Cà Mau cần 884 tỷ đồng di dời hơn 3.200 hộ dân vùng thiên tai

Nội dụng được đề cập tại hội thảo triển khai đề án sắp xếp dân cư ven sông, dân cư vùng thiên tai và đề xuất giải pháp phòng, chống sạt lở bờ sông trên địa bàn do UBND tỉnh Cà Mau tổ chức, chiều 3/10.

Toàn tỉnh hiện có hơn 200 km bờ biển bị sạt lở và gần 1.100 km bờ sông bị sạt lở hoặc có nguy cơ sạt lở. Tình trạng này đặt ra yêu cầu di dời người dân khỏi khu vực nguy hiểm, đồng thời bố trí nơi ở an toàn, ổn định cuộc sống.

Giai đoạn 2021-2025, Cà Mau đã bố trí, sắp xếp ổn định 998 hộ dân, trong đó 935 hộ thuộc vùng thiên tai, 10 hộ thuộc vùng dân di cư tự do, một hộ cư trú trong rừng đặc dụng và 52 hộ thuộc các dự án, phương án bố trí, tái định cư khác.

Tuy nhiên, một số dự án triển khai chậm do khó khăn về vốn và thủ tục đầu tư; hạ tầng tại một số khu tái định cư chưa đồng bộ. Việc đào tạo nghề, giải quyết việc làm và hỗ trợ phát triển sản xuất còn hạn chế, khiến một bộ phận người dân dù đã chuyển đến nơi ở mới nhưng vẫn thiếu đất sản xuất, việc làm và nguồn thu nhập ổn định.

Giai đoạn 2026-2030, tỉnh dự kiến sắp xếp ổn định 3.255 hộ dân, gồm hơn 2.400 hộ cần di dời khỏi vùng thiên tai và số còn lại thuộc diện bố trí ra khỏi rừng đặc dụng, rừng phòng hộ. Trong đó, 2.682 hộ dự kiến được bố trí tập trung, 573 hộ bố trí xen ghép.

Theo phương án, tỉnh dự kiến triển khai 10 dự án với 14 điểm, khu dân cư, gồm 5 dự án chuyển tiếp và 5 dự án đầu tư mới, đáp ứng nhu cầu bố trí hơn 2.600 hộ. Số còn lại, khoảng 637 hộ, sẽ được sắp xếp tại các khu tái định cư hiện hữu, quỹ đất công có hạ tầng hoặc cụm dân cư đã hình thành ổn định. Tổng kinh phí khái toán khoảng 884 tỷ đồng.

Trước nhu cầu lớn trong khi nguồn lực còn hạn chế, tỉnh cần ưu tiên các hộ sống tại khu vực có nguy cơ thiên tai cao, đe dọa trực tiếp tính mạng và tài sản; tập trung hoàn thành dự án chuyển tiếp, khai thác quỹ đất hiện có, tránh đầu tư dàn trải.

Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Văn Sử, Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, cho rằng công tác phòng, chống ngập úng, sạt lở phải được triển khai đồng bộ với việc bố trí, sắp xếp tái định cư. Tỉnh cần tập trung giải quyết ba vấn đề gồm huy động nguồn lực, khai thác nguồn lực đất đai và hoàn thiện chính sách hỗ trợ người dân.

Theo ông Sử, trong bối cảnh ngân sách hạn chế, việc huy động nguồn lực xã hội, nhất là thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư, có ý nghĩa quan trọng. Tỉnh có thể nghiên cứu lồng ghép chương trình tái định cư với các chính sách khuyến khích phát triển nhà ở xã hội, đồng thời khai thác nguồn lực từ đất đai để bổ sung vốn cho các dự án.

Về chính sách hỗ trợ, ông Sử nhấn mạnh việc di dời phải gắn với sinh kế để người dân có điều kiện ổn định cuộc sống tại nơi ở mới. "Muốn người dân di dời với chi phí thấp thì phải có chính sách hỗ trợ", ông nói, đồng thời cho rằng tái định cư cần đi đôi với bảo đảm đất canh tác.

Tiến sĩ Hồng Minh Hoàng, Viện Mekong - Đại học Cần Thơ, chỉ ra một số hạn chế trong công tác di dời dân cư tại Đồng bằng sông Cửu Long như địa điểm tái định cư xa nơi tạo sinh kế, thiếu việc làm tại nơi ở mới, giám sát sau tái định cư chưa đầy đủ và đầu tư còn phân tán, thiếu thứ tự ưu tiên.

Theo ông Hoàng, việc di dời dân cư vùng ven biển Cà Mau cần có lộ trình, kết hợp các mô hình bố trí dân cư phù hợp, thực hiện thoái lui có kiểm soát theo mức độ rủi ro và ngưỡng kích hoạt, đồng thời ưu tiên duy trì sinh kế cho người dân. Bài toán di dời dân cư tại Cà Mau vì vậy không chỉ dừng ở việc xây dựng nơi ở mới, mà còn đòi hỏi quy hoạch phù hợp, sử dụng hiệu quả nguồn lực và bảo đảm điều kiện sản xuất, việc làm để người dân ổn định cuộc sống lâu dài.

Sau hợp nhất với Bạc Liêu, Cà Mau trở thành tỉnh duy nhất cả nước có ba mặt giáp biển, với đường bờ biển dài khoảng 310 km, tiếp giáp Biển Đông và vịnh Thái Lan. Địa hình thấp, hệ thống sông ngòi dày đặc tạo điều kiện phát triển nuôi trồng, khai thác thủy sản, song cũng khiến nhiều khu vực ven biển, ven sông đối mặt với nguy cơ sạt lở, sụt lún và tác động của biến đổi khí hậu.

Chúc Ly