Chuyện ít biết về đạo diễn Đỗ Thanh Hải sau 4 bộ phim đình đám

Xin hãy tin em (1997)

Xin hãy tin em phát sóng năm 1997, trong chương trình Văn nghệ Chủ nhật trên kênh VTV3 là một trong những bộ phim đầu tay của Đỗ Thanh Hải trong vai trò biên kịch và đạo diễn. Khi đó anh mới 24 tuổi.

Bộ phim được chuyển thể từ truyện ngắn cùng tên của nhà văn Nguyễn Thị Thu Huệ, chỉ 3 tập. Dù thời lượng ngắn, khi ra mắt, tác phẩm vẫn tạo nên cơn sốt trên màn ảnh nhỏ và để lại dấu ấn sâu đậm trong ký ức của thế hệ khán giả 7X, 8X lúc bấy giờ.

Thậm chí, sau khi phim kết thúc, nhiều người đã gửi thư đến nhà đài để yêu cầu sản xuất phần tiếp theo và sáng tác ra các kết thúc khác nhau cho phim. Với Xin hãy tin em, Đỗ Thanh Hải cũng nổi lên như một đạo diễn trẻ đầy triển vọng.

Ngay từ tác phẩm đầu tay, Đỗ Thanh Hải đã phản ánh trực diện những góc khuất, khó khăn, bồng bột, lẫn khát vọng của thanh niên thời kỳ đầu đổi mới. Qua góc nhìn của anh, bức tranh sinh viên thập niên 1990 hiện lên đầy sống động, đa sắc màu, đa cá tính và đậm chất đời.

Sức hút của phim còn nằm ở cách Đỗ Thanh Hải xây dựng hình tượng hai nhân vật chính. Hoài “Thát chơ” (Lệ Hằng) hiện lên là một cô sinh viên tỉnh lẻ ngang tàng, bộc trực, biết hút thuốc, đánh bài nhưng sống trượng nghĩa và giàu tình cảm. Có thể nói, đây là một làn gió hoàn toàn mới mẻ so với các hình mẫu nhân vật truyền thống lúc bấy giờ.

Thời điểm ấy, hình ảnh Hoài “Thát chơ” với mái tóc ngắn, quần áo bụi bặm, tính cách hầm hố đã trở thành hiện tượng. Đến mức, ra ngoài đường, gặp cô gái nào “hổ báo”, người ta cũng gọi là… Hoài “Thát chơ”.

Trong khi đó, Phong “Lãng tử” (Lê Vũ Long) lại là chàng sinh viên Nhạc viện hào hoa, điềm đạm. Hai mảnh ghép đối lập ấy tạo nên một mối tình vừa oái oăm vừa sâu sắc, để lại nhiều day dứt trong lòng khán giả 7X, 8X.

Bối cảnh chính của phim cũng được đạo diễn lựa chọn là ở ký túc xá Trường Đại học Ngoại ngữ, bất chấp việc khu này chật hẹp và ít không gian để quay cảnh đẹp. Chính tư duy làm phim rất "đời" và sát thực tế ấy đã biến một tác phẩm vỏn vẹn 3 tập trở thành hiện tượng màn ảnh.

Đặc biệt, ca khúc nhạc phim Mong ước kỷ niệm xưa do nhóm Tam ca 3A thể hiện, cũng trở thành một trong những bài hát "đinh" của biết bao thế hệ học trò, mỗi mùa chia tay trường lớp và bạn bè.

Chia sẻ với phóng viên Dân trí, NSƯT Hoa Thúy dành từ “ngưỡng mộ” khi nói về đạo diễn Đỗ Thanh Hải. Thời điểm đóng vai Thắm (bạn thân của Hoài “Thát chơ”) trong Xin hãy tin em, chị mới 17 tuổi, còn Đỗ Thanh Hải vừa tốt nghiệp đại học.

Theo Hoa Thúy, sự nhiệt huyết của một đạo diễn trẻ cùng góc nhìn gần gũi với đời sống sinh viên thời kỳ đầu mở cửa đã tạo nên một cách làm phim rất riêng.

“Mọi người xem phim đã xúc động, còn chúng tôi ở hiện trường thì thực sự thấm thía. Đỗ Thanh Hải khi ấy vừa tốt nghiệp đại học nhưng đã có góc nhìn rất sâu sắc, rất “đời” và “chạm”. Bởi vậy mà sau gần 30 năm, bộ phim vẫn còn nguyên sức sống, vẫn được khán giả nhớ và nhắc đến. Tôi thực sự ngưỡng mộ tài năng của anh ấy”, NSƯT Hoa Thúy tâm sự.

Của để dành (1998)

Sau Xin hãy tin em, Đỗ Thanh Hải tiếp tục gây chú ý với Của để dành. Phim thuộc thể loại tâm lý - tình cảm, chuyển thể từ truyện ngắn cùng tên của nhà văn Nguyễn Thị Thu Huệ, phát sóng trong chương trình Văn nghệ Chủ nhật trên VTV3. Đây cũng là tác phẩm được xem là dấu mốc quan trọng, góp phần làm nên tên tuổi đạo diễn Đỗ Thanh Hải.

Ra mắt năm 1998, Của để dành nhanh chóng tạo được sức hút nhờ những thước phim chân thực, mang nhiều giá trị nhân văn. Lấy đề tài về tình mẫu tử trong cuộc sống hiện đại, 6 tập phim xoay quanh gia đình bà Vi (cố NSƯT Hoàng Yến đóng) cùng 3 người con.

Vì tuổi già đau yếu, lại gặp tai nạn phải nằm một chỗ, bà Vi luôn cần người chăm sóc. Thế nhưng, 3 người con của bà lại quá bận bịu với công việc nên thường xuyên đùn đẩy trách nhiệm chăm mẹ cho nhau. Quá thất vọng, bà Vi quyết định bỏ đi. Lúc này, 3 người con mới nhận ra lỗi lầm của mình.

Của để dành đã chinh phục khán giả bằng những câu chuyện giản dị nhưng giàu cảm xúc. Họ cùng cười, cùng khóc với nhân vật. Không ít người thậm chí cho biết, họ đã xem đi xem lại bộ phim nhiều lần mà vẫn không thấy chán.

Trò chuyện với phóng viên Dân trí, NSND Hồng Tuấn (vai Tiến) cho biết, khi thực hiện Của để dành, đạo diễn Đỗ Thanh Hải còn rất trẻ nhưng đã khiến anh và nhiều đồng nghiệp ấn tượng bởi tư duy làm phim chín chắn, sâu sắc.

“Làm những bộ phim như Xin hãy tin em hay Của để dành thường cần người nhiều trải nghiệm. Và không phải ai đọc kịch bản cũng nhìn ra được chiều sâu để chuyển tải lên màn ảnh. Vậy mà ở tuổi 25, Đỗ Thanh Hải đã làm được điều đó.

Nghệ thuật, phim ảnh là sao chép lại cuộc sống nhưng cũng là đi trước cuộc sống. Tôi đánh giá rất cao tư duy này của Đỗ Thanh Hải. Thời đó, khi ngồi ăn cơm hay trao đổi công việc, chúng tôi thường nói với nhau rằng tại sao cậu ấy trẻ thế mà lại có tư duy tốt và giỏi đến vậy?”, NSND Hồng Tuấn nhớ lại.

Nam diễn viên kể, trên phim trường, Đỗ Thanh Hải là người nghiêm túc, chỉn chu và quyết đoán. Nam đạo diễn làm việc gọn gàng, không rườm rà, luôn yêu cầu ê-kíp từ sản xuất, đến hóa trang, đạo cụ tập trung cao độ.

Hồng Tuấn thổ lộ: “Làm phim luôn đối mặt với nhiều áp lực từ công việc, gia đình đến xã hội. Nhưng khi bước vào quay, Đỗ Thanh Hải luôn biết cách tạo ra bầu không khí nhẹ nhàng nhất bằng sự dí dỏm, vui vẻ của mình để giải tỏa căng thẳng. Từ đó, khai thác tốt nhất sự sáng tạo của nghệ sĩ”.

Còn diễn viên Thu Hường, đảm nhận vai Thư “đanh đá” trong phim, từng tâm sự: “Anh Đỗ Thanh Hải thời đó còn trẻ nhưng thông minh lắm. Anh ấy có những “miếng” mà chỉ cần ghé tai nói đôi ba câu là chúng tôi hiểu ngay chứ không cần nói nhiều.

Có nhiều người cứ cẩn thận quá, một cảnh mà quay đi quay lại ba bốn “đúp” khiến diễn viên bị “chai” cảm xúc nhưng anh Hải đôi khi chỉ cần một “đúp” là đã biết được hay chưa, không cần đến “đúp” thứ hai”.

Nữ diễn viên vẫn nhớ như in kỷ niệm về cú tát “trời giáng” dành cho bé Luyến trong phim. Chị kể: “Tôi còn nhớ, khi tập với nhau chúng tôi chỉ tát giả vờ thôi nhưng ngay trước khi bước vào cảnh quay, anh Đỗ Thanh Hải ghé tai tôi nói: “Em ơi, tí nữa quay, em tát thật nhé!”.

Thế là khi đang quay, tôi đưa tay lên tát một phát khiến bé Hương Mai (đóng Luyến - PV) rất đau. Cô bé khá bất ngờ, đổ gục xuống, ngẩng mặt lên thì nước mắt giàn giụa... và diễn rất sâu. Sau khi cảnh quay kết thúc, tôi ra xin lỗi cô bé. Bản thân làm vậy vì đạo diễn muốn cảnh đó phải chân thật nhất có thể”.

Phía trước là bầu trời (2001)

Sau thành công với bộ phim đầu tay Xin hãy tin em phát sóng năm 1997, cảm thấy tiếc nuối trước một vài góc nhìn chưa được truyền tải, đạo diễn Đỗ Thanh Hải đã quyết tâm thực hiện một tác phẩm nữa nói về đề tài sinh viên.

Được biết, sau đó, anh đọc và chọn kịch bản của biên kịch Diệu Hương để đưa vào sản xuất, dù khi đó cô là một biên kịch mới ra trường và đây là kịch bản tốt nghiệp của cô, viết trong vòng 3 năm.

Trong một cuộc phỏng vấn, Đỗ Thanh Hải từng tiết lộ tác phẩm điện ảnh Vị đắng tình yêu là nguồn cảm hứng cho anh để làm nên Phía trước là bầu trời.

Bộ phim dài 9 tập, xoay quanh một xóm trọ sinh viên đầu những năm 2000. Ở đó, mỗi người đến từ một vùng quê, một hoàn cảnh nhưng đều chung nỗi trăn trở về cơm áo, việc làm và khát vọng lập thân. Qua những va chạm mưu sinh đời thường, bộ phim vẽ nên một bức tranh xã hội thu nhỏ đầy buồn vui nhưng ấm áp tình người.

Nhằm thể hiện được tinh thần của bộ phim, đạo diễn Đỗ Thanh Hải quyết định chọn các diễn viên nghiệp dư để vào vai 3 nữ chính: Hà Hương (Nguyệt), Thu Nga (Thương) và Kiều Anh (Nhung).

Bối cảnh chính của phim khi đó được chọn quay tại một xóm trọ ở dãy phố Chính Kinh, phường Nhân Chính, quận Thanh Xuân, Hà Nội. Tuy nhiên, đoàn phim đã phải trồng thêm cây và xây bể nước trong sân khu trọ để phù hợp với yêu cầu về bối cảnh phim.

Ngay từ lần đầu phát sóng trong chương trình Văn nghệ Chủ Nhật năm 2001, Phía trước là bầu trời đã gây sốt và sau đó được phát lại nhiều lần trên truyền hình, trở thành ký ức khó quên của khán giả thế hệ 8X, 9X.

Nhiều năm sau khi lên sóng, các trích đoạn của phim vẫn thu hút hàng triệu lượt xem. Dù ra mắt cách đây hơn 2 thập kỷ, những câu chuyện về xóm trọ sinh viên, nỗi lo tìm việc, áp lực mưu sinh nơi thành phố lớn vẫn dễ dàng chạm đến tâm trạng của giới trẻ hôm nay.

Phía trước là bầu trời cũng trở thành một trong những tác phẩm kinh điển về đề tài sinh viên của Đỗ Thanh Hải, góp phần đưa tên tuổi anh lên một dấu mốc mới trong sự nghiệp đạo diễn.

Nhà có ba chị em (2007)

Nhà có 3 chị em được chuyển thể từ kịch bản sân khấu cùng tên của tác giả Thu Phương, phát sóng lần đầu lúc 15h ngày 18/2/2007 trong chương trình Văn nghệ Chủ Nhật trên VTV3.

Bộ phim do Đỗ Thanh Hải đạo diễn, đánh dấu sự trở lại của anh trên màn ảnh truyền hình sau 5 năm vắng bóng. Hai diễn viên Mai Thu Huyền và người mẫu Bình Minh được đích thân đạo diễn mời ra Hà Nội để diễn các vai chính trong phim, cùng với Trung Hiếu.

Phim xoay quanh câu chuyện về một gia đình có ba thế hệ cùng nhau chung sống, trong đó có ba chị em, mỗi người một cảnh ngộ, một bi kịch cuộc đời. Người cha chỉ có tình yêu dành cho các con, thấm thía nỗi đau khi chứng kiến hạnh phúc dần rời bỏ chúng. Còn những cô con gái lại mải mê đi tìm hạnh phúc theo định nghĩa riêng của mỗi người.

Nhà có 3 chị em từng mang về cho Đỗ Thanh Hải Huy chương vàng tại Liên hoan Truyền hình toàn quốc, tiếp tục khẳng định dấu ấn của anh trong lĩnh vực phim truyền hình. Dù không tạo nên làn sóng hâm mộ mạnh mẽ như một số tác phẩm trước, bộ phim vẫn ghi dấu trong lòng những khán giả yêu phim của Đỗ Thanh Hải và góp thêm một tác phẩm đáng nhớ cho truyền hình Việt.