Chuyển động thực tiễn thú vị này của giới chuyên môn sáng tác góp phần tiếp tục thu hẹp khoảng cách giữa nghệ thuật thị giác và đại chúng. Tinh thần cởi mở tại chính nơi nghệ sĩ đang tạo ra tác phẩm khuyến khích công chúng, nhất là công chúng sở tại, chủ động bộc lộ suy nghĩ, đặt các câu hỏi để nghệ sĩ trực tiếp giải đáp và cùng khơi mở nguồn cảm xúc dành cho nghệ thuật, làm thi vị hơn đời sống tinh thần của mỗi người.
Điều đáng quan tâm là xu hướng “mở xưởng” này không chỉ diễn ra tại các trung tâm đô thị lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh mà còn lan rộng tới các địa phương, kể cả vùng sâu, vùng xa. Một họa sĩ thành danh sau nhiều năm gắn bó với không khí sinh hoạt nghệ thuật tại Thành phố Hồ Chí Minh đã dời xưởng vẽ về vùng cao nguyên xanh tươi, chủ động thiết kế các đợt mở xưởng, thu hút sự quan tâm của không chỉ đồng nghiệp từ thành phố về thăm mà còn của chính cư dân sở tại, nhất là các em học sinh. Một nữ nghệ sĩ thị giác sau nhiều năm sáng tác và giới thiệu nghệ thuật tại không ít sự kiện quốc tế lớn, đón nhiều khách nước ngoài đến thăm, đã quyết định mở xưởng chào đón cư dân địa phương tại một thành phố di sản miền trung. Một ngôi làng ven sông Hồng, nơi có nhiều họa sĩ, nhà điêu khắc thuê địa điểm mở xưởng sáng tác, đã trở thành điểm đến nghệ thuật. Các nghệ sĩ và cư dân địa phương thảo luận cùng nhau về mô hình mở rộng cánh cửa xưởng sáng tác, đón chào dân làng và khách du lịch, thiết kế tour tham quan và trải nghiệm nghệ thuật tại chỗ, thử làm người sáng tạo nghệ thuật trong một ngày cuối tuần đầy ắp tiếng cười...
Từ thực tiễn này, đã có những cơ sở nghệ thuật và du lịch kết hợp cùng nhau nâng cấp hoạt động mở xưởng của nghệ sĩ lên thành điểm nhấn trong chuỗi sự kiện kết nối nghệ thuật với du lịch và công chúng sở tại, đem lại nhiều kết quả đồng thời cho điểm đến, đơn vị điều phối sự kiện, nghệ sĩ và đặc biệt là cho công chúng.
Vừa trở về từ một chương trình lưu trú và triển lãm mỹ thuật tại Hội An, họa sĩ trẻ Phạm Thủy Tiên (Hà Nội) chia sẻ với chúng tôi về sức hấp dẫn và ý nghĩa của hoạt động mở xưởng trong thời gian ở đó. Có lẽ, đó là lần đầu tiên trên cả nước, một khu nghỉ dưỡng 5 sao có hoạt động mở xưởng của nhóm bốn họa sĩ sáng tác chuyên nghiệp, đến từ cả ba miền của đất nước, trong đó có Phạm Thủy Tiên. Hoạt động mở này diễn ra trong hai ngày cuối của quãng thời gian họ ở lại đây sáng tác. Mỗi họa sĩ có một phong cách, mỗi phòng vẽ có một không khí riêng. Công chúng tới thăm không chỉ có khách của khu nghỉ dưỡng mà còn là bất kỳ ai ở quanh vùng, quan tâm đến nghệ thuật. “Khách đông, hào hứng, để lại trong cá nhân tôi nhiều cảm xúc mới mẻ”, họa sĩ Phạm Thủy Tiên cho biết.
Sau thời gian lưu trú, các họa sĩ trở lại nhà, “đóng cửa” phòng vẽ, tập trung sáng tác từ nguồn cảm xúc với vùng đất, văn hóa và con người Hội An, để bốn tháng sau, họ lại hẹn nhau trong một tour triển lãm giới thiệu thành quả nghệ thuật; điểm hẹn đầu là tại nơi từng lưu trú, điểm hẹn sau là tại cơ sở nghệ thuật, nơi thiết kế sự kiện này. Như vậy, trước tiên, dư vị của vùng đất Hội An, qua thế giới sáng tạo của mỗi họa sĩ tham gia chương trình, lại có dịp được tụ về với chính con người và vùng đất ấy, tạo nên sức hấp dẫn của sự kiện, thu hút sự quan tâm, tìn hiểu sâu sắc hơn nữa của công chúng địa phương dành cho chính vùng đất của mình, cũng như dành cho nghệ thuật.
Bên cạnh các mô hình giới thiệu, quảng bá mỹ thuật theo tiêu chuẩn chuyên nghiệp, như bảo tàng, gallery, triển lãm, sức sống của một nền mỹ thuật còn thể hiện ở sự đa dạng, phong phú các hình thức giới thiệu tác phẩm và tác giả được tạo lập từ nhu cầu thiết thực của xã hội, hoặc góp phần khuấy động sự quan tâm của xã hội rộng lớn dành cho mỹ thuật. Cùng với sự nở rộ của truyền thông nghệ thuật trực tuyến, góp phần mở các điểm chạm sáng tạo trong thời đại công nghệ, xu hướng mở rộng hơn nữa cánh cửa xưởng sáng tác để đón chào công chúng cho thấy rõ nét hơn sức sống của đời sống mỹ thuật, nghệ thuật thị giác Việt Nam hiện nay.
THƯ ANH