'Đau tim' với nuôi heo, gà: Đâu là giải pháp cứu ngành chăn nuôi?

Qua ghi nhận tại TP.HCM, nguồn cung thịt heo, gà... đông lạnh nhập khẩu đang khá dồi dào và giá bán rẻ, thấp hơn so với thịt nóng (trong nước) khoảng trên dưới 30-40%, thậm chí hơn. 

Cần có giải pháp với thịt nhập khẩu

Tại nhiều doanh nghiệp và siêu thị, sườn non heo nhập khẩu có giá chỉ 140.000 đồng/kg nhưng thịt nóng trong nước trên 200.000 đồng; đùi gà và ức gà khập khẩu 55.000-65.000 đồng/kg, đùi và ức gà Việt Nam trên 100.000 đồng/kg.

• 'Đau tim' với nuôi heo, gà: Người chăn nuôi trong thế khó

• 'Đau tim' với nuôi heo, gà: Đừng chỉ đổ lỗi cho thịt nhập, chính chúng ta cũng đang tự hại mình

• Dùng Salbutamol tạo nạc cho heo, bạn đọc kiến nghị kiểm soát chặt chất cấm

Theo ông Nguyễn Kim Đoán, Phó chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai, tỉ lệ người dân thành thị dùng thịt nóng vẫn chiếm chủ đạo, thậm chí tỉ lệ này gần như tuyệt đối ở nông thôn.

Tuy nhiên, nhờ lợi thế về giá bán, nguồn cung ngày càng lớn với đa dạng sản phẩm, thịt nhập khẩu được người dân dùng ngày càng phổ biến, và mỗi năm xu hướng này tăng rõ rệt.

Lo ngại về thịt nhập đang ngày càng bành trướng, ông Lê Văn Quyết, Phó chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Đông Nam Bộ, cho rằng chưa nói đến thị hiếu tiêu dùng hay giá, chỉ riêng các hiệp định thương mại được ký kết ngày càng nhiều, trong nước đã không dễ để hạn chế nhập khẩu thịt khi hàng rào thuế quan dần được dỡ bỏ. Do đó, ngành chăn nuôi trong nước phải sớm nỗ lực cải thiện để cạnh tranh và tồn tại.

Đồng quan điểm, một chuyên gia trong lĩnh vực chăn nuôi tại TP.HCM khẳng định nhập khẩu thịt là điều không thể tránh trong bối cảnh hiện nay. Tuy nhiên, cần có giải pháp về hàng rào kỹ thuật, kiểm soát chất lượng.

"Khối lượng, chất lượng, nguồn gốc thịt nhập, nhập để sử dụng làm thực phẩm cho người hay chế biến làm thức ăn cho gia súc gia cầm, mục đích sử dụng có nhập nhằng không... những điều này cơ quan chức năng cần làm rõ và thông tin rộng rãi.

Nếu không bảo hộ được bằng chính sách thì cũng cần minh bạch hóa, siết chất lượng nhập khẩu, và sòng phẳng với ngành chăn nuôi trong nước. Điều này giúp người dân yên tâm lựa chọn, vừa giúp người nuôi biết để định hướng chăn nuôi phù hợp".

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Văn Ngọc, Phó chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Đông Nam Bộ, cho rằng dù có giá thành sản xuất rẻ hơn đi chăng nữa nhưng thịt ngoại đi nửa vòng Trái đất với đủ loại chi phí, vậy mà về đến Việt Nam giá bán vẫn khá rẻ, thậm chí chỉ bằng nửa hàng Việt là điều không đơn giản.

Ông Lê Văn Quyết cũng khẳng định tại nhiều nước xuất khẩu thịt gà sang Việt Nam, các siêu thị cũng có bày bán ức, cánh gà, đùi gà..., với giá cũng không phải rẻ. "Vậy điều gì khiến giá bán khi nhập về Việt Nam lại khá rẻ dù đã trải qua cả quá trình vận chuyển, thậm chí rẻ đến không tưởng?", ông Quyết đặt câu hỏi.

Tự cứu mình bằng quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng

Nhiều chuyên gia cho biết năng suất chăn nuôi ở Việt Nam hiện không thua nhiều so với các nước. Cụ thể, chúng ta cần 2-2,6kg cám để cho ra 1kg heo hơi; với gà công nghiệp là 1,5-1,7kg cám để cho ra 1kg thịt, và nuôi hơn 40 ngày đạt trọng lượng 2,5-3kg/con.

Chăn nuôi bền vững là điều cấp thiết

Ông Vũ Mạnh Hùng khẳng định với thị trường đang thiếu ổn định, mô hình chăn nuôi bền vững đang là hướng đi cấp thiết. Để chăn nuôi bền vững, ngoài năng suất cao, việc kiểm soát môi trường, an toàn thực phẩm, tạo ra được giá trị cộng đồng, cho người nuôi đóng vai trò quan trọng.

Ông Hùng cho biết đơn vị đang hợp tác với một đối tác để chăn nuôi gà theo tiêu chuẩn cao nhằm hướng đến xuất khẩu, trong đó dự kiến đầu 2027 sẽ xuất vào thị trường Halal.

Tuy nhiên, điều đáng lo là giá đầu vào, nhất là thức ăn. Dù thuế nhập khẩu đối với nguyên liệu chế biến thức ăn chăn nuôi giảm mạnh, nhiều mặt hàng đã về 0%, nhưng giá nguyên liệu nhập về vẫn tăng liên tục và dự báo còn tăng. Lý do là nhiều nước bị giảm sản lượng lúa mì, ngô, đậu nành; biến động giá xăng dầu, cước phí tàu tăng mạnh, quãng đường nhập khẩu xa... khiến chi phí logistics tăng đáng kể.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Xuân Dương, Chủ tịch Hội Chăn nuôi Việt Nam, cho rằng điều cần thiết phải sớm tổ chức lại khâu sản xuất từ con giống, kỹ thuật nuôi, an toàn dịch bệnh, dự báo thị trường.

Đồng thời, phải tăng tận dụng phế phụ phẩm nông nghiệp, quy hoạch vùng nguyên liệu trong nước để cung cấp cho sản xuất thức ăn chăn nuôi, tìm nguồn cung nguyên liệu ở thị trường gần hơn để giảm chi phí logistics.

Trong khi đó, ông Nguyễn Kim Đoán, nhấn mạnh phải siết chặt quy trình quản lý chất lượng để cải thiện niềm tin người dùng.

"Chúng ta có rất nhiều chương trình quản lý chất lượng từ trang trại đến bàn ăn nhưng thực tế chưa đâu vào đâu, chất lượng thịt ra thị trường vẫn rất phập phù, nhiều vụ thịt bị nhiễm chất cấm. Phải quản lý an toàn thực phẩm tốt mới lấy lại được niềm tin người tiêu dùng, thị trường mới ổn định lại. Phải quyết liệt làm điều này".

Là doanh nghiệp nội tầm cỡ trong lĩnh vực chăn nuôi, trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Vũ Mạnh Hùng, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hùng Nhơn, đánh giá bên cạnh gặp khó về giá thành chăn nuôi, việc khó tiếp cận nguồn vốn vay có lãi suất thấp cũng là điểm nghẽn lớn của ngành.

Theo ông Hùng, thị trường đang chịu nhiều biến động từ tình hình thế giới thiếu ổn định, nhất là vấn đề Trung Đông tác động giá xăng dầu, logistics. Với yếu tố nhập khẩu lớn, ngành chăn nuôi trong nước vì thế trở nên mong manh, dễ vỡ.

"Thấy trước điều này, chúng tôi đã liên kết xây dựng được vùng nguyên liệu tại Tây Nguyên để phục vụ cho chế biến thức ăn chăn nuôi. Tình thế hiện nay phải giảm chăn nuôi nhỏ lẻ, đơn độc, thay vào đó tăng mạnh liên kết với doanh nghiệp lớn để xây dựng chuỗi sâu rộng, ổn định.

Các doanh nghiệp lớn mỗi đơn vị có một thế mạnh, nếu liên kết tốt sẽ yên tâm về vốn, con giống, thức ăn, kỹ thuật, và cả đầu ra", ông Hùng tin tưởng. 

Về mô hình nuôi, ông Đoán cho rằng Việt Nam có thể học hỏi thêm ở Trung Quốc. Cụ thể, công nghệ chăn nuôi quốc gia này đang phát triển rất mạnh, nhiều mô hình hay như xây dựng nhà tầng chăn nuôi heo, đưa AI vào để quản lý và kiểm soát dịch bệnh hiệu quả giúp giảm chi phí, Chính phủ miễn giảm tiền điện, lãi suất cho vay...

Chi hơn 3,4 tỉ USD nhập khẩu thức ăn chăn nuôi

Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kim ngạch nhập khẩu thức ăn gia súc và nguyên liệu tháng 9-2026 ước đạt 382,7 triệu USD, nâng tổng giá trị nhập khẩu nhóm hàng này trong 9 tháng năm 2026 lên 3,43 tỉ USD, giảm nhẹ 1,3% so với cùng kỳ 2025. Mặt hàng đậu tương, ngô, lúa mì đều tăng mạnh về sản lượng và giá trị nhập khẩu so với cùng kỳ.

Argentina, Mỹ và Brazil tiếp tục là ba thị trường cung cấp thức ăn gia súc và nguyên liệu lớn nhất cho Việt Nam, chiếm thị phần lần lượt là 23,1%, 19,7% và 12%.

Hiện giá bán heo hơi xuất chuồng ở mức 49.000-55.000 đồng/kg (giá thành sản xuất 55.000-58.000 đồng/kg); giá bán gà công nghiệp ổn định ở mức thấp với 28.000-32.000 đồng/kg.

Nhiều chuyên gia cho rằng không chỉ do thịt nhập khẩu ào ạt về với giá rẻ đang dần "giết chết" ngành chăn nuôi trong nước, mà ngay chúng ta cũng đang tự làm khó mình với các vụ thịt bẩn, thịt heo nhiễm chất cấm..., khiến người tiêu dùng dần mất niềm tin.