Bỏ qua điều hướng

Cha mẹ nên 'nắm' và 'buông' thế nào để con tự muốn cố gắng?

Cha mẹ nên 'nắm' và 'buông' thế nào để con tự muốn cố gắng?
Nguồn ảnh: Tuổi Trẻ

Cha mẹ vẫn cần đặt giới hạn cho con, nhưng cũng phải biết lúc nào nên lùi lại để con tự chọn, tự làm và tìm thấy lý do để cố gắng.

'Cây gậy và củ cà rốt' với con: Làm sao để trẻ tự muốn cố gắng? - Ảnh 1.

Cha mẹ có thể khơi gợi động lực của con ra sao? - Ảnh: VĂN TRUNG

Ngày 13-9, tại workshop "Nắm hay buông - Khơi dậy động lực nội tại cho con" do Trường Nam Úc Scotch AGS tổ chức tại TP.HCM, các diễn giả và phụ huynh chia sẻ nhiều tình huống thực tế về chuyện giữ kỷ luật, lắng nghe và trao dần quyền chủ động cho con.

TS Nông Vương Phi - chuyên gia nhân sự, nhà sáng lập kiêm CEO Phi&P - cho rằng cha mẹ vẫn phải "nắm và nắn" ở những nguyên tắc quan trọng. Chẳng hạn, bà không ép con chơi một môn thể thao cụ thể, nhưng yêu cầu con phải có ít nhất một môn để vận động. 

Có lần con bà học lớp 1 quên làm bài tập. Bà cho hai lựa chọn là làm ngay tối hôm đó hoặc sáng hôm sau dậy sớm hoàn thành. Con chọn làm ngay. Dù buồn ngủ đến mức vừa làm vừa "gục lên gục xuống", con vẫn phải làm cho xong. Nhưng nhờ vậy, con học được chọn cách xử lý, nhưng không thể bỏ trách nhiệm vì lựa chọn của mình.

Dùng hình ảnh "cây gậy và củ cà rốt", bà cho rằng cha mẹ không nên chỉ treo phần thưởng kiểu con làm được việc này thì ba mẹ cho việc kia. Trẻ cần hiểu vì sao một mục tiêu đáng để mình theo đuổi, mình sẽ nhận được gì và phải tự làm gì để đạt tới đó.

Đơn cử, bà không nói với con rằng "con học tốt thì ba mẹ cho đi du học". Ngược lại, bà cho con thấy môi trường du học có gì hay, con sẽ được trải nghiệm gì và phải chuẩn bị ra sao. Nếu sau đó đứa trẻ thật sự muốn đi, mong muốn ấy mới trở thành "củ cà rốt". Còn ngoại ngữ, IELTS, SAT hay khả năng tự lập là phần con hiểu mình phải chuẩn bị.

Nhưng làm sao biết cái cha mẹ thấy tốt cũng là cái con thật sự muốn? Bà Bùi Huỳnh Lam Chi - phụ huynh nhà trường - nêu ý kiến muốn hiểu con thì trước hết cần học cách lắng nghe.

Bà kể có giai đoạn mình thường hỏi con hôm nay thế nào, có vui không, nhưng câu trả lời chỉ quanh quẩn "con vui lắm", "con ổn lắm". Gặng hỏi thêm, bà mới biết trước đó có những lần con vừa kể chuyện thì mẹ đã vội nhận xét, phán xét hoặc góp ý.

Từ đó, bà tập nghe khác đi. Ghi nhận trước, chưa vội sửa, cũng chưa nhất thiết phải đưa lời khuyên. Có những buổi, con chỉ muốn mẹ ngồi nghe hết câu chuyện. 

Ông Lê Cao Trí - doanh nhân, podcaster, nhà sáng lập Vibeji - nhìn chuyện "nắm" và "buông" qua những trải nghiệm. Ông lấy ví dụ trẻ trèo cây, chạy nhảy hay chơi những trò có yếu tố mạo hiểm. Cha mẹ có thể tạo một khoảng an toàn để trẻ thử, té và tự nhận ra giới hạn của mình, thay vì ngăn ngay mọi điều khiến người lớn lo.

Ông cho rằng trẻ cũng cần một "biên độ" để thể hiện cảm xúc. Cha mẹ vẫn phải biết lúc nào cần can thiệp, nhưng cũng nên có lúc lùi lại để con tự trải nghiệm, tự lựa chọn và tự chịu trách nhiệm.

'Cây gậy và củ cà rốt' với con: Làm sao để trẻ tự muốn cố gắng? - Ảnh 3.Cha mẹ Trung Quốc chi hàng trăm triệu cho các 'trại thức tỉnh phụ huynh' đắt đỏ

Cha mẹ Trung Quốc chi vài trăm triệu đồng cho "trại thức tỉnh phụ huynh". Họ mong hàn gắn rạn nứt gia đình, cứu con khỏi nghiện game và học hành sa sút.

Vấn đề khơi dậy động lực nội tại cho trẻ thông qua nghệ thuật "nắm" và "buông" vừa được các chuyên gia bàn thảo tại workshop do Trường Nam Úc Scotch AGS tổ chức ngày 13-9 tại TP.HCM. TS Nông Vương Phi, nhà sáng lập kiêm CEO Phi&P, khẳng định cha mẹ vẫn cần duy trì các nguyên tắc cốt lõi nhưng nên linh hoạt trao quyền lựa chọn và thói quen chịu trách nhiệm cho con. Thay vì áp đặt phần thưởng hay hình phạt khiên cưỡng, phụ huynh cần giúp trẻ thấu hiểu giá trị thực sự của mục tiêu để tự giác rèn luyện các kỹ năng cần thiết. Ở góc độ thấu hiểu, phụ huynh Bùi Huỳnh Lam Chi chỉ ra rằng rào cản lớn nhất trong giao tiếp gia đình thường xuất phát từ thói quen vội vã nhận xét hoặc phán xét của người lớn. Việc học cách lắng nghe kiên nhẫn, ghi nhận cảm xúc ban đầu thay vì vội đưa ra lời khuyên chính là chìa khóa mở cửa tâm trí trẻ. Khi trẻ cảm nhận được sự đồng hành tin tưởng từ cha mẹ, chúng mới sẵn sàng chia sẻ những vướng mắc và mong muốn cá nhân. Dưới góc nhìn trải nghiệm, ông Lê Cao Trí, nhà sáng lập Vibeji, cho rằng cha mẹ nên tạo dựng một khoảng không gian an toàn để con trẻ được phép thử nghiệm và chấp nhận vấp ngã. Trẻ em cần một biên độ vừa đủ để bộc lộ cảm xúc cũng như tự định hình ranh giới an toàn thông qua thực tế thay vì bị ngăn cấm tuyệt đối. Sự can thiệp đúng lúc kết hợp cùng thái độ lùi lại phù hợp sẽ giúp trẻ tự chủ và từng bước trưởng thành bền vững.