Trao đổi với VietNamNet về việc xử lý sai phạm tại 12 dự án sai phạm của Mường Thanh và bảo vệ quyền lợi cư dân, GS.TS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho rằng việc thực thi pháp luật phải được đặt ở vị trí trung tâm.
Cùng với khắc phục vi phạm, cơ quan chức năng cần xác định trách nhiệm của bên gây ra thiệt hại đối với người dân.
“Chúng ta phải lấy việc xây dựng nhà nước pháp quyền làm trung tâm. Từ đó, ai gây ra vi phạm pháp luật, người đó phải bồi thường”, ông nói.
Theo ông Đặng Hùng Võ, khi chủ đầu tư đã nhận tiền nhưng bán cho người dân căn hộ vi phạm pháp luật, chủ đầu tư phải bồi thường và giải quyết thỏa đáng. Khó khăn về nguồn tiền không thể là lý do để bỏ qua trách nhiệm này.
"Có người hỏi: “Bây giờ lấy đâu ra nhiều tiền như thế để bồi thường?”. Tôi cho rằng quyền lợi của người dân cần phải đảm bảo. Chủ đầu tư phải huy động nguồn lực để trả tiền thậm chí, cần thiết chủ đầu tư phải bán tài sản để thực hiện trách nhiệm bồi thường", GS Đặng Hùng Võ cho hay.
Bồi thường tại 12 dự án sai phạm của Mường Thanh cần tính đến trượt giá
Với những căn hộ thuộc diện phải di dời, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường đề nghị làm rõ vi phạm, lý do phải xử lý và phương án giải quyết quyền lợi của người mua. Việc trao đổi với cư dân cần đi vào lựa chọn cụ thể: nhận tiền hay nhận một căn hộ khác bảo đảm tính pháp lý.
“Phải hỏi ý kiến và có sự đồng ý của người dân về phương án bồi thường: Họ muốn nhận tiền hay nhận căn hộ ở một nơi không vi phạm pháp luật?”, ông nêu quan điểm.
Nếu bồi thường bằng tiền, ông Võ đề xuất mức tính tối thiểu cần dựa trên giá trị hợp đồng, có tính thêm phần trượt giá đồng tiền từ thời điểm mua đến khi giải quyết. Theo ông, việc chỉ nhìn vào số tiền đã thanh toán nhiều năm trước sẽ chưa phản ánh được sự thay đổi giá trị của khoản tiền đó.
“Một đồng cách đây 10 năm khác với một đồng bây giờ. Giá trị của đồng tiền thay đổi theo thời gian”, ông nói.
Theo GS Đặng Hùng Võ, phương án giải quyết không nên chỉ dừng ở giá trị căn hộ. Những thiệt thòi về kinh tế, xã hội và môi trường sống mà người dân phải chịu cần được tính toán để có phương án bồi thường thỏa đáng.
Ông Võ nhấn mạnh cần đối thoại với người dân về từng lựa chọn và những ảnh hưởng mà họ phải gánh chịu. Nếu nhận căn hộ thay thế, người mua cần được trao đổi về tính pháp lý và địa điểm. Nếu nhận tiền, phương án cần tính đến trượt giá cùng các thiệt thòi phát sinh khi thay đổi nơi ở.
Cùng với quyền lợi cư dân, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cho rằng việc xử lý cần xem xét đồng thời trách nhiệm của chủ đầu tư và những người có thẩm quyền quản lý tại thời điểm xảy ra vi phạm.
“Không thể chỉ xử lý chủ dự án mà phải xử lý cả những người có trách nhiệm thực thi pháp luật trong thời gian đó”, ông nói.
Theo GS Đặng Hùng Võ, cần làm rõ vì sao nhà đầu tư vi phạm nhưng người có thẩm quyền không phát hiện, ngăn chặn hoặc xử lý. Việc xem xét trách nhiệm cần gắn với chức trách của từng cơ quan, cá nhân trong thời kỳ dự án được xây dựng.
Lộ trình khắc phục sai phạm ở Khu đô thị Kim Văn - Kim Lũ
Với 246 căn hộ thuộc diện dự kiến phải di dời tại 4 tòa CT11, CT12A, CT12B và CT12C khu Kim Văn - Kim Lũ, phường Định Công đưa ra 4 phương án dự kiến. Theo đó, chủ đầu tư thỏa thuận chi trả tiền và hỗ trợ chi phí di chuyển; bố trí căn hộ tương đương tại khu đô thị Thanh Hà cho hộ có nguyện vọng; người dân nhận tiền, tự lo tái định cư; hoặc nhận tiền và đăng ký mua, thuê nhà ở xã hội theo phương án được cấp có thẩm quyền xem xét.
Lộ trình triển khai khắc phục sai phạm gồm 3 giai đoạn, trong đó giai đoạn cuối dự kiến di dời cư dân trong năm 2027, phá dỡ các công trình, hạng mục thuộc diện phải phá dỡ trong năm 2027-2028. Việc thực hiện phải căn cứ kết quả rà soát, phân loại của liên ngành và phương án được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Diện tích sau di dời dự kiến được ưu tiên phục vụ sinh hoạt cộng đồng, thương mại và tiện ích cho cư dân.