Cần Thơ dự kiến tăng gần 1,8 triệu dân trong 25 năm, có khả thi?

Theo thuyết minh hồ sơ Quy hoạch chung TP Cần Thơ đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075; năm 2025, dân số thực tế thường trú tại Cần Thơ là 3,225 triệu người. Trong khi đó, tình trạng di dân có xu hướng giảm, tỉ lệ tăng dân số cơ học năm 2025 đã chuyển sang mức dương.

Dự kiến dân số tăng gần 1,8 triệu người

Ngoài ra, thuyết minh hồ sơ cũng đưa ra tổng quy mô dân số của thành phố năm 2025 khoảng 4,297 triệu người (bao gồm dân số thực tế thường trú, khách du lịch, số người tạm trú dưới 6 tháng). Trong đó, dân số tạm trú dưới 6 tháng tại các khu dân cư ước chiếm khoảng 31% so với dân số thực tế thường trú.

• Bỏ đề xuất phương án dời trung tâm hành chính Cần Thơ về Ngã Bảy

Dự báo trong các giai đoạn quy hoạch tiếp theo, tỉ lệ dân số tạm trú này sẽ tiếp tục được duy trì. 

Nguyên nhân là TP Cần Thơ đang mở rộng các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, đồng thời ngày càng khẳng định vai trò trung tâm về giáo dục, đào tạo, y tế chuyên sâu và du lịch của vùng.

Cùng với hệ thống giao thông kết nối ngày càng hoàn thiện, những yếu tố này được kỳ vọng tiếp tục thu hút dân nhập cư, lao động và đội ngũ chuyên gia đến sinh sống, làm việc. Xu hướng này tương đồng với các tỉnh, thành phố lớn có thế mạnh về công nghiệp và dịch vụ.

Thuyết minh hồ sơ đưa ra dự kiến đến năm 2035, dân số của thành phố khoảng 4,845 triệu người, năm 2050 khoảng 6,076 triệu người và năm 2075 khoảng 8,552 triệu người.

Như vậy, so với năm 2025, dự kiến dân số của thành phố 25 năm sau tăng khoảng 1,779 triệu người.

Cần tính toán lại

Ông Dương Tấn Hiển, nguyên Phó chủ tịch thường trực UBND TP Cần Thơ, đề nghị đơn vị tư vấn tính toán lại chỉ tiêu dân số, vì đây là thông số có ảnh hưởng trực tiếp đến hàng loạt nội dung khác của quy hoạch.

Ông Hiển dẫn số liệu cho thấy sau sáp nhập tỉnh, dân số Cần Thơ gần 4,2 triệu người, trong đó dân ở thành phố khoảng 3,2 triệu người, số dân tạm trú du lịch khoảng 1 triệu người.

"Giai đoạn 2015-2025, dân số Cần Thơ chỉ tăng bình quân khoảng 0,12%/năm, tương đương khoảng 3.400 người/năm. Trong khi thuyết minh định hướng quy hoạch thì năm 2025 gần 4,3 triệu người, tăng hơn 100.000 dân, không biết ở đâu ra con số này, đề nghị tư vấn xem lại về mặt số liệu", ông Hiển đặt vấn đề.

Ngoài ra, đơn vị tư vấn đưa ra tốc độ tăng dân số trung bình đến năm 2050 khoảng 1,1% là rất lớn.

Ông Hiển nhấn mạnh: "Dân số là chỉ tiêu nền tảng để tính toán nhu cầu về hạ tầng, giáo dục, y tế, thể thao... Nếu đưa ra chỉ tiêu quá cao nhưng không thực hiện được có thể dẫn đến lãng phí".

Nguyên Phó chủ tịch thường trực UBND TP Cần Thơ đề nghị đơn vị tư vấn cần rà soát số liệu đầu vào, đồng thời đánh giá thận trọng khả năng thu hút dân cư từ phát triển công nghiệp, du lịch trong bối cảnh các địa phương lân cận cũng đặt mục tiêu tăng dân số và tỉ lệ sinh đang có xu hướng giảm.

Dự báo cao hơn để thuận lợi trong triển khai

Tại hội nghị lấy ý kiến đối với hồ sơ dự thảo quy hoạch TP Cần Thơ đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 diễn ra vào ngày 15-9, bà Phạm Thị Huệ Linh - Giám đốc Trung tâm Quy hoạch khu vực 4 (Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia, Bộ Xây dựng), đại diện liên danh tư vấn quy hoạch TP Cần Thơ - thông tin dân số trong quy hoạch là dân số tính toán để xác định các chỉ tiêu đất đai, không gian phát triển. Do đó, dự báo dân số cao hơn để thuận lợi trong việc triển khai.

Đơn vị tư vấn dẫn số liệu cho thấy tốc độ tăng dân số bình quân của 2 năm gần đây có sự biến động, khác với trung bình của 10 năm qua. 

"Giai đoạn 2015 - 2020, đã âm 0,8%/năm, giai đoạn 2020 - 2025 chỉ còn âm 0,16%/năm. Riêng trong năm 2024, tỉ lệ tăng dân số cơ học đã đạt 0,12%, cộng với tăng tự nhiên thì tỉ lệ tăng dân số của thành phố là khá cao", bà Linh dẫn chứng.

Do đó bà Linh cho rằng không nên chỉ dựa vào mức bình quân của 10 năm trước để dự báo dân số mà cần xem xét các xu hướng của những năm gần đây vì bối cảnh rất khác. Nhóm cũng đang nghiên cứu thêm một phương án với tốc độ tăng dân số thấp hơn sau khi có ý kiến góp ý.

Theo tài liệu hội nghị quán triệt, phổ biến, tuyên truyền Luật Dân số số 113/2025/QH15 và các vấn đề mức sinh trên địa bàn Cần Thơ năm 2026 do UBND TP Cần Thơ phát hành, thành phố đang đứng trước thách thức đáng lưu ý khi mức sinh duy trì dưới mức thay thế trong thời gian dài.

Cụ thể, tổng tỉ suất sinh của Cần Thơ năm 2008 chỉ đạt 1,75 con/phụ nữ. Nghiên cứu cho rằng mức sinh dưới mức thay thế có thể đã bắt đầu từ khoảng năm 2001, đồng nghĩa thành phố đã trải qua khoảng 25 năm mức sinh dưới mức thay thế.

Kinh nghiệm tại Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc cho thấy sau khoảng 26 năm kể từ khi mức sinh xuống dưới mức thay thế, dân số trong độ tuổi lao động có xu hướng đạt đỉnh rồi bước vào giai đoạn suy giảm.

Đối chiếu với Cần Thơ, dân số trong độ tuổi lao động đã tăng chậm lại sau năm 2011. Năm 2024, nhóm dân số này đạt khoảng 909.890 người, chỉ tăng 0,086% so với năm 2023 (tương ứng 909.110 người).

Từ những diễn biến trên, nghiên cứu dự báo dân số trong độ tuổi lao động của Cần Thơ có thể đạt đỉnh vào năm 2026. Sau đó, giai đoạn 2027-2030, dân số trong tuổi lao động có khả năng giảm.

Xu hướng này đặt ra thách thức đối với mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên, bởi sự suy giảm nguồn cung lao động có thể ảnh hưởng đến quy mô và tốc độ tăng trưởng GDP.

Trước đề xuất nghiên cứu đưa trung tâm hành chính Cần Thơ về Ngã Bảy, các ý kiến cho rằng cần đánh giá kỹ hiệu quả, chi phí và vị thế lịch sử gần 300 năm của đô thị này.