Với vai trò là trung tâm y tế chuyên sâu của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, thành phố Cần Thơ đang đứng trước yêu cầu vừa nâng cao năng lực khám, chữa bệnh, phát triển kỹ thuật chuyên sâu, vừa bảo đảm y tế cơ sở và dự phòng.
Tuy nhiên, thực tiễn vận hành cho thấy nhiều điểm nghẽn về cơ chế phân bổ nguồn lực, đầu tư công, tài chính, nhân lực và hạ tầng số đang đặt ra yêu cầu sớm được tháo gỡ để ngành Y tế phát triển tương xứng với vai trò của thành phố trong vùng.
Nguồn lực chưa tương xứng vai trò y tế vùng
Các bệnh viện tuyến cuối của Cần Thơ không chỉ phục vụ người dân trên địa bàn mà còn tiếp nhận số lượng lớn người bệnh từ các tỉnh, thành phố trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Trong khi đó, việc phân bổ ngân sách, giường bệnh và nhân lực chất lượng cao hiện vẫn chủ yếu căn cứ vào quy mô dân số địa phương. Sự chênh lệch giữa chức năng phục vụ và nguồn lực được phân bổ tạo áp lực thường xuyên lên hệ thống y tế tuyến trên, nhất là khi thành phố đồng thời phải đầu tư phát triển các kỹ thuật chuyên sâu, trang thiết bị hiện đại và duy trì năng lực y tế dự phòng, y tế cơ sở.
Ông Hoàng Quốc Cường, Giám đốc Sở Y tế Cần Thơ cho biết, một trong những điểm nghẽn rõ nhất là tiến độ các dự án đầu tư y tế trọng điểm. Dự án xây dựng Bệnh viện Ung bướu thành phố Cần Thơ quy mô 500 giường, tổng mức đầu tư sau điều chỉnh hơn 2.000 tỷ đồng hiện đang chậm tiến độ; tỷ lệ giải ngân vốn năm 2026 mới đạt khoảng 7,1%.
Trong bối cảnh thời gian còn lại của năm không nhiều, việc tháo gỡ vướng mắc trong phối hợp giữa các nhà thầu, tổ chức thi công và giải ngân vốn có ý nghĩa quyết định đối với khả năng đưa công trình vào khai thác, bổ sung năng lực điều trị chuyên sâu cho thành phố và khu vực.
Tại tuyến y tế cơ sở và lĩnh vực dự phòng, áp lực cũng gia tăng. Sau 9 tháng của năm 2026, Cần Thơ ghi nhận gần 6.000 ca sốt xuất huyết, tăng hơn 2 lần so với cùng kỳ năm 2025; số ca mắc tay chân miệng tăng khoảng 1,5 lần.
Trong khi đó, phạm vi quản lý của tuyến cơ sở được mở rộng sau khi tổ chức lại bộ máy, nhân lực và phương tiện phục vụ phòng, chống dịch vẫn còn hạn chế; một số máy phun hóa chất đã xuống cấp, hư hỏng. Việc triển khai khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân đang gặp vướng mắc về cơ chế thanh toán.
Việc chưa có đầy đủ định mức kinh tế-kỹ thuật, đơn giá và cơ chế tài chính đối với một số dịch vụ nằm ngoài phạm vi chi trả của Quỹ Bảo hiểm y tế khiến các cơ sở gặp khó khăn trong thực hiện.
Bài toán tài chính đang tác động trực tiếp đến hoạt động của một số cơ sở y tế công lập. Quá trình thực hiện tự chủ tài chính trong điều kiện chi phí đầu vào tăng, cùng các khoản công nợ về thuốc, vật tư và chi phí phát sinh từ công tác phòng, chống COVID-19 chưa được xử lý dứt điểm, khiến một số đơn vị khó cân đối thu-chi. Một số cơ sở còn gặp khó khăn trong bảo đảm nguồn cung thuốc cấp cứu, thuốc hiếm do nhà cung cấp ngừng hoặc hạn chế cung ứng vì công nợ kéo dài.
Đồng bộ cơ chế, khơi thông nguồn lực
Theo thông tin từ Sở Y tế Cần Thơ, trong chuyển đổi số, dù các bệnh viện đã triển khai hồ sơ bệnh án điện tử ở mức cơ bản, hạ tầng công nghệ thông tin tại một số trạm y tế còn hạn chế, nhân lực phụ trách công nghệ và an toàn thông tin chưa đáp ứng yêu cầu.
Việc kết nối, tích hợp dữ liệu sức khỏe lên các hệ thống dùng chung còn gặp trở ngại; tỷ lệ tích hợp Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID mới đạt hơn 30%. Điều này cho thấy chuyển đổi số trong y tế không chỉ là câu chuyện đầu tư thiết bị mà còn liên quan trực tiếp đến hạ tầng, nhân lực và khả năng liên thông dữ liệu giữa các tuyến.
Từ thực tiễn trên, ông Hoàng Quốc Cường, Giám đốc Sở Y tế cho biết, ngành Y tế Cần Thơ xác định yêu cầu phát triển trong giai đoạn tới không chỉ là tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị và kỹ thuật mới, mà quan trọng hơn là hoàn thiện cơ chế phân bổ nguồn lực phù hợp với vai trò trung tâm y tế chuyên sâu của vùng; đồng thời tháo gỡ đồng bộ các điểm nghẽn về tài chính, đầu tư, nhân lực và dữ liệu.
Ngành Y tế kiến nghị thành phố ưu tiên bố trí ngân sách địa phương, tăng tỷ trọng đầu tư công giai đoạn 2026-2030 cho y tế dự phòng và y tế cơ sở; đồng thời nghiên cứu cơ chế phân bổ nguồn lực tương xứng với chức năng trung tâm y tế chuyên sâu của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Cần Thơ, thời gian tới, thành phố tập trung rà soát tiến độ các dự án lớn. Trong lĩnh vực y tế, nổi bật là dự án Bệnh viện Ung bướu 500 giường. Các vướng mắc cần tập trung tháo gỡ gồm: tổ chức thi công, đẩy nhanh tiến độ giải ngân và điều chỉnh kế hoạch vốn theo khả năng thực hiện thực tế.
Theo đề xuất của ngành Y tế, kế hoạch vốn năm 2026 từ ngân sách địa phương cần được rà soát, điều chỉnh giảm khoảng 300 tỷ đồng nhằm bảo đảm tính khả thi trong giải ngân.
Cùng với nguồn lực đầu tư, chính sách về nhân lực được xem là yếu tố nền tảng. Ngành Y tế phối hợp với các cơ quan liên quan hoàn thiện cơ chế thu hút, đãi ngộ và giữ chân đội ngũ bác sỹ, nhân viên y tế có trình độ cao tại khu vực công lập; đồng thời kiến nghị sớm hoàn thiện hướng dẫn thanh quyết toán bảo hiểm y tế đối với các hoạt động khám sức khỏe định kỳ, khám nhân đạo và các dịch vụ chăm sóc sức khỏe mới phát sinh.
Về lâu dài, việc giải quyết các điểm nghẽn về cơ chế phân bổ nguồn lực, đầu tư công, tài chính, nhân lực và chuyển đổi số sẽ là điều kiện quan trọng để Cần Thơ nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân; đồng thời phát huy hiệu quả vai trò trung tâm y tế chuyên sâu của vùng Đồng bằng sông Cửu Long./.
(TTXVN/Vietnam+)