Mỡ heo thường dùng để xào, chiên hoặc chế biến các món truyền thống. Nhiều người e ngại ăn mỡ heo làm tăng cholesterol 'xấu' LDL, từ đó gây hại cho tim mạch. Quan niệm này không hoàn toàn sai nhưng cũng chưa phản ánh hết vấn đề.
Một điều cần lưu ý là không phải mỡ heo chỉ chứa chất béo có hại. Trên thực tế, mỡ heo chứa cả các loại chất béo có lợi cho sức khỏe, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Mỡ heo không chỉ chứa chất béo có hại mà còn cả chất béo có lợi
ẢNH MINH HỌA: N.Quý tạo từ ChatGPT
Theo dữ liệu Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), mỡ heo chứa khoảng 39% chất béo bão hòa, 45% chất béo không bão hòa đơn và 16% chất béo không bão hòa đa. Chất béo không bão hòa là loại chất béo có lợi cho sức khỏe, có nhiều trong cá hồi, cá thu, trái bơ, hạnh nhân, hạt điều và các loại dầu thực vật như dầu đậu nành, dầu cải. Do đó, sẽ không đúng nếu nói tất cả chất béo trong mỡ heo đều có hại cho sức khỏe.
Vì sao mỡ heo làm tăng cholesterol "xấu" LDL?
Cholesterol LDL thường được gọi là cholesterol "xấu" vì khi nồng độ LDL trong máu tăng cao trong thời gian dài, cholesterol sẽ tích tụ trong thành động mạch. Hệ quả là gây xơ vữa động mạch.
Mỡ heo có thể ảnh hưởng đến LDL chủ yếu vì chứa lượng chất béo bão hòa tương đối cao. Khi lượng chất béo bão hòa trong bữa ăn tăng lên, cholesterol LDL cũng sẽ tăng. Tuy nhiên, mức độ tăng còn phụ thuộc vào tổng thể chế độ ăn.
Có cần bỏ hoàn toàn mỡ heo?
Mọi người không nhất thiết phải loại bỏ hòa toàn mỡ heo khỏi chế độ ăn. Điều quan trọng hơn là kiểm soát lượng chất béo bão hòa trong toàn bộ chế độ ăn, chuyên gia dinh dưỡng Kathy McManus tại Bệnh viện Brigham and Women's Hospital (Mỹ) cho biết.
Với những người cần giảm cholesterol, Hiệp hội Tim mạch Mỹ khuyến nghị hạn chế chất béo bão hòa xuống dưới 6% tổng năng lượng mỗi ngày. Với chế độ ăn khoảng 1.500 calo/ngày, mức này tương đương khoảng 10 gram chất béo bão hòa.
Vì vậy, một người khỏe mạnh vẫn có thể thỉnh thoảng ăn một lượng nhỏ mỡ heo. Tuy nhiên, nếu thường xuyên ăn nhiều mỡ heo, đồng thời ăn nhiều thịt mỡ, da gà, thịt chế biến, bơ và các thực phẩm giàu chất béo bão hòa khác, tổng lượng chất béo bão hòa trong khẩu phần sẽ tăng đáng kể. Điều này chắc chắn không có lợi cho sức khỏe tim mạch.
Thay vì loại bỏ hoàn toàn mỡ heo, một cách thực tế hơn là sử dụng với lượng vừa phải và đa dạng hóa nguồn chất béo. Dầu ô liu, dầu cải, dầu đậu nành, các loại hạt và cá béo sẽ cung cấp nhiều chất béo có lợi hơn, theo Healthline.
Mỡ heo thường bị xem là thủ phạm khiến cholesterol xấu tăng, nhưng câu chuyện dinh dưỡng không đơn giản đến mức có thể xếp mọi chất béo vào cùng một nhóm. Theo chuyên trang sức khỏe Healthline của Mỹ, mỡ heo chứa cả chất béo bão hòa lẫn những loại chất béo không bão hòa có lợi. Vì vậy, điều đáng quan tâm không chỉ là món ăn có dùng mỡ heo hay không, mà còn là lượng ăn và toàn bộ khẩu phần hằng ngày.
Dữ liệu của Bộ Nông nghiệp Mỹ cho thấy mỡ heo có khoảng 39% chất béo bão hòa, 45% chất béo không bão hòa đơn và 16% chất béo không bão hòa đa. Hai nhóm chất béo không bão hòa cũng hiện diện trong cá hồi, cá thu, trái bơ, hạnh nhân, hạt điều và một số loại dầu thực vật. Tỷ lệ này cho thấy không chính xác nếu kết luận toàn bộ chất béo trong mỡ heo đều có hại cho sức khỏe.
Dù vậy, phần chất béo bão hòa trong mỡ heo vẫn đáng lưu ý, bởi loại chất béo này có thể làm tăng cholesterol LDL trong máu. LDL thường được gọi là cholesterol xấu vì nồng độ cao kéo dài có thể khiến cholesterol tích tụ trong thành động mạch. Theo thời gian, sự tích tụ ấy góp phần gây xơ vữa động mạch, làm cho việc kiểm soát khẩu phần trở nên quan trọng.
Mức LDL tăng ra sao còn tùy thuộc vào tổng thể chế độ ăn, chứ không chỉ một món riêng lẻ xuất hiện trong bữa cơm. Nếu ăn nhiều thực phẩm giàu chất béo bão hòa, lượng chất béo đó trong khẩu phần tăng lên và LDL cũng có thể tăng. Do đó, đánh giá tác động của mỡ heo cần đặt trong bối cảnh những gì một người thường xuyên ăn mỗi ngày.
Điều này không có nghĩa mọi người buộc phải loại bỏ hoàn toàn mỡ heo khỏi thực đơn, theo chuyên gia dinh dưỡng Kathy McManus thuộc Bệnh viện Brigham and Women's Hospital ở Mỹ. Bà nhấn mạnh rằng điều quan trọng hơn là kiểm soát tổng lượng chất béo bão hòa trong toàn bộ chế độ ăn. Cách nhìn ấy giúp tránh việc quy mọi ảnh hưởng đến sức khỏe cho một nguyên liệu duy nhất.
Với người cần giảm cholesterol, Hiệp hội Tim mạch Mỹ khuyến nghị giữ chất béo bão hòa dưới 6% tổng năng lượng nạp vào mỗi ngày. Nếu khẩu phần cung cấp khoảng 1.500 calo mỗi ngày, giới hạn này tương đương khoảng 10 gram chất béo bão hòa. Con số cụ thể giúp hình dung vì sao lượng ăn và tần suất sử dụng đều cần được cân nhắc.
Người khỏe mạnh có thể thỉnh thoảng dùng một lượng nhỏ mỡ heo, nhưng thói quen ăn nhiều cần được xem xét cùng các món khác. Thịt mỡ, da gà, thịt chế biến, bơ và những thực phẩm giàu chất béo bão hòa cũng góp phần làm tổng lượng tiêu thụ tăng lên. Khi nhiều nguồn như vậy thường xuyên cùng xuất hiện trong khẩu phần, điều đó không có lợi cho sức khỏe tim mạch.
Thay vì cấm tuyệt đối, hướng thực tế hơn là dùng mỡ heo vừa phải và thay đổi đa dạng nguồn chất béo trong bữa ăn. Dầu ô liu, dầu cải, dầu đậu nành, các loại hạt và cá béo là những lựa chọn cung cấp nhiều chất béo có lợi hơn, theo Healthline. Tóm lại, mỡ heo không hoàn toàn chỉ chứa chất béo xấu, nhưng lượng dùng vẫn cần phù hợp với cả chế độ ăn.
