Chủ động phòng ngừa, kiểm soát bệnh dại tại cộng đồng

Tại lễ mít-tinh về phòng, chống bệnh dại, đại diện Cục Phòng bệnh thuộc Bộ Y tế, các đơn vị của Hà Nội cùng đông đảo người dân đã cùng nhấn mạnh yêu cầu chủ động bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Sự kiện có sự tham dự của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội, Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội, chính quyền cơ sở, trạm y tế và trạm thú y. Thông điệp được nêu rõ là bệnh dại nguy hiểm nhưng có thể phòng ngừa hiệu quả, nếu chính quyền, ngành chức năng, chủ nuôi và người dân cùng thực hiện đúng trách nhiệm. Theo Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Đình Hưng, bệnh dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm do virus dại gây ra, lây truyền từ động vật sang người. Khi người bệnh bắt đầu xuất hiện các triệu chứng lâm sàng, khả năng cứu chữa gần như không còn, khiến tỷ lệ tử vong do bệnh này ở mức rất cao. Dù vậy, bệnh dại khác với nhiều bệnh nguy hiểm khác ở chỗ có thể phòng ngừa hữu hiệu bằng tiêm vaccine, xử trí vết thương và kiểm soát vật nuôi. Trong giai đoạn 2022-2025, Việt Nam ghi nhận trung bình 77 người tử vong vì bệnh dại mỗi năm, trong khi khoảng 400 nghìn người phải điều trị dự phòng sau khi bị chó, mèo cắn. Chi phí vaccine phục vụ điều trị dự phòng được ước tính hơn 300 tỷ đồng mỗi năm, cho thấy gánh nặng lớn đối với gia đình, ngành y tế và toàn xã hội. Tính đến ngày 20/9/2026, cả nước ghi nhận 54 trường hợp tử vong do bệnh dại tại 21 trong tổng số 34 tỉnh, thành phố. Tại Hà Nội, từ năm 2023 đến nay chưa ghi nhận trường hợp tử vong do bệnh dại ở người, nhưng nguy cơ lây nhiễm vẫn hiện hữu trong cộng đồng. Mỗi năm, thành phố có trên 30.000 người phải điều trị dự phòng sau các vụ chó, mèo cắn, con số cho thấy việc quản lý vật nuôi vẫn cần được siết chặt. Từ đầu năm đến nay, Hà Nội tiếp tục ghi nhận sáu ổ dịch tại các xã Hòa Lạc, Hạ Bằng, Đoài Phương, Kiều Phú, Thạch Thất và Yên Xuân. Tại những địa bàn có ổ dịch, nhiều trường hợp chó dại đã cắn người, buộc nạn nhân phải đến cơ sở y tế điều trị dự phòng để giảm nguy cơ phát bệnh. Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh Võ Hải Sơn khẳng định phòng, chống bệnh dại không thể là nhiệm vụ riêng của ngành y tế hoặc ngành thú y. Công việc này cần sự lãnh đạo của chính quyền các cấp, phối hợp liên ngành chặt chẽ và sự tham gia chủ động, thường xuyên của từng người dân. Muốn loại trừ bệnh dại ở người, trước hết phải kiểm soát nguồn lây từ động vật, đặc biệt là đàn chó, nơi phát sinh phần lớn nguy cơ truyền virus dại. Phòng bệnh từ gốc đòi hỏi quản lý đầy đủ đàn chó, mèo, tổ chức tiêm phòng thực chất, thường xuyên và bảo đảm tỷ lệ chó được tiêm vaccine đạt tối thiểu 70%. Đây được xem là nhiệm vụ trọng tâm, căn cơ, bền vững, đồng thời là nền tảng để hướng tới mục tiêu không còn người tử vong do bệnh dại vào năm 2030. Để tiến gần mục tiêu đó, ông Võ Hải Sơn đề nghị Hà Nội tiếp tục nâng cao vai trò chỉ đạo của chính quyền, quản lý chặt đàn chó, mèo và mở rộng tiêm phòng thường xuyên. Thành phố cũng cần bảo đảm mọi người bị chó, mèo cắn được tiếp cận vaccine cùng các dịch vụ dự phòng cần thiết, đúng thời điểm và thuận tiện. Cùng với biện pháp chuyên môn, truyền thông phải giúp chủ nuôi hiểu rõ nghĩa vụ tiêm phòng cho chó, mèo, giữ vật nuôi an toàn khi đưa ra nơi công cộng. Khi bị chó, mèo cắn, cào hoặc liếm vào vùng da có vết thương, người dân cần lập tức rửa dưới vòi nước chảy với xà phòng trong khoảng 15 phút. Sau bước sơ cứu, nạn nhân phải đến cơ sở y tế để được tư vấn, xử trí và tiêm vaccine phòng dại kịp thời, tuyệt đối không tự điều trị bằng thuốc nam hoặc phương pháp dân gian. Theo thông tin Nhân Dân đăng tải, phối hợp y tế, nông nghiệp và các ngành theo cách tiếp cận “Một sức khỏe” sẽ giúp giám sát dịch tễ, tiêm phòng vật nuôi và bảo vệ con người đồng bộ hơn.