Thảo luận tại tổ về dự án Luật Đất đai (sửa đổi) ngày 22/10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng chính sách giá đất cần bảo đảm hài hòa giữa nguyên tắc thị trường, tính ổn định và minh bạch, đồng thời cân đối lợi ích của Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.
"Cần giữ nguyên tắc giá đất sát thị trường, nhưng không tuyệt đối hóa theo nguyên tắc thị trường thuần túy", ông nói, lưu ý nếu thiếu cơ chế điều tiết phù hợp, bảng giá đất có thể tăng đột biến, ảnh hưởng đến nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất và hoạt động đầu tư.
Theo Chủ tịch Quốc hội, dự thảo cần quy định rõ cách xác định vùng giá đất, thửa đất chuẩn và hệ số điều chỉnh giá đất. Đây là những căn cứ quan trọng để tính giá đất trong từng trường hợp, vì vậy phải bảo đảm rõ ràng, minh bạch và có thể kiểm chứng.
Với phương án xây dựng bảng giá đất theo chu kỳ ba năm, ông đề nghị có cơ chế điều chỉnh khi thị trường biến động lớn và công bố sớm để người dân, doanh nghiệp chủ động tính toán. Việc xác định giá đất phải bảo đảm tính độc lập, công khai phương pháp và dữ liệu đầu vào.
Ông cũng yêu cầu làm rõ cách áp dụng bảng giá đất và hệ số điều chỉnh trong tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Các phương pháp xác định giá cần thống nhất, tránh tình trạng "giá sau đuổi theo giá trước", gây biến động khó dự báo.
Để nâng cao độ chính xác của việc định giá, Chủ tịch Quốc hội đề nghị xây dựng cơ sở dữ liệu giá đất quốc gia liên thông, cập nhật thường xuyên. Thông tin về các thửa đất đã được cấp sổ đỏ phải được cơ quan quản lý nắm đầy đủ, phục vụ quản lý giao dịch chuyển nhượng, thế chấp và các hoạt động liên quan.
Theo ông, chính sách giá đất cần hướng đến mục tiêu giảm khiếu kiện, chống thất thu ngân sách, hạn chế gánh nặng cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời tạo môi trường ổn định, có khả năng dự báo cho thị trường bất động sản.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại họp tổ sáng 22/10. Ảnh: Ngọc Thành
Về thu hồi đất, Chủ tịch Quốc hội đề nghị bảo vệ quyền lợi của những người sử dụng đất ổn định nhiều năm, được chính quyền và cộng đồng địa phương xác nhận nhưng chưa được cấp sổ đỏ.
Ông cũng yêu cầu cụ thể hóa tiêu chí nơi tái định cư phải có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Việc đánh giá không chỉ dựa vào diện tích nhà, đất mà còn phải tính đến trường học, cơ sở y tế, giao thông và các dịch vụ thiết yếu. Chẳng hạn, người dân chuyển từ nơi thiếu trường học, trạm y tế đến khu tái định cư có đầy đủ các tiện ích này thì điều kiện sống được cải thiện.
Chủ tịch Quốc hội cho rằng Luật Đất đai cần có tính ổn định trong 5-10 năm, thậm chí lâu hơn, thay vì vừa ban hành đã phải sửa đổi. Vì vậy, lần sửa đổi này cần xây dựng luật theo hướng xác lập những nguyên tắc cơ bản, đồng thời có cơ chế đủ linh hoạt để thích ứng với thực tiễn, bảo đảm thống nhất với các luật liên quan và tránh phải sửa đổi liên tục.
Đề nghị linh hoạt điều chỉnh bảng giá đất
Đại biểu Trần Anh Tuấn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Phát triển Công nghiệp Tân Thuận, cho rằng quy trình xây dựng bảng giá đất trong dự thảo được thiết kế chặt chẽ nhưng chất lượng dữ liệu đầu vào vẫn là vấn đề đáng quan tâm.
Theo ông, giá ghi trong hợp đồng công chứng có thể chênh lệch lớn so với số tiền giao dịch thực tế. Nếu không kiểm soát được thông tin này, bảng giá đất dù được xây dựng đúng quy trình vẫn có nguy cơ không phản ánh sát thị trường. Vì vậy, cơ quan chức năng phải thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát thông tin giao dịch thực tế để nâng cao độ tin cậy của dữ liệu phục vụ định giá.
Đại biểu cũng cho rằng cần linh hoạt hơn trong điều chỉnh bảng giá đất và hệ số điều chỉnh. Nếu áp dụng cứng chu kỳ ba năm, bảng giá có thể không theo kịp biến động của thị trường hoặc những thay đổi về quy hoạch tại từng khu vực.
Đồng quan điểm, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung, Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Tây Ninh, đề nghị nghiên cứu cho phép UBND cấp tỉnh điều chỉnh giá đất tại những vị trí, khu vực cụ thể khi cần thiết, bảo đảm phù hợp diễn biến thực tế.
Vũ Tuân