Quy tắc thay lốp ô tô sau 5 năm vốn được nhiều người sử dụng ô tô truyền tai nhau trong nhiều năm qua. Theo Carscoops, quan niệm này vẫn có cơ sở, nhưng không đồng nghĩa mọi bộ lốp ô tô cứ dùng đủ 5 năm tuổi đều phải thay mới. Một số trường hợp có thể tiếp tục sử dụng thêm vài năm nếu được kiểm tra và đánh giá đúng cách.
Lốp ô tô vẫn lão hóa, xuống cấp dù xe ít sử dụng
Khác với nhiều bộ phận cơ khí trên ô tô chỉ xuống cấp rõ rệt khi xe vận hành, lốp ô tô vẫn bị lão hóa, xuống cấp ngay cả khi chiếc xe không thường xuyên được sử dụng. Nguyên nhân nằm ở đặc tính của cao su và các hợp chất cấu thành lốp.
Lốp ô tô vẫn bị lão hóa, xuống cấp ngay cả khi chiếc xe không thường xuyên được sử dụng
Ảnh: BÁ HÙNG
Theo thời gian, cao su chịu tác động của quá trình oxy hóa nhiệt, khiến các hợp chất bên trong dần biến đổi, độ đàn hồi suy giảm. Khi quá trình lão hóa tiến triển, bề mặt lốp có thể xuất hiện những vết nứt nhỏ, ban đầu khó nhận biết bằng mắt thường nhưng có thể lan rộng theo thời gian, ảnh hưởng đến kết cấu và khả năng chịu tải.
Quá trình này diễn ra nhanh hay chậm phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Trong đó, nhiệt độ môi trường, ánh nắng mặt trời, tia cực tím, ozone và điều kiện bảo quản đều có ảnh hưởng đáng kể.
Đáng chú ý, với điều kiện thời tiết khí hậu nóng như tại Việt Nam có thể khiến lốp xe chịu áp lực lão hóa lớn hơn, nhất là khi ô tô thường xuyên đỗ ngoài trời, di chuyển trên mặt đường có nhiệt độ cao hoặc vận hành trong điều kiện tải nặng.
Theo thời gian, cao su chịu tác động của quá trình oxy hóa nhiệt, khiến các hợp chất bên trong dần biến đổi, độ đàn hồi suy giảm
Ảnh: BÁ HÙNG
Ngoài ra, áp suất lốp không đúng tiêu chuẩn cũng là yếu tố cần lưu ý. Lốp non hơi làm tăng ma sát và nhiệt lượng phát sinh trong quá trình lăn bánh, khiến cao su và kết cấu bên trong chịu áp lực lớn hơn. Vì vậy, một chiếc ô tô ít đi nhưng thường xuyên đỗ ngoài trời chưa chắc có bộ lốp bền hơn xe được sử dụng đều đặn và bảo dưỡng đúng cách.
Quy tắc "5 năm" thực chất có ý nghĩa gì?
Theo Carscoops, mốc 5 năm không hẳn là thời điểm bắt buộc phải thay lốp, mà chủ yếu được xem như ngưỡng người dùng cần tăng cường kiểm tra tình trạng lốp. Khuyến nghị này cũng tương đồng với hướng dẫn của nhiều nhà sản xuất.
Chẳng hạn, Michelin khuyến cáo lốp đã sử dụng từ 5 năm trở lên cần được kiểm tra bởi kỹ thuật viên chuyên nghiệp ít nhất mỗi năm một lần, kể cả khi gai lốp vẫn còn dày và bề ngoài chưa xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Michelin khuyến cáo lốp đã sử dụng từ 5 năm trở lên cần được kiểm tra bởi kỹ thuật viên chuyên nghiệp ít nhất mỗi năm một lần
Ảnh: CARSCOOP
Trong khi đó, một số nhà sản xuất đưa ra khuyến nghị thận trọng hơn về thời gian sử dụng. Chẳng hạn, Goodyear khuyến cáo thay lốp đã sử dụng từ 6 năm trở lên, bất kể độ sâu gai lốp còn lại. Michelin khuyến nghị thay lốp khi đạt 10 năm tính từ ngày sản xuất, ngay cả khi lốp chưa có dấu hiệu hư hỏng rõ ràng.
Như vậy, không có một mốc tuổi thọ chung áp dụng cho tất cả các loại lốp. Theo Hiệp hội các nhà sản xuất lốp xe và cao su Mỹ (USTMA), tuổi thọ lốp phụ thuộc vào sự kết hợp giữa thời gian, điều kiện bảo quản, nhiệt độ và quá trình sử dụng. Do đó, không thể chỉ căn cứ vào số năm để dự đoán chính xác thời điểm một bộ lốp cần thay thế.
Thay vì chỉ nhìn vào tuổi đời, người dùng ô tô cần chú ý đến những dấu hiệu cho thấy lốp đã xuống cấp hoặc không còn đảm bảo an toàn. Trước hết là các vết nứt trên thành lốp, khu vực vai lốp và bề mặt gai. Đây có thể là dấu hiệu cao su bị lão hóa. Nếu phát hiện thành lốp phồng, biến dạng, xuất hiện vết cắt sâu hoặc có dấu hiệu tách lớp, tài xế nên đưa xe đến cơ sở chuyên nghiệp kiểm tra và thay thế nếu cần thiết.
Quy tắc 5 năm vẫn có giá trị như một mốc cảnh báo để người dùng tăng cường kiểm tra lốp ô tô, thay vì xem đây là hạn sử dụng tuyệt đối
Ảnh: BÁ HÙNG
Độ sâu gai lốp cũng là yếu tố quan trọng. Khi gai lốp mòn đến vạch chỉ báo độ mòn, khả năng bám đường, đặc biệt trên mặt đường ướt, sẽ suy giảm. Theo Cơ quan An toàn giao thông đường bộ Mỹ (NHTSA), lốp cần được thay khi độ sâu gai xuống mức tối thiểu khoảng 1,6 mm.
Ngoài những dấu hiệu có thể quan sát, tài xế cũng cần chú ý đến hiện tượng lốp thường xuyên mất áp suất, xe rung bất thường, phát ra tiếng ồn khác lạ hoặc cảm giác vận hành thay đổi. Đây có thể là biểu hiện của những hư hỏng không dễ phát hiện bằng mắt thường.
Nhìn chung, quy tắc 5 năm vẫn có giá trị như một mốc cảnh báo để người dùng tăng cường kiểm tra lốp ô tô, thay vì xem đây là hạn sử dụng tuyệt đối. Tài xế nên ưu tiên khuyến cáo của nhà sản xuất xe và lốp, kết hợp kiểm tra định kỳ để quyết định thời điểm thay mới. Đặc biệt, không nên cố kéo dài thời gian sử dụng một bộ lốp đã có dấu hiệu xuống cấp chỉ vì gai lốp vẫn còn dày.