Thí sinh làm bài thi IELTS trên máy tính - Ảnh: BC
Dự thảo quy chế tuyển sinh đại học năm 2027 đề xuất bỏ điểm cộng do trường đại học tự quy định cho chứng chỉ, thành tích hoặc tiêu chí bổ sung, trong đó có các chứng chỉ ngoại ngữ như IELTS.
Những thay đổi này tiếp tục đặt ra câu hỏi liệu học sinh có nhất thiết học và thi IELTS?
IELTS không đo được mọi khả năng sử dụng tiếng Anh
Anh Cao Minh Chí - người nhận học bổng Chính phủ Manaaki New Zealand, hiện đang học tại University of Otago - cho rằng IELTS hay bất kỳ chứng chỉ tiếng Anh nào cũng là công cụ phục vụ một mục tiêu cụ thể. Tuy nhiên IELTS đang có phần bị "thần thánh hóa", khi điểm số đôi khi được xem như thước đo toàn bộ khả năng tiếng Anh.
"IELTS chỉ đánh giá năng lực tiếng Anh của một cá nhân tại một thời điểm nhất định, trong một môi trường thi có cấu trúc rõ ràng, chứ không thể phản ánh toàn bộ khả năng giao tiếp, tư duy hay khả năng sử dụng tiếng Anh trong mọi bối cảnh", anh Chí nói.
Trong quá trình tư vấn học bổng, anh kể từng gặp nhiều học sinh, sinh viên lo rằng chưa có IELTS 7.0 thì chưa nên chuẩn bị hồ sơ. Theo anh, IELTS thường chỉ là một điều kiện đầu vào. Hội đồng học bổng còn xét kết quả học tập, kinh nghiệm làm việc, khả năng lãnh đạo, cách giải quyết vấn đề, định hướng đóng góp và mức độ phù hợp với chương trình.
Ngoài ra, anh nhận thấy phần thi viết của IELTS và viết học thuật có nhiều khác biệt. Phần thi viết kiểm tra cách sắp xếp ý, dùng ngôn ngữ và hoàn thành bài trong thời gian giới hạn. Viết ở bậc đại học và sau đại học còn đòi hỏi người học đọc tài liệu khoa học, tìm nguồn tham khảo, đánh giá bằng chứng và lập luận dựa trên nghiên cứu.
"Một người có điểm IELTS phần thi viết cao chưa chắc đã có khả năng viết một bài nghiên cứu học thuật tốt nếu chưa được đào tạo về tư duy nghiên cứu", anh nói.
Tương tự, điểm nói cao cũng chủ yếu cho thấy thí sinh làm tốt phần thi. Giao tiếp ngoài đời còn cần phản xạ, hiểu văn hóa giao tiếp, xử lý tình huống và duy trì cuộc trò chuyện tự nhiên.
TS Lê Đình Bảo Quốc - Giám đốc vận hành Hệ thống Trung tâm Anh ngữ INS English - nhìn nhận quá trình học IELTS vẫn có giá trị nếu người học được rèn đủ bốn kỹ năng. IELTS Academic yêu cầu thí sinh tìm thông tin, nhận diện lập luận, tổng hợp dữ liệu và trình bày quan điểm có cấu trúc. Các kỹ năng này giúp sinh viên đọc giáo trình, tiếp cận tài liệu chuyên ngành, thuyết trình và trao đổi chuyên môn bằng tiếng Anh.
Tuy nhiên ông Quốc lưu ý điểm IELTS cao không đồng nghĩa người học đã biết nghiên cứu khoa học. Phương pháp nghiên cứu, cách kiểm tra độ tin cậy của tài liệu và đạo đức học thuật vẫn phải được học riêng.
Học tiếng Anh trước, chọn chứng chỉ sau
Học sinh theo học luyện thi IELTS - Ảnh: RICKY PHẠM
Anh Nguyễn Việt Anh, đại diện tuyển sinh của Đại học New Brunswick (Canada) tại Việt Nam, cho rằng IELTS được nhiều người lựa chọn vì có thể dùng cho du học, học bổng, tuyển sinh đại học, việc làm và định cư.
Tuy nhiên "IELTS có nhiều giá trị sử dụng" không đồng nghĩa với "ai cũng cần IELTS".
Theo anh, IELTS khuyến nghị các tổ chức xem kết quả có giá trị trong hai năm vì năng lực ngoại ngữ có thể thay đổi, dù từng nơi có thể chấp nhận kết quả cũ hơn.
Nếu một học sinh thi IELTS từ lớp 10 chỉ vì thấy bạn bè đều thi, đến lúc nộp hồ sơ, kết quả có thể đã quá thời hạn mà trường đại học hoặc cơ quan tiếp nhận yêu cầu.
Anh khuyến nghị trước khi đăng ký thi, học sinh cần xác định mình cần chứng minh năng lực tiếng Anh để làm gì, cần kết quả vào thời điểm nào và nơi dự định nộp hồ sơ chấp nhận chứng chỉ nào.
"Nếu học sinh đã có năng lực tiếng Anh tốt và mục tiêu tương lai không yêu cầu IELTS hoặc một chứng chỉ quốc tế cụ thể, thì không nhất thiết phải bỏ thêm thời gian và chi phí để lấy IELTS", anh nói.
Ngoài ra học tiếng Anh và luyện thi chứng chỉ là hai việc khác nhau. Chứng chỉ dùng để xác nhận năng lực theo một chuẩn cụ thể, còn học ngoại ngữ hướng đến khả năng sử dụng trong học tập, công việc và giao tiếp.
TS Lê Đình Bảo Quốc cũng cho rằng học sinh có thể làm quen với tiếng Anh học thuật từ sớm, nhưng thời điểm bắt đầu phải dựa trên vốn tiếng Anh, khả năng tiếp nhận và mục tiêu của từng em. Nếu vốn từ, ngữ pháp và giao tiếp chưa vững, các dạng bài học thuật phức tạp dễ tạo thêm áp lực.
Ông ví dụ tại đơn vị của mình, học IELTS từ lớp 8 không có nghĩa phải thi lấy chứng chỉ ngay. Học sinh có thể rèn tiếng Anh trước rồi chọn thời điểm thi gần với kế hoạch xét tuyển hoặc du học. Sau mỗi giai đoạn học, cần xem xét các em có đọc được tài liệu khó hơn, diễn đạt được ý tưởng rõ hơn và sử dụng tiếng Anh chủ động hơn hay không.
Bỏ cộng điểm IELTS, thí sinh vẫn còn nhiều lợi thếNếu đề xuất bỏ điểm cộng IELTS từ năm 2027 được thông qua, thí sinh vẫn có thể dùng chứng chỉ để miễn thi tiếng Anh và quy đổi điểm xét tuyển.