Chiều 9/11, làm việc với hai xã Thư Lâm và Phúc Thịnh về tiến độ xây dựng mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa", Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho rằng việc thí điểm không chỉ là đầu tư hạ tầng, tăng nguồn lực tài chính mà quan trọng hơn phải nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
Theo ông, mô hình có 54 tiêu chí trải rộng từ kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế đến tổ chức bộ máy và hoạt động của các đoàn thể. Các tiêu chí phải được thiết kế cao hơn mức bình quân chung, tạo ra sự khác biệt rõ rệt so với những địa phương khác. "Nếu chỉ đặt ra những mục tiêu tương đương tiêu chuẩn thông thường thì chưa cần thiết phải xây dựng mô hình thí điểm", ông Thắng nói.
Lấy ví dụ về giáo dục, Chủ tịch Hà Nội cho rằng trường học tại hai xã không nên chỉ dừng ở việc đạt chuẩn quốc gia mà cần có điều kiện học tập tốt hơn. Thành phố có thể nghiên cứu hỗ trợ miễn phí bữa ăn trưa, sách giáo khoa, đồng thời mở rộng các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và giáo dục kỹ năng cho học sinh.
Tương tự, việc xây dựng gia đình văn hóa không nên chỉ đánh giá qua tỷ lệ hộ đạt danh hiệu mà phải hướng đến đời sống tốt hơn, các thành viên gắn bó, yêu thương và đoàn kết.
Với phát triển kinh tế, ông Thắng yêu cầu hai xã xác định rõ động lực tăng trưởng từ công nghiệp, thương mại, dịch vụ và các khu vực có tiềm năng. Đồng thời, xã cần đơn giản hóa thủ tục đăng ký kinh doanh, hỗ trợ hộ kinh doanh và doanh nghiệp tư nhân phát triển.
Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng tại buổi làm việc với hai xã thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa", chiều 9/11. Ảnh: Hoàng Phong
Chủ tịch Hà Nội nhấn mạnh mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" không phải quay lại cách tổ chức cũ mà hướng tới một địa phương phát triển toàn diện, có chất lượng sống cao và quan hệ xã hội tốt đẹp hơn. Để thực hiện, hai xã không thể chỉ dựa vào ngân sách mà cần huy động nguồn lực từ doanh nghiệp, nhà đầu tư và cộng đồng.
Tuy nhiên, tiến độ triển khai còn chậm. Trong 18 nhiệm vụ đặt ra, mới có 6 nhiệm vụ hoàn thành. Nhiều nội dung quan trọng như quy hoạch, xây dựng chính quyền minh bạch, có trách nhiệm giải trình vẫn cần được đẩy nhanh. "Trách nhiệm không chỉ thuộc về hai xã mà còn ở các sở, ngành. Các cơ quan chuyên môn phải hướng dẫn cụ thể cách thực hiện từng tiêu chí, thay vì chỉ giao chỉ tiêu rồi chờ địa phương báo cáo kết quả cuối năm", ông Vũ Đại Thắng nói.
Nhiều tiêu chí chưa có hướng dẫn thực hiện
Báo cáo tại buổi làm việc, lãnh đạo hai xã cho biết khó khăn lớn hiện nay là nhiều tiêu chí chưa được hướng dẫn đầy đủ, trong khi quy hoạch, hạ tầng và nguồn lực còn vướng mắc.
Chủ tịch UBND xã Phúc Thịnh Nguyễn Văn Bằng cho biết địa phương đã xây dựng dự thảo đề án và 9 kế hoạch triển khai 54 tiêu chí. Trong đó, 10 tiêu chí thuộc trách nhiệm của xã đã được xác định rõ nội dung và phương pháp chấm điểm. Với 44 tiêu chí cần hướng dẫn từ thành phố, 37 tiêu chí đã có hướng dẫn cụ thể, còn 7 tiêu chí chưa thống nhất cách đánh giá.
Trong khi đó, Thư Lâm mới đạt 12 trong 54 tiêu chí, 8 tiêu chí có điểm nhưng chưa đạt yêu cầu và 34 tiêu chí chưa đủ căn cứ chấm điểm. Chủ tịch UBND xã Phạm Trọng La cho biết 23 tiêu chí chưa có hướng dẫn cụ thể, một số nội dung còn thiếu thống nhất về ngưỡng đánh giá và phương pháp tính điểm.
Theo lộ trình, Thư Lâm phấn đấu đạt 14 tiêu chí vào cuối năm 2026, tăng lên 31 tiêu chí năm 2027 và 48 tiêu chí năm 2030. Giai đoạn 2031-2035, xã đặt mục tiêu hoàn thành và duy trì toàn bộ 54 tiêu chí.
Trước những vướng mắc này, Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu yêu cầu các sở, ngành hoàn thiện bộ hướng dẫn thống nhất cho 54 tiêu chí trước khi kết thúc tháng 11, làm rõ trách nhiệm của thành phố và địa phương cũng như mức yêu cầu cụ thể của từng nội dung.
Chủ tịch Vũ Đại Thắng yêu cầu các đơn vị đẩy nhanh những nhiệm vụ còn chậm, nhất là quy hoạch và xây dựng chính quyền minh bạch, có trách nhiệm giải trình; hoàn thành các công việc được giao trong năm 2026.
Thư Lâm và Phúc Thịnh được Hà Nội lựa chọn thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" từ khoảng 4 tháng trước. Hai xã nằm liền kề, có tổng diện tích 86,53 km2, dân số gần 199.000 người và thu nhập bình quân khoảng 90 triệu đồng mỗi người mỗi năm.
Theo đề án, khu vực này được định hướng phát triển với quy mô dân số khoảng 700.000 người vào năm 2030, nhằm thử nghiệm mô hình quản lý, phát triển hạ tầng và dịch vụ công trên không gian rộng lớn hơn.
Việc lựa chọn hai xã liền kề cũng nhằm đánh giá khả năng phối hợp trong phát triển kinh tế, quản lý dân cư và cung cấp dịch vụ công. Khi mô hình cơ bản hoàn thiện, Hà Nội sẽ nghiên cứu, báo cáo Trung ương xem xét việc hợp nhất hai xã thành một đơn vị hành chính mới.
Võ Hải