Câu chuyện nồi chiên không dầu Việt kiếm tiền ở Mỹ

Nhìn nhận năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp đến từ hai nguồn: lợi thế tự nhiên và năng lực cạnh tranh do chính doanh nghiệp tạo dựng, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Sunhouse Nguyễn Xuân Phú cho rằng năng lực nội sinh mới là yếu tố quyết định khả năng tăng trưởng bền vững.

Cạnh tranh phải từ sức mạnh nội sinh, linh hoạt với thị trường

Có nhiều lợi thế cạnh tranh mở ra như chiến tranh thương mại Mỹ - Trung khiến Mỹ áp thuế lên hàng hóa Trung Quốc, buộc các khách hàng phải tìm kiếm thêm nhà cung cấp bên ngoài, tạo ra một lợi thế đối với Việt Nam. Việc ký kết nhiều FTA giúp hàng hóa sản xuất trong nước có thể hưởng mức thuế ưu đãi khi xuất khẩu sang nhiều thị trường. 

Tuy nhiên, ông Phú đặt ra câu hỏi là tại sao doanh nghiệp nội địa chưa tận dụng tốt những lợi thế. Tại Sunhouse, dù xuất khẩu từ năm 2010 nhưng tăng trưởng không đáng kể cho đến  2019 khi chiến tranh thương mại Mỹ - Trung diễn ra, lợi thế mới được khai thác. Đó là việc Mỹ áp thuế 25% với Trung Quốc, hàng hóa Việt Nam chỉ chịu thuế 3-5%, nên bù đắp được giá thành đang cao hơn từ 10-20%, mở ra cơ hội khai thác thị trường. 

Ví dụ, một nồi chiên không dầu lần đầu được bán sang Mỹ với giá 59 USD và bị lỗ, nhưng sau đó 5 năm, giá bán giảm còn 37 USD doanh nghiệp lại có lãi. Kết quả này là nhờ thay đổi tổ chức sản xuất, tham gia chuỗi giá trị, kết hợp các lợi thế cạnh tranh và năng lực nội sinh, vượt qua đối thủ và tạo nền tảng tăng trưởng. 

• 

  TP.HCM lập 'trung tâm xuất khẩu tại chỗ': Đưa các tập đoàn bán lẻ toàn cầu đến thẳng nhà máyĐỌC NGAY

Dù vậy, ông Phú lưu ý cần thận trọng giai đoạn thị trường quá thuận lợi, đặc biệt khi đang có nhiều dư địa thúc đẩy tăng trưởng hai con số, doanh nghiệp có thể có nhiều cơ hội kiếm tiền. Đặc biệt nếu không phân biệt giữa năng lực cạnh tranh thực sự với những yếu tố bên ngoài có thể dẫn tới rủi ro khi có tác động từ bên ngoài. 

Đặt trong bối cảnh phát triển của mỗi địa phương gắn với một số trụ cột, lĩnh vực trọng tâm để tạo động lực hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, ông Nguyễn Tuấn Hải - Chủ tịch Tập đoàn Alphanam - cho rằng với doanh nghiệp đầu tư tại nhiều tỉnh, thành, cách tiếp cận cũng cần thay đổi. 

Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu xây dựng chiến lược, tầm nhìn và triển khai theo định hướng riêng, thì hiện nay cần linh hoạt hơn, bám sát định hướng phát triển và đặc điểm của từng địa phương để điều chỉnh hoạt động cho phù hợp. Đặc biệt khi hoạt động kinh doanh có chi phí ngày càng cao trong khi lợi nhuận ngày càng thu hẹp, tạo ra nhiều rào cản. 

Vì vậy, ông khuyến nghị quản trị rủi ro giúp doanh nghiệp xây dựng và vận hành một hệ thống "phanh" đủ tốt. Khi có cơ chế kiểm soát rủi ro vững chắc, doanh nghiệp sẽ có cơ sở để chủ động nắm bắt cơ hội và tăng tốc khi cần thiết, kể cả trong những tình huống phải linh hoạt ứng phó với thị trường.

Để tăng sự liên kết của doanh nghiệp và khai thác lợi thế địa phương, ông Đặng Việt Bách, Phó chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, bày tỏ mong muốn các doanh nghiệp cùng nghiên cứu hình thành một mạng lưới nhà cung ứng miền Bắc. Trong đó doanh nghiệp lớn công khai nhu cầu mua hàng, doanh nghiệp nhỏ được đánh giá năng lực, hỗ trợ nâng chuẩn, tiếp cận tài chính và tiến tới đơn hàng và hợp đồng thực tế. 

Cùng đó, cần phải biến quy mô FDI và doanh nghiệp lớn thành cơ hội lớn lên của doanh nghiệp Việt Nam. Việc xây dựng một mạng lưới nhà cung ứng nội địa đủ mạnh sẽ là lợi thế để giữ chân dòng vốn chất lượng cao. 

"Tăng trưởng hai con số không thể chỉ là phép cộng tốc độ tăng trưởng của từng tỉnh, thành phố. Nó phải là phép nhân của liên kết. Hãy để dữ liệu của một địa phương tạo giá trị cho cả vùng; và để lợi thế của mỗi tỉnh, thành trở thành lợi thế chung của miền Bắc" - ông Bách chia sẻ. 

Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) cho biết Mỹ - Trung đã thống nhất cơ chế Board of Trade với khuôn khổ "30 tỉ đổi 30 tỉ USD" để quản lý thương mại với các mặt hàng không nhạy cảm.