Tổng kiểm toán Nhà nước: 'Nếu hỗ trợ toàn bộ vòng đời doanh nghiệp nhỏ và vừa thì không khác nào bao cấp'

Nêu ý kiến về dự án luật, Tổng kiểm toán Nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa cho rằng đây là luật quan trọng khi thị trường có tới trên 95% là doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME). Dù lực lượng lớn nhưng yếu, nên sự hỗ trợ từ khi ra đời đến quá trình hoạt động là cần thiết nhưng phải đảm bảo nguyên tắc hỗ trợ phải có trọng tâm trọng điểm.

Hỗ trợ là để doanh nghiệp vươn lên

"Hỗ trợ có mục tiêu, nội dung, điều kiện chứ không thể nào hỗ trợ mãi mãi toàn bộ vòng đời của doanh nghiệp. Việc hỗ trợ để đảm bảo doanh nghiệp vươn lên, trưởng thành tồn tại đứng vững trên cơ chế thị trường trong giai đoạn đầu, còn nếu hỗ trợ trong toàn bộ vòng đời dự án, doanh nghiệp thì không khác nào bao cấp, doanh nghiệp không có động lực lớn lên được" - ông Nghĩa nêu quan điểm. 

Vì vậy, việc hỗ trợ phải có thời hạn cho mọi loại hình, chính sách hỗ trợ, đảm bảo nguyên tắc thị trường, không nghiêng về bao cấp, tạo tâm lý ỉ lại của doanh nghiệp. 

• 

  Bộ trưởng Bộ Tài chính nói về đề xuất 'cấp voucher' cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, lần đầu thực hiệnĐỌC NGAY

Về hỗ trợ tiếp cận tín dụng, ông Nghĩa cho rằng dự thảo cần bổ sung thêm điều khoản giao Chính phủ quy định cụ thể. 

Bởi chính sách hiện nay đang còn chung chung nên sẽ không giải quyết được khó khăn của doanh nghiệp là tiếp cận vốn, phải có tài sản đảm bảo. Thực tế đặt ra yêu cầu cơ chế bảo lãnh tín dụng phải cực kỳ cần thiết và hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Nội hàm chính sách hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp cũng cần phải thể hiện rõ nội dung và hình thức. Ví dụ như tỉ lệ tăng trưởng tín dụng hàng năm của ngân hàng đối với các SME, cơ chế hỗ trợ lãi suất như điều kiện vay, lãi suất dài hạn. Việc này cần cụ thể hóa để thực hiện sau này được thuận lợi hơn.

Về hỗ trợ thuế và kế toán, dự thảo chỉ quy định là chế độ kế toán đơn giản. Tiến tới doanh nghiệp chỉ có một người làm chủ, nhân công rất ít, phải tuân thủ quy định thuế, tài chính, kế toán. Vì vậy ông cho rằng cần có cơ chế hỗ trợ, có định chế, thiết chế như cung cấp dịch vụ tư vấn tài chính, thuế, kế toán. Bao gồm hỗ trợ trang thiết bị, phầm mềm phù hợp từng ngành nghề của doanh nghiệp.

Có hướng dẫn cụ thể về tiếp cận vốn cho doanh nghiệp

Cũng nêu ý kiến về tiếp cận vốn, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính, đại biểu Lê Nữ Thùy Dương (đoàn Đồng Nai) cho rằng dự thảo cần bảo đảm nguyên tắc tự chủ cấp tín dụng an toàn theo Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024, nên sớm ban hành hướng dẫn cụ thể. 

Cùng đó, Điều 8 dự luật cũng chưa có quy định cụ thể về việc Nhà nước sẽ cấp bù lãi suất cho các tổ chức tín dụng tài trợ các nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa cần ưu tiên. Tương tự chưa có quy định việc Nhà nước hoàn trả khoản hỗ trợ tiền thuê lại đất cho chủ đầu tư hay cấp voucher cho doanh nghiệp thanh toán phần chi phí được hỗ trợ.

Theo đó, nữ đại biểu đề xuất sửa đổi Điều 8, là Chính phủ có chính sách để tổ chức tín dụng mở rộng cấp tín dụng trên cơ sở đảm bảo các quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa… cũng như sớm ban hành hướng dẫn cụ thể đối với các hình thức cho vay. 

Cùng đó, trong từng thời kỳ, Chính phủ quyết định chính sách cấp bù lãi suất đối với khoản vay của doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển dịch xanh, doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Việc cấp bù lãi suất được thực hiện thông qua các tổ chức tín dụng. 

Lo khoảng trống khi giải thể Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa

Đại biểu đoàn Hải Phòng Nguyễn Ngọc Sơn, Ủy viên thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, cũng cho rằng tín dụng được Ban Chỉ đạo Trung ương xác định là "điểm nghẽn" hàng đầu. Thế nhưng Điều 8 gần như chỉ gồm các quy định "Nhà nước khuyến khích", "tạo điều kiện" mà không giao Chính phủ quy định chi tiết.

Khoản 2 Điều 35 lại yêu cầu trong tối đa 1 năm phải rà soát, sáp nhập hoặc giải thể Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa và các quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương. Khoản 4 Điều 76 chỉ yêu cầu xử lý quyền, nghĩa vụ, tài sản, hợp đồng khi sắp xếp, không nói công cụ nào thay thế. Như vậy, luật thu hẹp công cụ hiện có nhưng chưa xác lập công cụ thay thế.

Vì vậy, đại biểu Sơn đề nghị luật cần xác định rõ bảo lãnh, tái bảo lãnh và chia sẻ rủi ro tín dụng là chức năng Nhà nước tiếp tục duy trì, giao Chính phủ quy định. Việc sáp nhập, giải thể quỹ chỉ thực hiện khi đã có phương án công cụ thay thế được công bố, xử lý dứt điểm các hợp đồng bảo lãnh, khoản vay đang có hiệu lực, không để khoảng trống chính sách. Bổ sung khoản giao Chính phủ quy định.

Tiếp tục quy định chế độ kế toán, thủ tục thuế đơn giản cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, tạo thuận lợi cho hoạt động và khuyến khích chuyển đổi từ hộ kinh doanh thành doanh nghiệp.