“Chuyển từ quản lý văn hóa nặng về cấp phép sang kiến tạo, phục vụ”

Nội dung này được PGS.TS. Triệu Thế Hùng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, nhấn mạnh khi trình bày tham luận: “Từ Nghị quyết số 80-NQ/TW đến Chương trình hành động quốc gia về phát triển văn hóa: tầm nhìn và sứ mệnh”, sáng 10/10.

Văn hóa phải thẩm thấu vào thể chế, thị trường, đời sống

“Giá trị của một quyết sách lớn chỉ được khẳng định đầy đủ khi tầm nhìn chính trị được chuyển hóa thành thể chế khả thi; thể chế đó phải được bảo đảm bằng nguồn lực và năng lực thực thi; và kết quả phải được đo bằng sự phát triển con người, bằng chất lượng đời sống văn hóa của nhân dân”, ông Hùng nhấn mạnh.

Đề cập Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa, Phó Chủ nhiệm Triệu Thế Hùng ghi nhận Nghị quyết đã đặt ra một tầm nhìn mới về văn hóa, thể hiện qua bốn điểm lớn.

Thứ nhất, văn hóa phải được xác định là nguồn lực nội sinh, gồm đất đai, vốn, hạ tầng, di sản, tri thức, nghệ thuật, lối sống và hệ giá trị.

Thứ hai, xây dựng con người Việt Nam thời kỳ mới phải gắn với hệ giá trị quốc gia, văn hóa, gia đình - không dừng ở khẩu hiệu, mà chuyển hóa thành chuẩn mực nghề nghiệp, quy tắc ứng xử trong gia đình, nhà trường, cơ quan và cả không gian số.

Thứ ba, Nghị quyết yêu cầu chuyển từ quản lý văn hóa nặng về cấp phép, kiểm soát, sang quản trị hiện đại theo hướng kiến tạo phát triển, phục vụ với sự tham gia của Nhà nước, thị trường, xã hội và cộng đồng sáng tạo, lấy minh bạch và kết quả làm thước đo.

Thứ tư, Nghị quyết đặt công nghiệp văn hóa trong mô hình tăng trưởng mới, với mục tiêu đạt 7% GDP năm 2030 và 9% GDP năm 2045.

“Đây không chỉ là chỉ tiêu kinh tế, mà là yêu cầu xây dựng năng lực chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành sản phẩm, dịch vụ, việc làm, thương hiệu với điều kiện có một hệ sinh thái đồng bộ gồm thể chế, tài chính, nhân lực, hạ tầng, bản quyền, phân phối và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế”, ông Hùng nhấn mạnh.

Tiếp đó, ông cho biết Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 28 nhằm thể chế hóa các chính sách về phát triển văn hóa.

Trong đó, 5 cơ chế nổi bật được ông Hùng khái quát gồm: chi ngân sách cho văn hóa tối thiểu 2% và tăng dần; ưu đãi về đất đai, về thuế cho công nghiệp văn hóa; có chế độ đãi ngộ đặc thù cho nhân lực của ngành văn hóa; đặt hàng, khoán chi đối với những sản phẩm sáng tạo có sử dụng ngân sách Nhà nước; hạ tầng văn hóa số và quỹ văn hóa nghệ thuật thí điểm theo mô hình hợp tác công tư.

Nhấn mạnh mục tiêu hướng đến là một xã hội mà giá trị văn hóa thẩm thấu vào thể chế, thị trường, đời sống, PGS.TS Triệu Thế Hùng nhấn mạnh sứ mệnh của bốn chủ thể.

Đó là: Nhà nước kiến tạo thể chế, bảo đảm nguồn lực, dẫn dắt chính sách; Cộng đồng gìn giữ, trao truyền bản sắc; Doanh nghiệp đầu tư sáng tạo, phát triển công nghiệp văn hóa, lan tỏa giá trị Việt Nam; Văn nghệ sĩ, trí thức sáng tạo những tác phẩm có chiều sâu tư tưởng, bồi đắp đời sống tinh thần nhân dân.

Xóa bỏ tư duy “không quản được thì cấm” trong phát triển văn hóa

Phát biểu tổng kết và bế mạc Hội thảo, Thượng tướng Lê Quốc Hùng, Thứ trưởng Bộ Công an, khái quát 5 định hướng chỉ đạo, đồng thời là 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm nhằm đưa văn hóa thực sự trở thành động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Thứ nhất, tiếp tục thống nhất nhận thức, làm sâu sắc hệ giá trị văn hóa và hệ giá trị chuẩn mực của con người Việt Nam trong giai đoạn mới.

Thứ hai, nhận diện rõ mối quan hệ biện chứng giữa văn hóa, con người, phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ an ninh, trật tự.

Định hướng thứ ba là khẩn trương hoàn thiện thể chế, chính sách, khơi thông các nguồn lực, tạo điều kiện để văn hóa phát triển.

Trong đó, Thứ trưởng Bộ Công an lưu ý cần xóa bỏ tư duy “không quản được thì cấm” trong phát triển văn hóa; đồng thời khắc phục xu hướng thương mại hóa tầm thường, khơi thông các nguồn lực xã hội trong phát triển văn hóa.

Nhiệm vụ thứ tư là xây dựng văn hóa trong chính trị và kinh tế, phát huy năng lực nội sinh, đồng thời tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại.

Trong lĩnh vực chính trị, ông nhấn mạnh cần phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu của văn hóa chính trị Việt Nam, trọng tâm là xây dựng văn hóa Đảng, văn hóa công quyền; nâng cao nhân cách của đội ngũ cán bộ quản lý, loại bỏ tư tưởng cá nhân chủ nghĩa, đẩy lùi tham nhũng, tiêu cực, lãng phí…

Trong lĩnh vực kinh tế, văn hóa phải thấm sâu vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, trở thành một thành tố quan trọng tạo nên giá trị và chất lượng tăng trưởng.

Thứ năm, Thượng tướng Lê Quốc Hùng nhấn mạnh cần thống nhất nhận thức và giải pháp xây dựng kỷ luật thực thi trong lĩnh vực văn hóa.

Theo Thượng tướng Lê Quốc Hùng, ý tưởng hay, chính sách tốt chỉ thực sự có ý nghĩa khi được tổ chức thực hiện hiệu quả.

Đặc biệt, ông nhấn mạnh phải cá thể hóa trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị; kiên quyết xử lý những hành vi vi phạm, buông lỏng quản lý gây tổn hại đến thuần phong mỹ tục và lợi ích văn hóa quốc gia.