Mô hình điện Kính Thiên được đặt trong không gian trưng bày tại Di tích Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội), phục vụ lễ khởi công Dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi điện Kính Thiên.
Thông qua mô hình cùng hệ thống tư liệu và kết quả nghiên cứu, công chúng có thể hình dung rõ hơn diện mạo, quy mô và cấu trúc của chính điện từng giữ vị trí trung tâm trong không gian Cấm thành Thăng Long.
Mặt trước của điện Kính Thiên bản phục dựng 3D thu nhỏ.
Điện Kính Thiên là tòa chính điện quan trọng nhất của kinh đô Thăng Long dưới thời Lê sơ, thời Mạc và thời Lê Trung Hưng, tồn tại liên tục trong khoảng 4 thế kỷ (từ thế kỷ 15 đến thế kỷ 18).
Công trình nằm ở trung tâm Cấm thành Thăng Long, là nơi các hoàng đế cử hành nghi lễ thiết triều và tiến hành các hoạt động chính trị, ngoại giao mang tính chất Nhà nước. Điện Kính Thiên vì thế giữ vị trí đặc biệt trong không gian cung điện và là biểu tượng của quyền lực tối cao của vương triều.
Theo sử sách, chính điện Kính Thiên được xây dựng trên núi Nùng, tiếp nối nền cũ của điện Càn Nguyên và điện Thiên An thời Lý - Trần, trong khoảng thế kỷ 11-14. Khu vực này được xem là huyệt điểm “tàng phong tụ khí”, nơi "thông thiên đạt địa" giữa các hoàng đế Đại Việt thời xưa với Thiên đế, tạo nên một chỉnh thể giữa Trời, Đất và Người.
Tên gọi “Kính Thiên” mang nghĩa “kính trời”.
Mô hình mô tả thềm bậc đá điện Kính Thiên.
Năm 2011, những cuộc khai quật khảo cổ đầu tiên tại khu vực trung tâm Hoàng thành Thăng Long đã mở đầu quá trình nghiên cứu về không gian chính điện. Đến nay, hơn 10.000m2 đã được khai quật, với hàng triệu hiện vật được phát hiện. Các kết quả khảo cổ, nghiên cứu liên ngành và hợp tác quốc tế từng bước góp phần xác định quy mô, kết cấu và kiến trúc của chính điện Kính Thiên.
Không gian trưng bày tập trung vào vấn đề then chốt của dự án là tính xác thực. Phương án phục dựng được xây dựng trên cơ sở các nguyên tắc về tính xác thực trong các văn kiện quốc tế và tham chiếu bộ công cụ do ICOMOS đề xuất.
Các kết quả nghiên cứu cùng ý kiến tư vấn của UNESCO, các chuyên gia, nhà khoa học trong nước và quốc tế tạo cơ sở khoa học cho việc triển khai dự án, bảo đảm yêu cầu về tính khoa học, tính xác thực và sự hài hòa trong tổng thể khu di sản.
Trong không gian trưng bày, mô hình điện Kính Thiên được đặt trong tương quan với các tư liệu và kết quả nghiên cứu. Đây là mô hình phục vụ việc hình dung về công trình, không phải hiện trạng điện Kính Thiên còn tồn tại. Qua mô hình, công chúng có thể tiếp cận trực quan hơn với quy mô, cấu trúc tổng thể, hình thức mái và mối liên hệ giữa chính điện với sân điện phía trước.
Mô hình mái điện Kính Thiên.
Trên cơ sở các kết quả nghiên cứu, mô hình thể hiện điện Kính Thiên với quy mô 9 gian, gồm 7 gian và 2 chái, tổng diện tích khoảng trên 1.600m2. Phía trước điện là hệ thống thềm bậc đá gồm 11 bậc, được phân thành 3 lối đi, trong đó lối chính giữa dành cho vua. Thềm bậc điện Kính Thiên được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia từ tháng 12/2020.
Mô hình đồng thời thể hiện hệ thống cột của công trình với 10 cột theo chiều ngang và 6 cột theo chiều dọc, tổng cộng 60 cột gỗ. Kết cấu được thể hiện theo kiểu đấu củng kết hợp với chồng diêm.
Phần mái chính điện trên mô hình gồm 2 tầng. Theo các tư liệu và kết quả nghiên cứu được sử dụng để xây dựng mô hình, phần mái điện Kính Thiên được lợp bằng ngói rồng men vàng. Hệ thống mái gồm nhiều loại ngói được sử dụng cho từng vị trí khác nhau, như ngói lợp mái, ngói lợp thân mái, ngói lợp nóc, ngói lợp bờ giải và các cấu kiện trang trí liên quan.
Đầu ngói rồng và sừng rồng, men vàng, thời Lê sơ, thế kỷ 15 được trưng bày cùng mô hình điện Kính Thiên.
Các họa tiết trang trí trên mái chủ yếu sử dụng hình tượng rồng. Những chi tiết đầu rồng vươn cao được thể hiện trên phần mái, góp phần làm rõ đặc điểm trang trí của công trình và vị thế của điện Kính Thiên trong không gian cung điện.
Việc bảo quản, tu bổ, phục hồi điện Kính Thiên không chỉ nhằm phục hồi một công trình kiến trúc mà quan trọng hơn là từng bước khôi phục không gian trung tâm của Hoàng thành Thăng Long, góp phần làm sáng rõ các giá trị lịch sử, văn hóa của dân tộc.
Phục dựng chính điện Kính Thiên và không gian chính điện Kính Thiên là nhiệm vụ quan trọng, bước khởi đầu thực hiện tầm nhìn Trục trung tâm Hoàng thành Thăng Long đến năm 2035 trên nền tảng tầm nhìn 100 năm của Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội.
Bên trong điện Kính Thiên dựa trên mô hình.
Việc phục dựng điện Kính Thiên được kỳ vọng sẽ đáp ứng sự quan tâm của giới nghiên cứu cũng như đông đảo người dân đối với di sản này. Do hiện nay công trình phần lớn chỉ còn dấu tích, việc hình dung đầy đủ về diện mạo cũng như vai trò của Điện Kính Thiên - nơi từng giữ vị trí trung tâm quyền lực của quốc gia dưới thời quân chủ - vẫn còn nhiều hạn chế đối với du khách.
Ông Trần Minh Sơn, thành viên Hội đồng sáng lập, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng quản trị Tập đoàn Sun Group, phát biểu.
Ông Trần Minh Sơn, thành viên Hội đồng sáng lập, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng quản trị Tập đoàn Sun Group, cho biết doanh nghiệp vinh dự được lựa chọn thực hiện Dự án Bảo quản, tu bổ, phục hồi điện Kính Thiên tại Hoàng thành Thăng Long.
“Chúng tôi cam kết triển khai dự án bằng tất cả trách nhiệm và tâm huyết, bảo đảm chất lượng, tiến độ, góp phần gìn giữ và phát huy giá trị di sản hơn 1.300 năm lịch sử”, ông nhấn mạnh.
Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội được UNESCO ghi danh là Di sản Thế giới năm 2010, là nơi hội tụ những giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, khảo cổ và kiến trúc, phản ánh tiến trình hơn một nghìn năm của Thăng Long - Hà Nội.
Thành phố đã trải qua quá trình nghiên cứu lâu dài, công phu với nhiều năm khảo cổ học, nghiên cứu liên ngành và hợp tác quốc tế. Các kết quả nghiên cứu cùng ý kiến tư vấn của UNESCO, các chuyên gia, nhà khoa học trong nước và quốc tế đã tạo dựng cơ sở khoa học quan trọng để triển khai dự án, bảo đảm yêu cầu về tính khoa học, tính xác thực và sự hài hòa trong tổng thể khu di sản.
Ảnh: Nguyễn Hà Nam