Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học quốc gia Hà Nội) phối hợp Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Nghệ An) tổ chức báo cáo kết quả khai quật khẩn cấp dấu tích mộ gạch Rú Bụt, xã Nam Giang, huyện Nam Đàn cũ, nay là xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An, sau 40 ngày triển khai.
Dấu tích mái vòm của ngôi mộ gạch cổ được anh Trần Đình Tuấn (trú xã Kim Liên) vô tình phát hiện khi đào đất trồng cây tại vườn nhà. Do bị tác động nên phần mái mộ đã bị hư hỏng một phần. Tại hố khai quật, ngôi mộ gạch thứ 2 xuất lộ, ngay bên cạnh ngôi mộ đầu tiên nhưng ở vị trí thấp hơn.
Kỹ thuật xây dựng của cả 2 ngôi mộ đều thể hiện sự tỉ mỉ với phần vòm cuốn bằng gạch múi bưởi. Đây là những ngôi mộ gạch hiếm hoi trên địa bàn tỉnh Nghệ An chưa bị xâm hại hay đào trộm trước khi phát lộ. Nhờ đó, toàn bộ kiến trúc và vị trí sắp đặt đồ tùy táng trong hầm mộ còn được giữ nguyên trạng.
Trong lòng các hầm mộ, đoàn khai quật đã thu hồi bộ sưu tập di vật đa dạng về chủng loại và chất liệu. Trong ảnh là các di vật bằng gốm và sành được phát hiện, nhiều di vật còn khá nguyên vẹn.
Các di vật bằng kim loại được phát hiện trong 2 hầm mộ. Đặc biệt, tại mộ thứ nhất, nhóm khai quật phát hiện phát hiện các thanh kiếm và đao sắt được đặt xếp chéo nhau hướng về phía đầu mộ theo nghi thức mai táng đặc biệt.
Chiếc dao bằng kim loại và một vật giống như muôi...
Tại ngôi mộ thứ 2, nhóm khai quật phát hiện các chuỗi hạt bằng vàng và thủy tinh đa giác. Đáng chú ý, một chuỗi hạt thủy tinh có hạt hình tròn, phía trong là vàng, bọc bên ngoài lớp thủy tinh.
Chuỗi vàng lá thu nhận trong ngôi mộ thứ 2.
Chuỗi hạt vàng với nhiều hình dạng, kích thước khác nhau... Đặc biệt trong chuỗi hạt có di vật chế tác tinh xảo với nhiều hình tròn và chấm bên ngoài, phía trong rỗng.
Theo tiến sĩ Nguyễn Văn Anh, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, các hạt chuỗi vàng tại rú Bụt có kỹ thuật chế tác tương đồng với các phát hiện khảo cổ tại Di chỉ Óc Eo (Việt Nam), khu mộ Hợp Phố (Trung Quốc), Khao Sam Kaeo (Thái Lan) và chùa Wangheungsa (Hàn Quốc). Điều này minh chứng mối liên hệ và mạng lưới giao lưu văn hóa, thương mại rộng mở của cư dân cổ vùng sông Lam thời bấy giờ. Ngôi mộ gạch và các di vật cũng cho thấy chủ nhân của nó có nguồn lực cao về kinh tế (Ảnh: Hoàng Lam, Bảo tàng Nghệ An - Xô Viết Nghệ Tĩnh).
Căn cứ vào cấu trúc kiến trúc, địa tầng và hệ thống di vật, các chuyên gia bước đầu xác định 2 ngôi mộ gạch rú Bụt có niên đại vào khoảng thế kỷ IV đến thế kỷ VI.
Trong ảnh là khu vực khai quật 2 ngôi mộ gạch vòm cổ nhìn từ trên cao (Ảnh: Bảo tàng Nghệ An - Xô Viết Nghệ Tĩnh).