Cảnh báo lừa đảo, đánh cắp thông tin từ 'đi chùa online' - Thanh Niên

Vừa xuất hiện và tạo nên "cơn sốt" trên mạng xã hội, trào lưu người trẻ "đi chùa online" nhanh chóng bị nhiều đối tượng xấu biến tướng thành công cụ trục lợi, lừa đảo và thu thập thông tin cá nhân trái phép.

Những ngày gần đây, "Sansa" - một ngôi chùa trực tuyến tại Hàn Quốc đã thu hút sự chú ý lớn khi ghi nhận hơn 600.000 lượt truy cập chỉ trong 3 ngày đầu ra mắt. Được phát triển bởi một bạn trẻ Park Jin-won (26 tuổi) với sự hỗ trợ của AI, nền tảng này cho phép người dùng hóa thân thành chú tiểu hoặc khách hành hương để dạo bước trong khuôn viên chùa, chắp tay, thực hiện 108 lạy, lần tràng hạt và nghe kinh Phật.

Ngay sau đó, đầu tháng 11, trào lưu này bùng nổ nhanh chóng tại Việt Nam. Hàng loạt website và các phiên livestream xuất hiện ồ ạt, mô phỏng không gian Phật giáo với đầy đủ các hoạt động tâm linh. Điểm chung của những mô hình này là số hóa các trải nghiệm thực tế, giúp người dùng không cần di chuyển đến cơ sở tôn giáo mà vẫn có thể tìm kiếm sự tĩnh tâm thông qua nhân vật đại diện.

Là một người trẻ sớm tiếp cận trào lưu này, Lê Khánh Ngân (20 tuổi, ngụ phường Linh Xuân, TP.HCM), chia sẻ: "Điểm thu hút mình là không gian ảo nhưng lại có đủ các phòng chức năng như ngoài đời thật, từ việc thắp nhang đến cầu nguyện. Với những người không có thời gian đến chùa trực tiếp, đây là cách để tìm kiếm sự bình an và gửi gắm những mong cầu cá nhân".

Tương tự, Đào Tuyết Trân (23 tuổi, ngụ phường Long Xuyên, Tỉnh An Giang) cho biết bản thân biết đến trào lưu này trong một lần đang lướt dạo mạng xã hội TikTok và thử tham gia vì thấy tò mò.

"Mình thấy trào lưu này khá tiện, thay vì đi trực tiếp, mình có thể ở nhà và tham gia các hoạt động như ngoài đời thực", Tuyết Trân cho biết thêm.

Dù mang ý nghĩa tích cực, trào lưu "đi chùa online" đang dần bị biến tướng trên mạng xã hội, đặc biệt trên TikTok. Hàng loạt tài khoản đã mượn hình ảnh Phật giáo, các vị thần linh và biểu tượng tôn giáo để tổ chức livestream quyên góp, cầu bình an, tài lộc nhằm mục đích trục lợi.

Trong các phiên phát trực tiếp, người tổ chức thường chuẩn bị bối cảnh với tượng Phật, bàn thờ hoặc vật phẩm phong thủy để tạo bầu không khí tâm linh. Xen kẽ giữa những lời chúc bình an, sức khỏe là các chiêu trò kêu gọi người xem "tặng quà ảo" (có thể quy đổi ra tiền thật).

Người chủ livestream thường xuyên gọi tên, cảm ơn những tài khoản vừa tặng quà, công khai số lượng vật phẩm và đưa ra các mốc "trao đổi" khác nhau. Thậm chí, một số đối tượng còn hứa hẹn những ai "cúng dường online" nhiều sẽ được ưu tiên nhận lộc đặc biệt.

Dưới góc độ công nghệ, anh Phạm Phúc Anh (35 tuổi, ngụ TP. Đà Nẵng), chuyên gia về AI, đồng thời là nhà sáng tạo nội dung số được biết đến với cái tên Phúc Anh MRT với gần 130.000 lượt theo dõi trên TikTok. Anh đã chỉ ra những rủi ro bảo mật nghiêm trọng đằng sau lớp vỏ bọc ẩn danh của trào lưu này.

Việc các website không yêu cầu người dùng đăng nhập không đồng nghĩa với việc thông tin cá nhân được an toàn.

"Ít nhất, bạn đã để lộ địa chỉ IP công khai và vị trí địa lý trên thiết bị. Tinh vi hơn, kẻ gian có thể gắn các đường link ẩn tự động tải mã độc. Khi click vào, người dùng sẽ bị đánh cắp cookie. Đây là lỗ hổng cực kỳ nguy hiểm, kẻ xấu hoàn toàn có thể lấy được toàn bộ dữ liệu trên máy tính hoặc điện thoại, từ đó tiến hành hack tài khoản mạng xã hội, thẻ ngân hàng hoặc đánh cắp hình ảnh nhạy cảm", chuyên gia này nhấn mạnh.

Nhận định về bản chất của các trang web hay phiên livestream "chùa ảo", anh Phúc Anh cho rằng đây là hành vi trục lợi tinh vi. Kẻ xấu thao túng tâm lý người dùng, lôi kéo họ tặng quà ảo hoặc chuyển khoản để đổi lấy những lời cầu tài lộc, chúc bình an "ảo".

Đáng lo ngại hơn, từ sự bùng nổ của "đi chùa online", các công cụ AI có thể bị lạm dụng để nhân bản ra vô số biến thể như: nhà thờ ảo, xem bói, rạp chiếu phim hay lớp học trực tuyến… sâu xa hơn là các hình thức cờ bạc trá hình.

"Vì tính chất các phòng này cho phép ra vào tự do, không bị kiểm duyệt ngôn từ, không gian mạng rất dễ trở thành nơi phát tán những phát ngôn miệt thị, phân biệt vùng miền, tôn giáo hoặc kích động đám đông. Lợi dụng lượng truy cập lớn, kẻ xấu còn có thể chèn link dẫn dụ người dùng sang các trang web cá độ, bài bạc bất hợp pháp", anh Phúc Anh cảnh báo.

Phúc Anh MRT cho biết thêm: Thứ nhất đừng vội tin tưởng một website chỉ vì thiết kế đẹp hay có lượng người tương tác "khủng". Với sự hỗ trợ của AI, việc tạo ra một trang web y hệt đời thực diễn ra rất nhanh chóng. Do đó, cần kiểm tra kỹ ai là người đứng sau nền tảng đó và mục đích thực sự là gì.

Thứ hai là liên quan đến tiền. Trước khi quét QR chuyển khoản thì nên xem kỹ tiền chuyển cho ai, có đúng là tài khoản của nhà chùa hay không. Còn những trang yêu cầu tải app, cung cấp mật khẩu, mã OTP ngân hàng thì chắc chắn không nên làm theo.

Cuối cùng, đừng vội tin những lời kiểu như phải chuyển tiền ngay mới được giải hạn, nhận may mắn hay tích đức, cầu phúc. Đây là những cách rất dễ đánh vào tâm lý, nhất là với những người đang có chuyện lo lắng trong cuộc sống.

"Trào lưu thường chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn, nhưng điều đáng lo ngại nhất là sự biến tướng để trục lợi. Công nghệ giúp mọi thứ thuận tiện hơn, nhưng trước khi xuống tiền, mỗi người nên dành chút thời gian kiểm tra kỹ lưỡng xem mình đang chuyển tiền cho ai và để làm gì", vị chuyên gia này nhắn nhủ.