Bộ Công Thương vừa có văn bản gửi các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và hiệp hội góp ý đối với dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu đã trình Chính phủ ngày 8/10.
Tại dự thảo mới nhất, Bộ Công Thương đề xuất bổ sung quy định về điều chỉnh, công bố và kê khai giá xăng dầu, trong đó yêu cầu cửa hàng không tăng giá trước thời điểm có hiệu lực, không trì hoãn giảm giá; đồng thời tăng cường giám sát dấu hiệu thông đồng, hạn chế cạnh tranh trên thị trường.
Theo dự thảo, thương nhân kinh doanh xăng dầu thực hiện điều chỉnh giá khi các yếu tố cấu thành giá thay đổi, khi áp dụng chi phí kinh doanh định mức theo thông báo của Bộ Công Thương hoặc khi Nhà nước thực hiện biện pháp bình ổn giá.
Khi điều chỉnh giá xăng dầu, doanh nghiệp phải lập và lưu giữ bảng phân tích biến động các yếu tố hình thành giá so với lần điều chỉnh liền trước. Khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu, thương nhân phải cung cấp bảng phân tích, hồ sơ tính giá và giải trình căn cứ điều chỉnh.
Đáng chú ý, dự thảo quy định thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối không thuộc hệ thống của thương nhân đầu mối phải công bố giá bán mới chậm nhất 30 phút trước thời điểm có hiệu lực.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Nhân viên điều chỉnh giá bán xăng dầu tại một cửa hàng ở TPHCM (Ảnh: IP Thiên).
Thông báo giá phải thể hiện rõ chủng loại xăng dầu, mức giá hiện hành, mức giá mới, đơn vị tính, địa bàn áp dụng và thời điểm có hiệu lực, ghi cụ thể giờ, phút, ngày, tháng, năm theo giờ Việt Nam.
Trước thời điểm giá xăng dầu mới có hiệu lực, các điểm bán tiếp tục áp dụng mức giá hiện hành. Từ thời điểm giá mới có hiệu lực, cửa hàng phải thực hiện đúng mức giá áp dụng và cập nhật bảng niêm yết.
Dự thảo nghiêm cấm việc áp dụng mức giá tăng trước thời điểm có hiệu lực hoặc trì hoãn áp dụng mức giá giảm đã đến thời điểm có hiệu lực. Thương nhân cũng không được lợi dụng việc điều chỉnh giá xăng dầu để ngừng bán hoặc hạn chế bán hàng trái quy định.
Về kê khai giá, doanh nghiệp phải gửi văn bản kê khai tới cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền chậm nhất vào cuối ngày làm việc tiếp theo sau ngày giá mới có hiệu lực. Nếu điều chỉnh giá nhiều lần trong thời hạn này, văn bản kê khai phải thể hiện đầy đủ từng mức giá xăng dầu và thời điểm áp dụng.
Một điểm mới khác là dự thảo bổ sung quy định về giám sát và xử lý vi phạm trong quá trình thiết lập giá bán xăng dầu.
Theo đó, Bộ Công Thương và UBND cấp tỉnh sử dụng dữ liệu kê khai giá của thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối đã được kết nối mạng để theo dõi, giám sát hành vi thiết lập giá, phân chia thị trường, qua đó ngăn chặn hành vi hạn chế cạnh tranh gây ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng.
Dự thảo nêu một số dấu hiệu có thể kích hoạt quy trình điều tra hành vi hạn chế cạnh tranh theo quy định của Luật Cạnh tranh. Trong đó, có trường hợp từ 2 thương nhân đầu mối trở lên có thị phần kết hợp từ 30% trở lên và có hành vi thông đồng, thỏa thuận hạn chế cạnh tranh không xuất phát từ biến động khách quan của các yếu tố hình thành giá.
Nội dung Dự thảo cũ Dự thảo mới nhất Trường hợp điều chỉnh giá Chưa quy định cụ thểNêu rõ 3 trường hợp: Yếu tố cấu thành giá thay đổi; áp dụng định mức theo thông báo của Bộ Công Thương; Nhà nước bình ổn giá Giải trình khi tăng, giảm giá Chưa quy định cụ thểPhải lập, lưu bảng phân tích biến động các yếu tố hình thành giá so với lần điều chỉnh trước; cung cấp hồ sơ, giải trình khi được yêu cầu Thời gian công bố giáCông bố trước thời điểm điều chỉnhCông bố chậm nhất 30 phút trước khi giá mới có hiệu lựcThời điểm kê khai giáTrong một ngày làm việc sau ngày điều chỉnh giáChậm nhất cuối ngày làm việc tiếp theo sau ngày giá mới có hiệu lực; nếu điều chỉnh nhiều lần, phải thể hiện đầy đủ từng mức giá và thời điểmCách công bố giáThông báo tại cửa hàng, điểm bán, website và các phương tiện truyền thông nếu cóCông bố trên trang thông tin điện tử hoặc kênh công khai được đăng ký với cơ quan tiếp nhận kê khai giá; đồng thời gửi thông báo tới các đơn vị, điểm bán chịu tác động trong hệ thống phân phối bằng phương thức có thể xác định thời điểm gửi và nhậnThời điểm áp dụng giá tại cửa hàngChưa quy định chi tiếtKhông được tăng giá trước giờ hiệu lực; không được trì hoãn áp dụng giá giảmLưu trữ dữ liệuChưa quy định chi tiếtPhải lưu thông báo giá, dữ liệu về thời điểm công bố, truyền đạt, cập nhật giá và giao dịch; cấm sửa, xóa hoặc làm sai lệch dữ liệu để che giấu thời điểm áp dụngGiám sát cạnh tranhChưa quy định chi tiếtBổ sung cơ chế giám sát dữ liệu giá, dấu hiệu thông đồng, thỏa thuận hạn chế cạnh tranh và áp đặt giá bất hợp lýBiện pháp xử lýChưa quy định chi tiếtYêu cầu doanh nghiệp giải trình, tổ chức kiểm tra theo quy địnhQuy định tương tự được đặt ra với từ 2 thương nhân phân phối xăng dầu trên cùng địa bàn có thị phần kết hợp từ 30% trở lên nếu có hành vi thông đồng, thỏa thuận hạn chế cạnh tranh. Dự thảo cũng đề cập trường hợp thương nhân tự ý áp đặt giá bán bất hợp lý, không có lý do chính đáng, gây méo mó thị trường và ảnh hưởng đến người tiêu dùng.
Khi phát hiện dấu hiệu giá bán tăng bất hợp lý, chủ yếu do tăng lợi nhuận, chênh lệch giá bất thường hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật, cơ quan quản lý có thể yêu cầu doanh nghiệp giải trình, tổ chức kiểm tra theo quy định.
Tùy trường hợp và thẩm quyền, cơ quan nhà nước có thể áp dụng biện pháp điều hành giá như quy định giá tối đa, khung giá hoặc giá cụ thể có thời hạn; đồng thời xử lý vi phạm theo pháp luật về cạnh tranh, pháp luật về giá và Bộ luật Hình sự nếu có căn cứ.
Như vậy, so với dự thảo trước, cơ quan chức năng không chỉ quy định việc công bố và kê khai giá mà còn bổ sung các yêu cầu cụ thể về thời điểm áp dụng giá, lưu trữ dữ liệu, giải trình biến động giá và giám sát cạnh tranh.