Bỏ qua điều hướng

Chính phủ đề xuất lao động không có hợp đồng tham gia BHXH bắt buộc

Chính phủ đề xuất lao động không có hợp đồng tham gia BHXH bắt buộc
Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Theo đề xuất của Chính phủ khi sửa Luật BHXH, Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia BHXH bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) trong phiên họp sáng 23/9.

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết phạm vi điều chỉnh của Luật sửa đổi, bổ sung không thay đổi so với luật hiện hành.

Đề xuất mở rộng diện tham gia BHXH bắt buộc

Dự thảo luật lần này sửa đổi, hoàn thiện quy định liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và chỉ sửa đổi, bổ sung một số quy định về chế độ chính sách.

Việc này nhằm đảm bảo tính thống nhất trong các quy định của Luật BHXH và tạo cơ sở pháp lý cho các cơ quan trong quá trình triển khai thực hiện.

Chính phủ đề xuất lao động không có hợp đồng tham gia BHXH bắt buộc - 1

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải trình bày tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (Ảnh: Quốc hội).

Cụ thể, Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết dự thảo luật mới quy định theo hướng người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội hàng tháng không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc và tự nguyện.

Dự thảo luật cũng bổ sung, sửa đổi quy định tại khoản 6 Điều 2 Luật BHXH năm 2024 theo hướng Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia BHXH bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số. Quyết định này được đưa ra trên cơ sở đề xuất của Chính phủ.

Từ quyết định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo nghiên cứu, đánh giá toàn diện trong quá trình xây dựng nghị quyết mới về chính sách tiền lương và BHXH để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Theo người đứng đầu cơ quan chủ trì soạn thảo Luật, quy định trên nhằm đảm bảo có lộ trình mở rộng độ bao phủ của chính sách BHXH phù hợp, khả thi đối với nhóm đối tượng người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số.

Chính phủ đề xuất lao động không có hợp đồng tham gia BHXH bắt buộc - 2

Phiên họp sáng 23/9 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (Ảnh: Quốc hội).

Một nội dung đáng chú ý khác khi sửa luật lần này, theo Bộ trưởng, là việc sửa đổi khái niệm bảo hiểm hưu trí bổ sung theo hướng mở rộng cho phép cá nhân được trực tiếp tham gia.

Theo dự thảo luật, bảo hiểm hưu trí bổ sung là loại hình bảo hiểm mang tính chất tự nguyện theo nguyên tắc thị trường nhằm bổ sung cho chế độ hưu trí trong BHXH bắt buộc, có cơ chế tạo lập quỹ từ đóng góp của người sử dụng lao động hoặc của người sử dụng lao động và người lao động hoặc của người lao động.

Dự thảo luật cũng đồng thời bổ sung quy định giao Chính phủ quy định chi tiết về hình thức chi trả lương hưu và trợ cấp BHXH “thông qua tài khoản người thụ hưởng”.

Chính phủ sẽ quy định chi tiết thời gian đóng BHXH tự nguyện để hưởng trợ cấp thai sản và quy định cụ thể nguồn kinh phí bảo đảm thực hiện trợ cấp thai sản.

Đánh giá kỹ quy định người làm việc không có quan hệ lao động tham gia BHXH bắt buộc

Từ phía cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh nhấn mạnh Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành về nguyên tắc với đề xuất của Chính phủ, nhằm từng bước mở rộng diện tham gia, bảo đảm quyền an sinh xã hội và thực hiện mục tiêu của Nghị quyết số 28.

Với việc bổ sung quy định nhóm đối tượng “người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số” phải tham gia BHXH bắt buộc, theo cơ quan thẩm tra, là rất rộng. Ủy ban Văn hóa và Xã hội vì thế đề nghị Chính phủ cân nhắc, đánh giá kỹ lưỡng nội dung này.

Chính phủ đề xuất lao động không có hợp đồng tham gia BHXH bắt buộc - 3

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh (Ảnh: Quốc hội).

Thường trực cơ quan thẩm tra cũng đề nghị Chính phủ xác định cụ thể đối tượng thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc trên cơ sở phân tích, đánh giá đầy đủ cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn; đồng thời rà soát, sửa đổi để bảo đảm tính đồng bộ của pháp luật về lao động, việc làm và các lĩnh vực có liên quan.

Về bảo hiểm hưu trí bổ sung, có ý kiến trong cơ quan thẩm tra băn khoăn, cho rằng việc bổ sung đối tượng chỉ gồm người lao động tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung là chưa phù hợp với quan điểm của Luật BHXH năm 2024.

Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ làm rõ đề xuất mở rộng đối tượng; quy định cơ chế kiểm soát việc quản lý, sử dụng quỹ và trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho rằng cần cân nhắc chưa sửa đổi quy định này khi chưa có báo cáo đánh giá kỹ tác động của chính sách và thông tin đầy đủ về hiệu quả thực hiện chính sách trong thời gian qua.

Tại phiên họp sáng 23/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội. Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết phạm vi điều chỉnh của dự luật cơ bản không thay đổi so với luật hiện hành. Tuy nhiên, dự thảo tập trung hoàn thiện một số quy định liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy, chính quyền địa phương hai cấp và chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội. Một điểm đáng chú ý là Chính phủ đề xuất mở rộng diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động. Nhóm này còn bao gồm người làm việc trên nền tảng số, vốn ngày càng phổ biến nhưng chưa được xác định đầy đủ trong các quy định hiện hành. Theo đề xuất, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ quyết định việc tham gia bắt buộc trên cơ sở đề nghị của Chính phủ. Từ quyết định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ sẽ tiếp tục nghiên cứu, đánh giá toàn diện khi xây dựng nghị quyết mới về chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội. Nghị quyết này sau đó được trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định, nhằm tạo lộ trình mở rộng độ bao phủ phù hợp với khả năng thực hiện. Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho rằng cách tiếp cận này giúp chính sách từng bước bao quát thêm những người đang làm việc ngoài quan hệ lao động truyền thống. Dự thảo đồng thời quy định người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng không thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc hoặc bảo hiểm xã hội tự nguyện. Quy định này nhằm phân định rõ nhóm đang nhận trợ cấp hưu trí xã hội với những người tham gia các loại hình bảo hiểm xã hội theo cơ chế đóng, hưởng. Các nội dung sửa đổi được Chính phủ kỳ vọng sẽ bảo đảm sự thống nhất pháp luật, đồng thời hỗ trợ cơ quan chức năng triển khai chính sách thuận lợi hơn. Một nội dung khác được quan tâm là sửa đổi khái niệm bảo hiểm hưu trí bổ sung theo hướng cho phép cá nhân trực tiếp tham gia. Theo dự thảo, đây là loại hình bảo hiểm tự nguyện hoạt động theo nguyên tắc thị trường, nhằm bổ sung cho chế độ hưu trí trong bảo hiểm xã hội bắt buộc. Quỹ có thể được hình thành từ đóng góp của người sử dụng lao động, sự đóng góp của cả người sử dụng lao động và người lao động, hoặc riêng người lao động. Dự thảo cũng giao Chính phủ quy định chi tiết hình thức chi trả lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội thông qua tài khoản của người thụ hưởng. Ngoài ra, Chính phủ sẽ hướng dẫn cụ thể thời gian đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện để được hưởng trợ cấp thai sản. Nguồn kinh phí bảo đảm thực hiện trợ cấp thai sản cũng sẽ được quy định cụ thể, tránh khoảng trống trong quá trình áp dụng chính sách. Về phía cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành về nguyên tắc với đề xuất của Chính phủ. Mục tiêu được nhấn mạnh là từng bước mở rộng diện tham gia, bảo đảm quyền an sinh xã hội và thực hiện Nghị quyết số 28. Dù vậy, cơ quan thẩm tra nhận định nhóm người làm việc không có quan hệ lao động và người làm việc trên nền tảng số được nêu quá rộng. Vì vậy, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị Chính phủ đánh giá kỹ lưỡng, xác định cụ thể những đối tượng phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Việc xác định cần dựa trên phân tích đầy đủ về cơ sở pháp lý, thực tiễn, đồng thời bảo đảm đồng bộ với pháp luật về lao động, việc làm và các lĩnh vực liên quan. Đối với bảo hiểm hưu trí bổ sung, một số ý kiến băn khoăn việc chỉ bổ sung người lao động tham gia có thể chưa phù hợp với quan điểm của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, nên đề nghị Chính phủ làm rõ phạm vi mở rộng và cơ chế kiểm soát quản lý.