc.
“Tôi đã theo dõi kỹ bóng đá trẻ Thái Lan trong 5-6 năm qua và thấy rằng chúng ta vẫn giữ cấu trúc đào tạo và phát triển bóng đá từ xưa. Điều đó khiến bóng đá trẻ Thái Lan không thể bắt kịp xu thế. Các cầu thủ trẻ Thái Lan đều thiếu kỹ năng cá nhân. Giờ đây, bóng đá Việt Nam đã bắt kịp chúng ta. Trước đây, dưới thời HLV Kiatisuk, không có đội bóng nào của Việt Nam thắng được Thái Lan. Nếu không thể phát triển bóng đá trẻ thì đội tuyển quốc gia bị ảnh hưởng”, Tiến sĩ Chanwit Pholcheewin chia sẻ trên Siam Sport.
Thực tế, Thái Lan đã nhận “trái đắng” khi không có “hạt giống” tốt. Từ việc bóng đá trẻ đi xuống, họ không sở hữu đội tuyển quốc gia thực sự tốt. Và khi mọi thứ không được cải thiện, các lứa trẻ tiếp theo cũng chỉ là “hạt giống” lép.
Cựu HLV Rangsivut Chalopathum cũng cho rằng kỹ năng cá nhân của các cầu thủ Thái Lan khá yếu. Theo ông, các cầu thủ trẻ của Thái Lan đã bị dạy dỗ một cách quá máy móc, khiến họ không thể thích nghi với các biến đổi trên sân. “Hãy thử xem các đội bóng ở lứa tuổi lớp 7 hoặc lớp 8, các HLV chỉ dạy các cầu thủ chiến thuật. Vì vậy, các cầu thủ trẻ chẳng học được nhiều kỹ năng chơi bóng. Chúng ta hãy cởi mở, cho các em thể hiện mình trước đã. Mỗi đội cần 1-2 cá nhân có thể gây đột biến”.
Cựu HLV Rangsivut Chalopathum cũng khẳng định: “Giờ đây, các đội bóng trong khu vực không còn sợ hãi khi gặp đội tuyển Thái Lan như trước. Tôi thật đau lòng khi chứng kiến bóng đá Thái Lan thụt lùi”.
Đội tuyển Việt Nam đứng trước cơ hội bảo vệ thành công chức vô địch ASEAN Cup 2026 (Ảnh: FAT).
Thái Lan vẫn đứng đầu Đông Nam Á trên bảng xếp hạng FIFA (thứ 93, tính đến ngày 25/8) nhưng điều đó không phản ánh nội tại của nền bóng đá này đang có vấn đề. Sự xuống dốc diễn ra từ từ ở nền bóng đá xứ chùa vàng, thể hiện qua thành tích không tốt ở cả cấp độ đội tuyển quốc gia lẫn đội trẻ.
Cụm từ “đội hình A” dường như chỉ để che đậy cho sự yếu kém của đội bóng này. Và rồi, họ liên tục thất bại ở các giải đấu ở Đông Nam Á, rồi châu Á theo những cách khác nhau. Đã đến lúc, người Thái cần phải học cách thích nghi, thay vì đưa ra nhiều lý do để ngụy biện.
Khác biệt nằm ở sự ổn định
Khác biệt lớn nhất của bóng đá Việt Nam và Thái Lan trong những năm qua nằm ở sự ổn định trong lối chơi và cách quản trị. Kể từ khi HLV Park Hang Seo bắt đầu làm việc ở đội tuyển Việt Nam kể từ cuối năm 2017, bóng đá Việt Nam cho thấy hợp với mô hình quản trị của các HLV người Hàn Quốc.
Đội tuyển Việt Nam phát triển ổn định nhờ triết lý của các HLV người Hàn Quốc (Ảnh: Tuấn Bảo).
Dưới thời HLV Park Hang Seo, đội tuyển Việt Nam đã vô địch AFF Cup 2018, lọt vào tứ kết Asian Cup 2019, U23 Việt Nam giành á quân châu Á 2018 và hạng 4 ASIAD 2018, Huy chương vàng SEA Games 2019, 2021.
Giai đoạn thành công của đội tuyển Việt Nam chỉ tạm ngắt quãng dưới thời HLV Troussier. Khi ấy, “Những chiến binh sao vàng” đã tụt từ hạng 92 xuống thứ 119. Tuy nhiên, đội bóng đã “hồi sinh” mạnh hơn dưới thời HLV Kim Sang Sik với chuỗi 25 trận bất bại liên tiếp (dài nhất bóng đá Đông Nam Á).
Trong khi đó, bóng đá Thái Lan lại không tìm được triết lý ổn định như vậy kể từ sau khi HLV Kiatisuk rời khỏi cương vị năm 2018. Họ từng có ý định xây dựng lối chơi giống bóng đá Nhật Bản khi mời HLV Akira Nishino vào ghế nóng vào năm 2019 (sau HLV Park Hang Seo hơn một năm). Tuy nhiên, kế hoạch này thất bại.
Tới năm 2021, Thái Lan đã bổ nhiệm HLV mang hai dòng máu là Đức và Brazil, Mano Polking vào ghế nóng. Chiến lược gia này đã giúp “Voi chiến” giành hai chức vô địch AFF Cup liên tiếp. Tuy nhiên, thành công ở cấp độ Đông Nam Á là không đủ với bóng đá Thái Lan.
Tiếp đó, đội bóng xứ chùa vàng lại trở lại với HLV người Nhật Bản là Masatada Ishii nhưng vẫn không như ý. Giờ đây, bóng đá Thái Lan lại đặt niềm tin vào HLV người Anh là Anthony Hudson.
Không quá khi nói rằng, kể từ sau thời HLV Kiatisuk, bóng đá Thái Lan không có bản sắc, đủ khiến người hâm mộ ấn tượng. Điều này dẫn đến việc đội tuyển Thái Lan không có lối chơi cũng như định hướng rõ ràng. Đây là yếu tố rất cần thiết với nền bóng đá vùng trũng như Đông Nam Á, khi các cầu thủ còn khá yếu tư duy chơi bóng.
Đội tuyển Thái Lan liên tục sử dụng các HLV châu Âu, Nhật Bản nhưng đều thất bại (Ảnh: FAT).
Trong bối cảnh đào tạo trẻ đang gặp khủng hoảng, người Thái Lan đã nhìn sự phát triển của bóng đá Việt Nam bằng ánh mắt khác. Sau khi U22 Thái Lan thất bại trước U22 Việt Nam ở trận chung kết SEA Games 2025, tờ Siam Sport cho rằng bóng đá Việt Nam vươn mình nhờ những lò đào tạo trẻ đạt chuẩn châu Á như PVF hay hệ thống giải trẻ được tổ chức nghiêm túc.
Theo Siam Sport, chỉ có ba trung tâm phát triển bóng đá trẻ được cấp chứng nhận “Học viện ba sao” ở châu Á là Jeonbuk Hyundai (Hàn Quốc), Aspire Academy (Qatar) và PVF (Việt Nam). “Điều đó cho thấy tiêu chuẩn phát triển bóng đá trẻ của Việt Nam không chỉ đạt mức ở Đông Nam Á mà còn thuộc hàng cao cấp nhất châu Á”, tờ báo của Thái Lan nhấn mạnh.
Học viện PVF được trang bị hệ thống định vị GPS, phân tích video và công nghệ theo dõi bằng máy bay không người lái. Những Giám đốc của trung tâm PVF trong những năm qua đều là những cái tên sáng giá như HLV Philippe Troussier, Eric Abrams (từng góp phần đào tạo ra thế hệ vàng của Bỉ).
Thực tế, việc nhập tịch các cầu thủ như Xuân Son, Hoàng Hên hay Tài Lộc cũng nằm trong kế hoạch của HLV Kim Sang Sik và Liên đoàn bóng đá Việt Nam. Chúng ta không thể nằm ngoài xu thế phát triển của bóng đá thế giới. Sự xuất hiện của các cầu thủ này đã giúp bóng đá Việt Nam tăng cường sức mạnh, tự tin chinh phục mục tiêu cao hơn ở cấp độ châu lục.
Sự kết hợp của các cầu thủ bản địa và nhập tịch làm nên bản sắc mới của bóng đá Việt Nam. Dù người Thái Lan có chê bai chính sách này thì họ không thể phủ nhận rằng đã đi khắp thế giới để tìm kiếm gương mặt Thái kiều để tăng cường sức mạnh. Nhưng có lẽ, chừng nào “Voi chiến” ổn định được bản sắc, họ mới có thể trở lại sức mạnh vốn có. Còn ở thời điểm này, có vẻ như bóng đá Việt Nam đã vượt qua Thái Lan để trở thành nền bóng đá số một Đông Nam Á.