Có điện an toàn, người dân Quảng Trị mạnh dạn làm giàu

Đầu tuần này, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn và Đại sứ Liên minh châu Âu (EU) tại Việt Nam Julien Guerrier đã dẫn đầu đoàn công tác đến thăm Quảng Trị và Huế, nhằm chứng kiến những thành quả hợp tác năng lượng giữa Việt Nam và EU tại các địa phương.

Nông thôn được thắp sáng, kinh tế được cải thiện

• Cơ chế đặc thù điện gió, mặt trời: 172 dự án được tháo gỡ, dự kiến thu 50.000 tỉ đồng

Tại thôn Bồng Lai, xã Bố Trạch, tỉnh Quảng Trị, hệ thống lưới điện được nâng cấp từ năm 2020 đã mang đến những thay đổi thiết thực cho 412 hộ dân với 1.071 nhân khẩu.

Trưởng thôn Nguyễn Văn Sơn cho biết trước đây, đường dây điện cũ vừa xuống cấp vừa thiếu an toàn. Chỉ cần một cành cây quệt vào dây điện, cả thôn có thể mất điện suốt đêm, gây nhiều bất tiện cho sinh hoạt của người dân.

Giờ đây, khi nguồn điện ổn định và an toàn hơn, các gia đình có thể yên tâm sử dụng những thiết bị như tivi, tủ lạnh, điều hòa.

"Đường điện ổn định hơn, bà con mạnh dạn đầu tư chuồng trại, phát triển chăn nuôi. Thu nhập cũng được tăng lên", ông cho biết.

Ông Hoàng Văn Thảo phấn khởi khi cuộc sống gia đình thuận tiện hơn nhờ các thiết bị điện được trang bị đầy đủ. Trẻ em có thêm ánh sáng để học bài vào mỗi buổi tối.

Với những người sống bằng nghề trồng keo, tràm như ông, điện ổn định giúp việc sử dụng máy bơm và kéo điện phục vụ sản xuất thuận lợi hơn.

Những thay đổi ấy có được một phần nhờ Tiểu dự án cấp điện nông thôn từ lưới điện quốc gia tại tỉnh Quảng Bình trước đây, nay thuộc tỉnh Quảng Trị. 

Triển khai trong giai đoạn 2019 - 2020, dự án tổng mức đầu tư được phê duyệt 72,9 tỉ đồng, trong đó 60 tỉ đồng là viện trợ không hoàn lại EU, cùng 12,9 tỉ đồng vốn đối ứng của địa phương.

Dự án đã xây dựng mới, cải tạo hơn 10km đường dây trung áp, gần 85km đường dây hạ áp và xây dựng 16 trạm biến áp với tổng dung lượng 2.200kVA.

Đây là một phần trong nỗ lực hỗ trợ năng lượng bền vững của EU tại Việt Nam. Giai đoạn 2018 - 2021, EU viện trợ không hoàn lại 108 triệu euro thông qua Chương trình Hỗ trợ Chính sách ngành năng lượng Việt Nam - EU (ESPSP), kết hợp hỗ trợ ngân sách và kỹ thuật.

Tiếp nối, Chương trình Chuyển dịch năng lượng bền vững Việt Nam - EU (SETP) triển khai trong giai đoạn 2022 - 2027 với ngân sách 142 triệu euro, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, tăng tỉ trọng năng lượng tái tạo và cải thiện Hệ thống Thông tin Năng lượng Việt Nam (VEIS).

Ở quy mô rộng hơn, EU và các quốc gia thành viên cam kết 2,8 tỉ euro trong khuôn khổ Đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP). Cùng với Chiến lược Cửa ngõ Toàn cầu (Global Gateway), các sáng kiến này hướng tới huy động nguồn lực hỗ trợ Việt Nam chuyển dịch sang năng lượng sạch, bền vững.

Việt Nam cần khung pháp lý ổn định để thu hút đầu tư điện

• Việt Nam - Đan Mạch: Từ Đối tác chiến lược xanh đến đồng kiến tạo những giá trị mới

Tuy nhiên Quảng Trị vẫn còn 19 thôn, bản chưa có điện lưới quốc gia và 18 thôn, bản có điện nhưng chưa đáp ứng yêu cầu.

Tại buổi làm việc với Bộ Công Thương và Phái đoàn EU, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến đề nghị Bộ Công Thương và EU tiếp tục hỗ trợ tài chính, kỹ thuật để hoàn thiện lưới điện nông thôn, miền núi, đồng thời tạo cơ chế thuận lợi thu hút đầu tư vào năng lượng tái tạo, năng lượng sạch.

Theo ông Tiến, hợp tác Việt Nam - EU, trong đó có SETP, đã góp phần phát triển năng lượng tái tạo và hạ tầng điện nông thôn. Tỉnh cam kết tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, thủ tục hành chính và công tác giải phóng mặt bằng để thúc đẩy các dự án năng lượng.

Chia sẻ với báo chí, trong đó có Tuổi Trẻ, Đại sứ Guerrier cho biết ông vui mừng khi thấy hỗ trợ của EU đã góp phần giúp cải thiện đời sống và hoạt động kinh doanh, canh tác của bà con.

Ông cho rằng chìa khóa cho thành công của dự án là sự phối hợp chặt chẽ giữa EU, chính quyền trung ương và địa phương, cùng người dân tại Quảng Trị. Đây cũng là động lực rất lớn để những dự án tương tự tiếp tục được nhân rộng.

Đại sứ khẳng định EU không chỉ cung cấp tài chính mà còn có thể chia sẻ chuyên môn về quản lý lưới điện, sản xuất và phân phối điện ở châu Âu.

Ngoài các hoạt động nâng cao năng lực hợp tác với Bộ Công Thương, EU còn có thể huy động nguồn vốn và công nghệ sản xuất năng lượng hiệu quả từ các doanh nghiệp tư nhân của châu Âu.

Đại sứ EU cũng cho rằng trong bối cảnh nhu cầu đầu tư vào lưới điện và sản xuất điện của Việt Nam là rất lớn, Việt Nam cần có khuôn khổ pháp lý ổn định, dễ dự đoán và phù hợp để thu hút đầu tư tư nhân.

Với tốc độ tăng trưởng được ước tính ở hai con số trong những năm tới, ông cho rằng sản lượng điện cũng cần tăng trưởng ở mức tương ứng. Để đạt được điều đó, Việt Nam cần đầu tư vào nguồn năng lượng an toàn, sạch và bảo đảm.

"Khuyến nghị của tôi là hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để thu hút đầu tư tư nhân. Trong buổi trao đổi chiều nay với Phó chủ tịch tỉnh Quảng Trị, chúng tôi được biết các dự án điện gió ngoài khơi chưa được phát triển với tiến độ như kỳ vọng ở giai đoạn này. Tiềm năng trong lĩnh vực này rất lớn. Vì vậy, cần bảo đảm khuôn khổ pháp lý phù hợp ở cấp quốc gia để các địa phương có thể cấp phép khảo sát và khai thác trong thời gian tới", ông nói.

Điện gió và nhân lực cho chuyển đổi xanh

Cũng trong khuôn khổ chuyến thăm, đoàn công tác đã đến thăm Cụm trang trại điện gió BT1, 2, 3 do Công ty cổ phần AMI AC Renewables đầu tư với tổng vốn 365 triệu USD (hơn 9.000 tỉ đồng).

Đây là một trong những dự án thụ hưởng môi trường đầu tư thuận lợi từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) và sự hỗ trợ tư vấn kỹ thuật ban đầu của GIZ (Đức).

Dự án bao gồm 60 tua bin gió Vestas của Đan Mạch (công suất 4,2 MW/tua bin), được đấu nối vào lưới điện quốc gia thông qua trạm biến áp 220 kV. Thiết bị trạm đến từ ABB, Siemens và Schneider.

Hằng năm, dự án tạo ra khoảng 648 triệu kWh điện sạch, góp phần giảm phát thải khoảng 581.000 tấn CO₂ mỗi năm.

Bên cạnh các lợi ích về môi trường, dự án còn đóng góp khoảng 100 tỉ đồng mỗi năm cho ngân sách nhà nước, tạo việc làm cho lao động địa phương, cải thiện hạ tầng và hỗ trợ các hoạt động cộng đồng, bao gồm đóng góp cho các chương trình an sinh xã hội.

Công ty AMI hiện đang mời các đối tác EU tìm hiểu cơ hội tham gia đầu tư vào Tổ hợp Trung tâm dữ liệu xanh tại Quảng Trị.

Rời Quảng Trị, đoàn cũng đã đến thăm Trường cao đẳng Công nghiệp Huế. Thông qua hợp tác với các chuyên gia và tổ chức liên quan, trường góp phần phát triển nguồn nhân lực có chuyên môn, đồng thời thúc đẩy việc áp dụng các giải pháp sử dụng năng lượng bền vững tại Huế và khu vực miền Trung nói chung.

Đại sứ EU tại Việt Nam Julien Guerrier gửi riêng Tuổi Trẻ bài bình luận về ý nghĩa chuyến thăm chính thức đầu tiên tới EU của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.