Hành vi bán vé số cho người chưa đủ 18 tuổi sẽ bị xử phạt hành chính - Ảnh: LÊ DÂN
Ngược lại, người dưới 18 tuổi mua vé số có thể bị phạt tới 15 triệu đồng; nếu trúng thưởng cũng không được nhận tiền.
Khách mua nhờ con cái đi lấy vé số, người bán có bị phạt?
Gần 20 năm mưu sinh bằng nghề bán vé số dạo tại phường Sóc Trăng, TP Cần Thơ, bà Bích cho biết mỗi ngày bán khoảng 400 tờ vé số, phục vụ hàng trăm lượt khách.
Nghe thông tin từ ngày 30-11, hành vi bán vé số cho người chưa đủ 18 tuổi sẽ bị xử phạt hành chính, bà không khỏi lo lắng.
"Mình đi bán dạo, được ai mua ủng hộ là rất mừng. Với những người tôi biết chắc đủ tuổi thì không có gì bàn cãi. Nhưng với những người trẻ, không lẽ mình hỏi lại họ đủ 18 tuổi chưa hoặc xin coi giấy tờ thì kẹt quá", bà Bích giãi bày.
Bà Bích cũng đặt vấn đề trong trường hợp người bán vé số dưới 18 tuổi thì có bị xử phạt không? Bà Bích chia sẻ trong thực tế có nhiều người lớn đi lấy vé số về bán, nhưng hôm đó bị bệnh, không thể đi được nên nhờ con cháu trong nhà đi bán giúp.
"Lỡ lấy vé số rồi mà không bán, ôm hết thì hôm sau sẽ cụt vốn. Con cháu trong nhà dưới 18 tuổi đi bán thay tôi một hoặc vài ngày, như vậy có bị phạt tiền không? Và lỡ con cháu thương, lấy lại vé số của tôi đi bán rồi trả tiền lại cho tôi thì tôi có bị xem là bán vé số cho người dưới 18 tuổi hay không?", bà Bích thắc mắc.
Tương tự, ông T.H., chủ một đại lý vé số tại phường Cái Răng, TP Cần Thơ, cho biết những ngày gần đây đã nghe thông tin hành vi bán vé số cho người chưa đủ 18 tuổi có thể bị phạt từ 20 đến 30 triệu đồng.
Đại lý của ông có khoảng 30 người lấy vé số đi bán, toàn người lớn tuổi, không có người dưới 18 tuổi. Tuy vậy theo quy định mới sắp có hiệu lực, ông H. băn khoăn vì sẽ phát sinh nhiều tình huống "dở khóc dở cười". Chẳng hạn cha, mẹ hoặc ông, bà lấy vé số tại đại lý của ông rồi về chia cho con, cháu dưới 18 tuổi đi bán vé số.
"Vậy tôi có phải là người bán vé số cho người dưới 18 tuổi không. Ai là người bị phạt. Rồi ai có thẩm quyền xử phạt", ông H. nêu vấn đề.
Ngoài ra ông H. cũng đặt vấn đề như việc cha mẹ gọi điện thoại chọn mua vé số tại đại lý nhưng không lấy được mà nhờ con dưới 18 tuổi ra lấy giùm, thế thì xử lý ai, xử lý thế nào. "Không lẽ mai mốt khách lại mua vé số, mình kêu họ trình căn cước công dân coi đủ 18 tuổi chưa rồi mới bán", ông H. giãi bày.
Anh Hải, chủ một đại lý vé số cấp 2 ở phường Phú Lợi, TP Cần Thơ, thông tin thêm trong nhiều năm bán vé số, anh rất hiếm gặp trẻ em dưới 18 tuổi đến mua vé số. "Hầu hết khách hàng mua vé số của tôi đều là người lớn, đã trưởng thành. Tuy nhiên cũng có trường hợp là khách mối, gọi điện thoại dặn số rồi kêu con ra lấy vé số, trả tiền", anh Hải chia sẻ.
Vé số qua nhiều tầng đại lý, kiểm soát thế nào?
Một cựu lãnh đạo công ty xổ số kiến thiết ở miền Tây thông tin Nghị định 389 năm 2026 của Chính phủ quy định hành vi bán vé số cho người chưa đủ 18 tuổi sẽ chính thức bị xử phạt hành chính từ ngày 30-11.
Theo vị này, cũng như lĩnh vực thuốc lá, hành vi bán vé số cho người chưa đủ 18 tuổi sắp tới sẽ bị xử phạt là hoàn toàn đúng đắn. Vị cựu lãnh đạo công ty xổ số trên cũng lý giải thêm, hiện nay các công ty xổ số chỉ quản lý đại lý cấp 1.
Nhiều ý kiến cho rằng không nên chỉ căn cứ vào việc người dưới 18 tuổi trực tiếp cầm vé để mặc nhiên kết luận đã xảy ra hành vi bán vé số cho người chưa đủ tuổi - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Từ đại lý cấp 1, vé số sẽ phát hành đến đại lý cấp 2, cấp 3, hệ thống phân phối và sau cùng là người bán lẻ. Do đó nếu có sai phạm xảy ra thì đa phần là ở những khâu phát hành vé số thứ cấp.
Ông Phan Phương Nam - Phó trưởng khoa luật thương mại Trường đại học Luật TP.HCM - đồng tình với mục tiêu bảo vệ người chưa thành niên, song cho rằng cần làm rõ cách áp dụng quy định đối với những tình huống phát sinh trong thực tế kinh doanh vé số.
Trước hết, cần phân biệt giữa người trực tiếp đến nhận vé số và người thực sự thực hiện giao dịch mua vé. Chẳng hạn, trường hợp cha mẹ đã chọn số, đặt mua vé qua điện thoại nhưng nhờ con chưa đủ 18 tuổi đến nhận, cần xem xét bản chất giao dịch, ai là người mua và người chưa thành niên có thực sự tham gia giao dịch mua vé hay chỉ nhận hộ.
Không nên chỉ căn cứ vào việc người dưới 18 tuổi trực tiếp cầm vé để mặc nhiên kết luận đã xảy ra hành vi bán vé số cho người chưa đủ tuổi. Tuy nhiên, việc xác định hành vi vi phạm trong từng trường hợp vẫn phải căn cứ vào nội dung cụ thể của quy định pháp luật và các tình tiết được cơ quan có thẩm quyền xác minh.
Một tình huống khác cần phân biệt là người chưa đủ 18 tuổi tham gia bán vé số giúp gia đình. Đây không hoàn toàn là vấn đề giống với hành vi bán vé số cho người chưa đủ 18 tuổi.
Việc người chưa thành niên tham gia bán vé số cần được xem xét trên cơ sở những quy định pháp luật liên quan, bao gồm quy định về kinh doanh xổ số và sử dụng lao động chưa thành niên.
Bảo vệ người chưa thành niên, nhưng cần làm rõ trách nhiệm
Luật sư Đoàn Trung Hiếu, Trưởng Văn phòng luật sư Hỗ trợ phát triển cộng đồng, Đoàn luật sư TP Hà Nội, trao đổi thêm việc bổ sung chế tài xử phạt cần được nhìn nhận trong tổng thể các quy định pháp luật về bảo vệ người chưa thành niên.
Theo luật sư, việc hạn chế bán vé số cho người chưa đủ tuổi có thể được xem là cách tiếp cận tương tự những quy định hạn chế bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi.
Luật sư Hiếu cho biết năng lực hành vi dân sự của người dưới 18 tuổi chưa được nhận thức đầy đủ. Việc bán vé số cho người dưới 18 tuổi có thể khiến những người này tiếp xúc, dễ bị dẫn dụ sang những hoạt động không hợp pháp như cờ bạc, lô đề.
Đối với người trên 18 tuổi có năng lực hành vi dân sự đầy đủ có thể tham gia các hoạt động vui chơi giải trí có thưởng được Nhà nước công nhận.
Theo luật sư Đoàn Trung Hiếu, so với hình thức cảnh cáo, việc nâng mức xử phạt tạo ra tác động trực tiếp hơn đến lợi ích kinh tế của cá nhân, tổ chức. Từ đó tăng tính răn đe và nâng cao ý thức tuân thủ.
Cách tiếp cận này cũng tương tự việc tăng mức xử phạt đối với một số hành vi vi phạm giao thông. Khi mức xử phạt tăng lên, người tham gia giao thông có thêm động lực để cân nhắc và tuân thủ quy định.
Mục tiêu của quy định không chỉ là xử lý người vi phạm mà còn hướng đến phòng ngừa, bảo vệ người chưa thành niên và nâng cao trách nhiệm của các chủ thể tham gia kinh doanh.
Còn theo quan điểm của ông Nam, bên cạnh chế tài xử phạt, công tác tuyên truyền, hướng dẫn cũng cần được chú trọng để người bán vé số hiểu rõ những hành vi bị cấm, chủ động phòng tránh vi phạm, đồng thời bảo đảm mục tiêu bảo vệ người chưa thành niên.
Chưa đủ 18 tuổi mua vé số, trúng thưởng cũng không được nhận
Người lớn đi bán vé số dạo tại Sóc Trăng - Ảnh: KHẮC TÂM
Nghị định 389 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xổ số vừa được Chính phủ ban hành, quy định phạt tiền từ 20-30 triệu đồng đối với tổ chức có hành vi bán vé xổ số cho người không đủ điều kiện tham gia dự thưởng. Với cá nhân, mức phạt bằng một nửa, từ 10-15 triệu đồng.
Ở chiều người mua, nghị định quy định cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 10-15 triệu đồng đối với cá nhân không đủ điều kiện tham gia dự thưởng xổ số nhưng vẫn mua vé để dự thưởng. Nghị định có hiệu lực từ ngày 30-11.
Bộ Tài chính cho biết điều kiện đối với người tham gia dự thưởng xổ số đã được quy định từ năm 2013. Theo Thông tư 75/2013 của Bộ Tài chính, những người không đủ điều kiện tham gia dự thưởng gồm người chưa đủ 18 tuổi, người bị hạn chế hoặc mất năng lực hành vi dân sự.
Như vậy, người chơi xổ số phải đủ 18 tuổi mới đủ điều kiện tham gia dự thưởng.
Đáng chú ý, quy định mới nâng mức xử phạt đối với hành vi bán vé số cho người không đủ điều kiện tham gia dự thưởng. Trước đây, theo quy định được áp dụng, hành vi này chỉ bị cảnh cáo.
Mức phạt mới nhằm tăng tính răn đe, góp phần bảo đảm người chơi có trách nhiệm và hạn chế nguy cơ ham mê quá mức. Xổ số là loại hình kinh doanh có điều kiện, cung cấp hình thức vui chơi có thưởng cho một bộ phận người dân. Vì vậy, việc giới hạn độ tuổi người tham gia dự thưởng là cần thiết, tương tự quy định tại nhiều quốc gia.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Thanh Đạm - Chủ tịch Công ty Xổ số điện toán Việt Nam (Vietlott) - cho biết doanh nghiệp hiện có hơn 4 triệu tài khoản mua vé qua điện thoại. Các tài khoản gắn với chủ thuê bao có thông tin định danh như họ tên, ngày tháng năm sinh…, giúp Vietlott kiểm soát điều kiện tham gia dự thưởng của khách hàng.
Bên cạnh đó, Vietlott có khoảng 6.100 điểm bán hàng trên cả nước. Doanh nghiệp tuyên truyền, yêu cầu các điểm bán chấp hành quy định, chỉ bán vé cho người đủ 18 tuổi. Trường hợp vi phạm, điểm bán hàng sẽ bị xử lý theo quy định.
"Người chưa đủ 18 tuổi nếu mua vé và trúng thưởng cũng không đáp ứng điều kiện nhận thưởng theo quy định. Thậm chí, theo quy định còn bị cảnh cáo, phạt tiền tới 15 triệu đồng", ông Đạm cho hay.
Kinh doanh xổ số không phép phạt tới 200 triệu đồng, sửa vé để lãnh thưởng phạt 100 triệuNghị định 389 quy định mức phạt tối đa 200 triệu đồng với tổ chức kinh doanh xổ số vi phạm, có hiệu lực từ ngày 30-11-2026.